Derlem sözlüğü · madde
erte isim
Tanım
- Sabah, sabah erkenden; erken: “erte hem kėçe” sabah akşam; “ḳoptı erte kend içinde ḳorḳuġlı” şehirde sabahleyin korkarak kalktı; “kiçe yatsa kiç yat yana erte tur” gece geç yatarsan (bile) sabah erken kalk; “yatıp erte ḳopḳan ḳutın arturur” (erken) yatıp erken kalkan kutunu artırır; “kün ėrte taŋta” gün sabah şafakta. Tanıklar: MaitKuT2KB2
- Erken, acele ile: “ançada erte bardıŋ boḍnuŋdın” halkından niçin erken (acele) ayrıldın. Tanıklar: KuT
Lemmatizer erte’yi er ‘adam’ adının bulunma biçimi saymıştı; ayrıldı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): erte — yalın hâliyle 39 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- erte 38 (ShoR, KB, KuT, EÇS) · ėrte 1 (Mait)
Çekimli biçimler (3):
Bağlamlar
Bütün geçişler (41) →ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
16 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho. Rosia 1.1/1 | erte | samast öŋ, erte qavrıġ öŋ, erte ġavıra öŋ | |
| Sho. Rosia 1.1/2 | erte | kerig öŋ teginmektin tartıtılġuluq öŋ | |
| Sho.Rosia 1.3/6 | erte | kerig öŋ tép témiş erser : kerig öŋ erser bo oq inçip öŋ oron-taqı (kerig) … | |
| Sho.Rosia 1.3/14 | atamadın | erte | yaroq-ta ulatı-larıġ : tek a[tamış ol] [er]te kerig öŋüg : |
| Sho.Rosia 1.3/15–17 | tek atamaq erser | erte | kerig öŋ tép : eymenmiş üçün erür : |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/2b1–3 | 121 ançada | erte | bardıŋ boḍnuŋdın ornatur sen müʾminlerni oldurġu yerlerde toḳuşḳa ol taŋrı … |
| Ku. T. 31/7a3 | … öz boḍnı ʿibadet ḳılġu yerdin işaret ḳıldı olarḳa kim tesbih ḳılıŋlar tėp | erte | hem kėçe |
| Ku. T. 32/12b1 | 18 boldı / ḳoptı | erte | kend içinde ḳorḳuġlı köz tutar ançada ol kim yari tiledi andın tün muŋadıp … |
| Ku. T. 34/45a3 | 177 ḳaçan tüşse olarnıŋ saray ortasında neme yawuz | ertesi | ḳorḳutmış kişilerniŋ |
| Ku. T. 35/55b1–3 | … turur yarlıḳatu ḳolġıl yazuḳuŋnı tesbih ḳılġıl iḍiŋe hamd aytu kėçelik hem | ertelerde |
KB Kutadgu Bilig
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 607 | tapındı bu ay toldı anda naru / tapuġda ḳıyılmadı | erte | turu |
| KB 1506 | kiçe yatsa kiç yat yana | erte | tur / yatıp erte ḳopḳan ḳutın arturur |
| KB 2536 | yana | erte | tursa ḳapuġ başlasa / kiçe taŋda turġaḳnı tepretmese |
| KB 4039 | tapuġḳa irig bolsa | erte | turup / köŋül til kiçig tutsa ḳoḍḳı bolup |
| KB 5940 | kiçe yattı | erte | yana atlanıp / turup ḳarşıḳa kirdi attın inip |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.047.19–23 | ançama edgü meŋi erür küse--miş küsüşler kanmaḳı.. amtı men | irte--ki | kün ök ordug karşıg kodup toyın dıntar bolayın ötrü utġuraḳ katag köŋülin … |
| Mai.Tek.092.03–11 | yėme sekiz yaŋıdaḳı ... kün | ėrte | taŋta ... etükin kedip yıdlıg tütsüg tam- -turup / / / ... ... -larag küde … |
Abh Abhidharma (Shogaito)
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 1550 | munda sėzinü söz-lemiş teg bir işim | erte | tüketdi anda basa -ḳı (bir) işim erser. |
| Abh.Sho. 1553 | yükünüp tŋri burḫan-ḳa | erte | tüketdi :: |
AH Atebetü’l-Hakâyık
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 181–184 | … sis neŋdin ötrü tip özüŋ küçe nelük malḳa munça köŋül bamaḳıŋ bu mal kelse | erte | barur baz kiçe |