Tanım
- Hata, yanlışlık, suç: “kerekmez müʾminḳa öldürmek müʾminke meger ḫatan” bir müminin bir mümini öldürmesi olmaz, ancak yanlışlıkla (olursa); “kim kim ḳazġansa yazuḳnı ḫatanı” kim bir yanlış ya da günah işlerse; “ilig me keçürsün ḫata bolmışın” hükümdar da yanlış olanı bağışlasın; “köŋül bamaḳıŋ bil ḫata‘lar başı” (dünyaya) gönül bağlamanı yanlışların başı bil. Tanıklar: KuT2KBAH
- (U II’de ḳata yazımıyla) kez, defa: “bu darnını bir ḫata esidser” bu daraniyi bir kez işitse; “kün kün sayu birer otuz ḫata sözleser” her gün yirmi birer kez okursa. Tanıklar: U2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ḫata — yalın hâliyle 10 kez
Çekimli biçimler (4):
Bağlamlar
Bütün geçişler (15) →U Uigurica I-IV
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. III M. 207.-11–13 | tŋri-ler ėligi-y-a bu darnı-nı [!] bir | ḫata | esidser .. yüz miŋ k(a)lp--lerte yıḳmıs ḫasġanmıs ḫılınçlıġ örtük-leri-niŋ … |
| U II, T. III M. 185.-27–36 | … inte arıġ yunup arıtınıp .. arıġ ton kedim--lerig kedip baçaġ-ta turup miŋ | ḫata | bu darnı-nı[!] sözleser anta kin özi yas-ı alġınmıs ol tınlġ-nıŋ yana özi … |
| U II, T. III M. 207.-35–48 | … ġ-lar ölser .. ol tınlġ -lar üçün bu darnı-nı [!] yürüŋ ġaitsı-ġa bir otuz | ḫata | söz--lep .. ol tınlġ-lar-nıŋ küidüŋ et’özi üze saçsar .. olar inçip tamu-t … |
| U II, T. III M. 207.-51–54 | kim-ler birök bu darnı-nı [!] kün kün sayu birer otuz | ḫata | sözleser .. ol inçip uluġ yėrtinçü-lügler üze ayaḳalı tekimlig bolur .. |
| U II, T. III M. 207.-74–81 | … er-niŋ samadi dyan-ları üze saġınu yükünüp anta basa darnı-nı[!] sekiz yüz | ḫata | oġıḳuluġ ol .. |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/58b1 | 92 kerekmez müʾminḳa öldürmek müʾminke meger | ḫatan | kim kim öldürse müʾminni ḫatan yana müʾmine ḳul azad ḳılmaḳ müʾmin ḳul aza … |
| Ku. T. 26/58b1 | … 2 kerekmez müʾminḳa öldürmek müʾminke meger ḫatan kim kim öldürse müʾminni | ḫatan | yana müʾmine ḳul azad ḳılmaḳ müʾmin ḳul azad ḳılmaḳ hem diyet ısparlanmış … |
| Ku. T. 26/76a2 | 112 kim kim ḳazġansa yazuḳnı | ḫatanı | azu yazuḳnı yana atsa anı bizarlıḳḳa çın-oḳ kötürdi uluġ yazuḳ yime belgül … |
| Ku. T. 31/57b2–3 | 73 biz kirtgündümiz iḍimizke yarlıḳamaḳ üçün bizni | ḫatalarımıznı | ol kim küçin tuttuŋ bizni anıŋ üze sihrdin taŋrı yaḫşıraḳ turur hem baḳi |
| Ku. T. 32/6b2 | … a düşman hem ḳaḍġu bütünlükin bu kafir taḳı haman ol ikiniŋ süleri erdiler | ḫata | ḳılıġlılar |
KB Kutadgu Bilig
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlarAH Atebetü’l-Hakâyık
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 217–220 | … in içinde tümen na-ḫoşı baḳıp taş bezekin körüp sen muŋa köŋül bamaḳıŋ bil | ḫata‘lar | başı |
Aynı gövdeden maddeler
“hata” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).