Derlem sözlüğü · madde
emle- fiil
Tanım
- Tedavi etmek, iyileştirmek: “igig emlemese kişi terk ölür” hastalığı tedavi etmezse insan çabuk ölür; “ig agrıglıg kişig … içgü ot öntürüp emleser” hasta kişiye içecek ilaç verip tedavi ederse; “igig emlegülük tıldaġ” hastalığı iyileştirecek sebep; “ol ig emlegüçi ḳamı belgülüg” o hastalığı tedavi eden hekim bellidir; “anı emleyümez bu dünya ḳamı” onu bu dünyanın hekimi tedavi edemez; “baġrım başın emledi” bağrımın yarasını sardı; “emlelür közüm anıŋ tozınġa” gözüm onun tozuyla tedavi olur. Tanıklar: MaitAbhKB3DLT2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): emle- — yalın hâliyle 1 kez
Çekimli biçimler (10):
Bağlamlar
Bütün geçişler (13) →KB Kutadgu Bilig
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 157 | biligsiz kişi barça iglig bolur / igig | emlemese | kişi terk ölür |
| KB 1970 | bu beglik igiŋe otı ög bilig / uḳuş birle | emle | ay ḳılḳı silig |
| KB 2002 | bu suḳluḳ ig ol bir otı yoḳ emi / anı | emleyümez | bu dünya ḳamı |
| KB 3871 | yana ma bu arzu maŋa boldı ig / munı | emlemese | özüm barġu yig |
| KB 3873 | ḳamuġ igke ot ol emi belgülüg / ol ig | emlegüçi | ḳamı belgülüg |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT III, 84 | Yüknüp maŋa imledi / Közüm yaşın yamladı / Baġrım başın | emledi | / Elkin bolup ol keçer |
| DLT III, 295 | Kördi meni | emleyü | / Baḳtı maŋa imleyü / Ḳaldım köŋül tumlıyu / Ḳaḍġu meni torġurur |
| DLT I, 296 | Awlalur özüm anıŋ tuzınġa / | Emlelür | közüm anıŋ tozınġa |
| DLT I, 380 | ikledi meniŋ adaḳ / Körmedip oġrı tuzaḳ / igledim andın uzaḳ / | Emlegil | emdi tuzaḳ |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.051.06–13 | ig agrıglıg kişig sat--agsız tersiz içgü ot öntürüp | emleser | otasar ayag çilteg--ke tegimlig tınlıglarıg ayagsız dod tolı kılmasar ögüg … |
Abh Abhidharma (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 1431–1432 | ödrü ol et’öz-te ök bolup ig-ig | emlegülük | tıldaġ adın et’öz-te ermez bolmış teg於何身中ançu -layu oḳ yme ḳayu et’öz-te b … |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 7.2 /60–87 | … saḳınç-lıġ bomlatın 為知身故 et’öz-in bilg[ü üçün 治 ///] açmaḳ usmaḳ-lıġ igig | emlegü | üçün 崇習長養 [/// ögretinip aşġu üklit-] gü üçün 若力 antaġ küçlügin 若觸 antaġ y … |
Aynı gövdeden maddeler
“emle” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).