İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

bilir

277
geçiş
102,7
milyonda
1.167.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
9
eserde
21
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı1509,2
Sekiz Yükmek61.301,8
Kalyanamkara Papamkara11.579,8
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)5230,9
Abhidharma (Shogaito)8201,3
Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)12.369,7
Kutadgu Bilig69937,9
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi18575,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,00
Sek D 0,56
KP D 0,00
Mait D 0,39
Abh D 0,64
Sukh —
KB D 0,90
DLT D 0,00
EÇS D 0,71

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: bilir) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Mait 5 geçiş  ↔  Abh 8 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: bilir

Mait 5 geçiş  ↔  Sek 6 geçiş

benzerlik 0,04

Karşılaştırılan yazılışlar: bilir

Mait 5 geçiş  ↔  KB 69 geçiş

benzerlik 0,09

Karşılaştırılan yazılışlar: bilir

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hisâbın4916211,848,526,98498,9
hasrın163310,729,213,99181,8
misin8449,677,792,8272,0
cenâbı247879,535,214,77127,7
bârî164339,535,493,9191,2
hudâyı101789,496,103,1265,4
uḳuşluġ81199,376,362,7955,2
uḳar6289,338,032,4456,2
bîçûn6499,247,222,4348,9
kibriyâ6919,066,332,4241,2
kitâbın5379,037,362,2241,8
türkçe5508,976,932,2238,6
biliglig82548,955,262,7543,0
hile488,859,252,0045,8
hisâbların4138,828,551,9940,8
biligli4248,777,661,9935,3
tilekke4258,767,611,9934,9
mutlak4308,747,341,9933,3
iş115868,714,513,1748,0
allâh138008,634,313,4253,2
hallâkı4738,556,061,9725,9
iḍim4958,465,681,9623,8
bilmez4998,455,621,9623,5
perverdigârı3128,418,251,7329,2
feyyâzı3138,418,131,7328,6
sannâ‘ı3218,377,441,7225,4
hadd41378,315,151,9420,9
lemyezel3368,296,661,7122,0
macarca3388,296,591,7121,7
hâlıkı3398,286,551,7121,5
âlem63648,264,332,3324,7
bilig74728,264,172,5027,4
yahşı3688,155,751,7018,1
âdemler86468,153,912,6428,6
küsüş3738,135,651,7017,7
evliyâm41938,124,661,9218,2
kelir3878,085,391,6916,7
hendese3898,075,361,6916,5
ma‘ârif3908,075,341,6916,5
yaŋlıġ3928,065,311,6916,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“bilir” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (277) →
EÇS VI 29b mısra‘ı üzre gören erbâb-ı ma‘ârif bilir kim bir sihr-i i‘câz san‘atdır.
EÇS II 253b … mmâ hat idüğü nâ-ma‘lûm, ancak im‘ân-ı nazar ile nazar eden bilir. Netîce-i merâm, bu dervîş bu sahtiyânları alup dikkat-i tâ …
KT K 10 körür : köz(ü)m : körm(e)z t(e)g : bil(i)r : bil(i)g(i)m : bilm(e)z t(e)g : boltı :
EÇS III 88a … Arapça buyurmuşdur. Cebel-i Kâf'ın mâverâsın Cenâb-ı Bârî bilir kim el-ilmü indallah anı âkıl olan su’âl etmemek gerek. Hey …
EÇS VII 69b … topların envâ‘ları var kim hadd [ü] hasrların Hudâ-yı Bîçûn bilir, ammâ cümlesi kara ağaçdan ve palasanta ve dişbudak ve çemş …
EÇS VII 171a … îmdir. Ve bunlarda olan hayvânât ve arabaların hisâbın Hudâ bilir. Elçiyi Alban nâm bir (...)ın köşerine kondurdular. Hakîri …
EÇS VI 98b … eğe muhtâcdır. Bu kâfir diyârında bildiğimiz yer yok ve yol bilir kulağızımız yok. Kanda gideriz, arpamızı düğdük, biz döner …
KB 6501 ilahi özüm bu sözüg başladı / tilekim ne erdi bilir sen iḍi
KB 897 bu eḍgüg bilir ol kişi eḍgü tip / asıġlıġ erürin munı ḳılġu tip
KB 1336 negü tir eşitgil sınamış kişi / sınamış kişiler bilir iş başı