Derlem sözlüğü · madde
dıntar isim
Tanım
- Rahip, dinî hayatı seçmiş kişi; Budist metinlerde hep “toyın dıntar”: “toyın dıntar bolsar baçag olursar” rahip olup oruç tutsa; “taḳı edgü toyın dıntar bolmışıŋızlar yėgde yėg boltı” iyi rahipler olmanız en iyisi oldu; “boşġutsuz arhant dıntar” öğrenecek bir şeyi kalmamış arhat rahip; “awdin barḳtın ünmiş dintarlar bilge bramanlar” evden barktan çıkmış rahipler, bilge Brahmanlar; “ters nomlug dıntarlarag” sapkın öğretili rahipleri. Tanıklar: Mait6
- (Maniheist metinlerde) seçkin, dinî yaşamı üstlenen mümin (electus): “t(e)ŋrike nomḳa arıġ dintarlarḳa suyumuznı yazuḳumuznı boşuyu ḳolmaḳ kergek erti” tanrıya, dine, arı seçkinlere günahımızın bağışlanmasını dilemek gerekiyordu; “dintar kişike sevük köŋül yaraşur” seçkin kişiye sevecen gönül yakışır. Tanıklar: Man
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
dintar yazımı da bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): dıntar — yalın hâliyle 23 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- dintarlarḳa 2 (U, Mait) · dintarlarka 1 (Man)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (46) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
36 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.00210 | bu üçünç boşġutsuz arhant | dıntar | tėtir.. |
| Mai.Tek.007.55–56 | (ına)llar çorlar evlerin (barkların) kodup toyın | dıntar | (bolmaz)lar erti.. |
| Mai.Tek.019.14–25 | oġul kişi kodup toyın | (dıntar) | (boltı)lar.. anta ötrü (bu) (ı)ḳi urı şortapan kutın bulup ul(ug) aġar aya … |
| Mai.Tek.058.53 | … yėme ök bir keyikçi er erdi.. ke- ... / / ? = 134 368 413 417 ... kamag | dı(ntarlar) | ... ... (küz)edteçi kop korkm(ı)ş ... -mek am(ır)tġurdaçı.. dyan saḳınç ör … |
| Mai.Tek.094.02–08 | … .. -liginte ... tütsüglük tutup eviniŋ kapaġınta ulug aġır aymaḳın kelteçi | dıntarlarag | ... erti ... |
Man Manichaica I-III
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 171-151–155 | d[in]tarag | nigoşakag bilge biligin ig(i)dür … … … … neteg yme köz ad[akka] s(e)vüg ne … | |
| T II D 171-156–159 | ançurayu yme muŋar meŋzeti yme | dintar | kişike s(e)vük köŋül y(a)raşur |
| T II D 171-242–243 | tüzü üdrülmiş arıg | dintarlarka | yme yėgedmek utmak bolzun |
| T II D 173b2-401–408 | ol eşmer yek sanlag agıg bar(ı)mag ataŋ anıg muŋlug | dintarka | buşi bėreŋ açın(ı)ŋ agrın(ı)ŋ yme tolturuŋ ol m(e)ŋülüg bar(ı)mlık agılıkı … |
| T II D 173a2-456 | … i)m(i)z büg[ü han ] [ku]tıŋa t(e)ŋri mojak … ulatı k(a)m(a)g ėki [ançman ] | dintarlar | t(e)ŋriken kunçuy [te]rken tegitler elçi bilgeler … … … t(e)ŋrikenim bökün … |
Huast Huastuanift
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II Y. 60 b.-47 | [ėki y(i)]g(i)rminç bir yılḳa elig kün arıġ | dintar | ça [vusanti olurs]uḳ törü bar [er]ti |
| T. M. 183-9–11 | üç y(i)g(i)rm[inç ai t(e)ŋri] künin sayu t(e)ŋrike nomḳa arıġ | di[ntarlar | ḳa] [suy]umuznı-ı yazuḳumuznı-ı [boş]uyu [ḳolmaḳ] [k(e)rgek er]ti-i .. |
IB Irk Bitig
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| IB 65 | … ıl (ė)kinti (a)y bėş yig(i)rmikė t(a)ygünt(a)n m(a)nıs-t(a)nt(a)kı kiç(i)g | di<n>t(a)r | burua guru (ė)ş(i)d[ip] iç(i)m(i)z isig s(a)ŋun itaçuk üçün bitid(i)m. |
U Uigurica I-IV
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. II, Y., 48-11–19 | … ç körüm-em sizik-te ulatı odun nızvanı-lar oġrınta burḫan-ḳa nom-ḳa bursoŋ | dintar-larḳa | yazdım yaŋıltım erser .. ögke ḳaŋḳa baḫsılarḳa yazdım yaŋıldım özüm-te ulu … |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 6.2.2.2/29 | 施羅 sel[i] /// 3) /// [a]dırt-lar-nıŋ | dintar-ı | 翅Ο ş’y’cy/// 4) /// qan-qa 給舆ΟΟ berür erti /// |