İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

boz

63
geçiş
23,3
milyonda
4.901.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
10
eserde
196
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Küli Çor Yazıtı12.941,2
Kül Tigin Yazıtı21.018,3
Tes Yazıtı16.622,5
Irk Bitig1771,0
Huastuanift1987,2
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)3138,5
Uigurica I-IV2316,9
Kutadgu Bilig113,6
Dede Korkut Kitabı341.048,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi176,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KÇ —
KT D 0,00
Tes —
IB D 0,00
Huast D 0,00
Mait D 0,29
U D 0,33
KB D 0,00
DK D 0,73
EÇS D 0,75

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKÇKTTesIBHuastKPMaitUKBAHDKEÇSToplam
boz12111·321·341763
böz·····15·71··14

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: boz) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
atlu72211,4010,732,6492,8
ayğırlu4410,9312,392,0068,7
ağ1620510,938,713,99163,0
atuŋ42110,619,992,0048,3
ayğır42410,569,802,0047,1
büdrimesün3310,5412,391,7351,5
çalışanda3310,5412,391,7351,5
çapariken3310,5412,391,7351,5
ḳulunı3410,5211,971,7347,0
deŋiz3710,4611,161,7342,0
beyrek812710,438,402,8277,8
üz31010,4010,651,7339,3
bindi3359,978,841,7331,1
yigit31388,936,861,7222,7
ḳazan32368,366,091,7119,5
oğlan32378,366,081,7119,4
ḳara44927,885,441,9522,4
atlar45317,795,331,9521,8
kaya37436,934,431,6512,7
at31.8915,653,091,537,6
üç37.1633,771,160,961,5
üzre311.8893,040,430,450,2
ve12147.9191,41-1,20-4,5111,8

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“boz” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (63) →
DK XI 58 … nüŋ bir aḳ sancaḳlu alay çıḳdı çadırın ilden öŋdin dikdi aġ boz ata binen ol yigit ne yigitdür
Mait öp saḳınıp men kirtü köŋüllüg upası boz bay tirek yidleg birle töpümüzni yėrke tegürüp kop ajuntaḳı …
EÇS VIII 247b … rdır kim yüz mîl mesâfe-i ba‘îde yerden nümâyândır, ol eğri boz dağ içün bu şehre Âl-i Osmânlı Eğriboz derler, ammâ defter- …
DK VI 102 … ü yaḳa ṭutuban yilişdiler ṭatlu damaġ virüben ṣorışdılar aġ boz atlar
DK II 95 ḳızuŋ umudı ḳalın oġuz imrençesi ḳazan bigüŋ ınaġı boz ayġırlu beyrek çapar yetdi çal ḳılıcuŋ aġam ḳazan yetdüm di …
KT D 33 ol (a)t (a)nta] ölti : (e)kinti : ışb(a)ra y(a)mt(a)r : boz (a)t(ı)g : bin(i)p : t(e)gdi : ol / (a)t (a)nta : ölti : üç …
EÇS X Y388b … ur. Bu mahalde dahi Nîl'in iki cânibi semâya münkalib olmuş boz kayalardır. Şâhîn ve zağanos ve kartal ve ukkâb yuvaları va …
DK VI 35 … r-idi biri ḳan ṭuralı biri ḳara çekür ve oġlı ḳırḳ kınuḳ ve boz ayġırlu beyrek ḳan ṭuralı niḳabın serpdi
EÇS I 173a … ları doldururlar. Andan gayrı korudanı Vardamınc deresin ve Boz Vasıl deresin ve Südcü deresin ve Nasıfpaşa deresin bu cüml …
DK I 62 … rġayı ḳuzġunı ḳovar-ıdı ḳondurmaz-ıdı oġlan anda yıḳılduḳda boz atlu ḫıżır oġlana ḥażır oldı üç ḳatla yarasın eli-y-ile ṣıġ …