İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

il

150
geçiş
55,6
milyonda
2.210.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
9
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Bilge Kagan Yazıtı1405,5
Şine Usu Yazıtı1841,0
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Uigurica I-IV2316,9
TT I-X1392,5
Kutadgu Bilig1181.604,0
DLT’deki Türkçe parçalar2689,4
Dede Korkut Kitabı5154,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi197,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

BK D 0,00
ŞU —
Mait D 0,00
U D 0,33
TT D 0,00
KB D 0,73
DLT D 0,33
DK D 0,46
EÇS D 0,42

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: il) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
begi119110,558,093,30102,9
itlür73010,329,042,6475,5
boḍun1217910,227,243,4497,5
itgü51010,0010,132,2363,3
ḳalem5139,979,762,2359,9
kend6759,777,492,4450,9
asġı71189,747,062,6355,1
ḳılıç6839,727,342,4349,6
tüzer4169,629,132,0043,8
işiŋe4199,608,892,0042,2
işi92449,556,372,9662,1
kün145319,405,893,6887,3
boḍnı4539,337,411,9933,4
törü61599,316,412,4241,7
turġa359,3110,401,7339,6
olmağıla124849,285,803,4073,3
işin4809,156,811,9830,1
iter3299,107,861,7227,0
ḳol3299,107,861,7227,0
yaraġsız3379,047,511,7225,5
tile3498,957,111,7223,8
ḳutı3698,816,611,7121,7
beglik3838,726,341,7120,6
ajun52638,635,422,1827,9
tutar3998,626,091,7119,5
ilig96048,615,072,9145,9
begler41988,565,511,9622,8
iç201.5908,564,824,3195,7
kişi129928,434,773,3456,4
beg42518,355,161,9420,9
tutsa31578,325,431,6916,8
tise31588,325,421,6916,7
bitig31778,235,251,6916,1
atı54348,134,702,1523,0
eşitgil32397,984,821,6714,3
dizdârı66487,944,382,3325,1
başı66497,944,382,3325,1
üküş44227,844,411,9116,9
alır32867,824,561,6613,3
ḳara44927,674,191,8915,7

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

Örnek bağlamlar

Tümü (150) →
EÇS II 348a–348b … serdârı ve şehir muhtesibi ve şehir nâ’ibi vardır. Ammâ iç il olmak ile kal‘a dizdârı ve neferâtları ve cebehâneleri yokd …
KB 830 ḳayu ilke tegse meniŋ bu törüm / ol il barça itlür taş erse ḳorum
KB 2968 tapuġçı bile begler elgi uzar / tapuġçı bile erklig il kend tüzer
KB 303 uḳuş birle aslı atanur kişi / bilig birle begler iter il işi
KB 1567 negü tir eşit emdi öglüg kişi / başında keçürmiş bilir il işi
EÇS III 134a … dır. Dizdârı ve mehterhânesi ve neferâtları yokdur. Zîrâ İç il olmağıla cebehâne ve neferât lâzım değildir. Ancak ıydeyn-i …
KB 2140 ḳılıç baldu boldı bu il saḳçısı / ḳılıçın alır il boḍun başçısı
KB 6348 ayur il hali ne boḍun ḫali ne / negü teg keçer emdi öḍlek küpe
DK X 6 … gün yime içme oldı andan şerügüz uçından gökçe deŋize degin il çarpdı ġalaba ṭoyum oldı
ŞU G 3 ,.. [ta]gda körti yaġı ... il tėp ayu kelti bėş yėgirmıḳe (...) tayġan költe tėriltim / b …