Tanım
- İle, birlikte: “sini ḳoldı tün kün bu emgek bile” seni gece gündüz bu emekle diledi; “anıŋ boldı dünya tü ni‘met bile” dünya türlü nimetle onun oldu; “bir aḍın er bile ol” başka bir erkekle birlikte; “tünle bile bastımız” gece baskın yaptık; “könilik bile dad bėriŋler” doğrulukla adalet verin; “alışu yomġıġun bilen” hep birlikte. Tanıklar: ShoRKuTKB2DLTAH
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bile — yalın hâliyle 290 kez
Çekimli biçimler (1):
Bağlamlar
Bütün geçişler (292) →KB Kutadgu Bilig
262 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 39 | sini ḳoldı tün kün bu emgek | bile | / anı ög sen emdi sewinçin tile |
| KB 1228 | oġul ḳızḳa ögretgü erdem bilig / bu erdem | bile | bolsu ḳılḳı silig |
| KB 2142 | aya il tutuġlı ilig saḳlaġu / usallıḳ | bile | yir yigüçi aġu |
| KB 3043 | bu iki | bile | itgü uş bu ilig / bu iki bile er beḍür ay ilig |
| KB 4742 | yorı ėki ajun iḍisin tile / nerek dünya ‘uḳbi ikigün | bile |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
19 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 434 | Tünle | bile | bastımız / Tegme yaŋaḳ bustımız / Kesmelerin keştimiz / Mıŋlaḳ erin bıçtım … |
| DLT II, 219 | işi anıŋ artaşıp / Oġraḳ | bile | örteşip / Boynın alıp ḳaḍrışıp / Tutġun alıp ḳul satar |
| DLT I, 528 | Teŋde | bile | körse meni ördek atar / Ḳalwa körüp ḳaşġalaḳı suwḳa batar |
| DLT II, 97 | Yay ḳış | bile | ḳarıştı / Erdem yasın ḳurıştı / Çerig tutup küreşti / Oḳtaġalı utruşur |
| DLT III, 271 | Yaġıŋ tapa titrü baḳıp bögdeŋ | bile | / Uġrap ḳalı kelse saŋa ḳarşı süle |
AH Atebetü’l-Hakâyık
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 273–276 | … azġanıġlı ajun malını yiyümedi bardı körüŋ halini tişisi ḳalıp bir aḍın er | bile | ol anda yatıpan birür sanını |
| AH 333–336 | isiz ḳılġan erke sen eḍgü ḳıla kėrėmniŋ başı bu erür keḍ | bile | ėgėr kelse erdin saŋa eḍgülük üküş ḳıl ol erniŋ sėnasın tile |
| AH 393–396 | ajun toldı ‘udvan cėfa cėvr | bile | ḳanı bir vėfalıġ bar erse tile sen artaḳ sen anın ajun artadı nelük bu aju … |
| AH 499–500 | tamamı erür kaşġari til | bile | ayıtınış ėdib riḳḳat-i dil bile |
| AH 499–500 | tamamı erür kaşġari til bile ayıtınış ėdib riḳḳat-i dil | bile |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 37/59a3 | … an yanġınça taŋrınıŋ fermanıŋa eger yansa yaraşturuŋlar ol iki ara könilik | bile | dad bėriŋler ol taŋrı sewer könilik ḳılġanlarnı |
| Ku. T. 37/61a1 | … kim] bolsalar yaḫşı olardın til ėtmeŋler bir ikindike ündemeŋler at yawuzı | bile | nėme yawuz füsuḳ at imanda kiḍin kim kim yanmasa olar anlar zalimler |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 4.2.2/38–40 | béş yégirmin [ç] énç qut qolu küsüş öritü teginür mn qamıġ tınlġ oġlı | bilen | oġadmatın tüş bolalım mai[tri] teŋri teŋrisi burḫanqa : |
| Sho.Rosia 4.2.2/41–44 | altı yégirminç énç [qut] qolu küsüş öritü teginür mn alışu yomġıġun | bilen | élig tutuşu adaq toqışu kirelim nirvan atlġ bek meŋü belgürtmek artamaq bu … |
Aynı gövdeden maddeler
“bile” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).