İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

orun

83
geçiş
30,8
milyonda
3.823.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
7
eserde
34
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Sekiz Yükmek1217,0
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)3138,5
Abhidharma (Shogaito)35880,9
TT I-X2784,9
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası4105,0
Kutadgu Bilig37502,9
Atebetü’l-Hakâyık1362,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Sek D 0,00
Mait D 0,49
Abh D 0,69
TT D 0,00
KuT D 0,45
KB D 0,68
AH D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimSekMaitAbhTTKuTKBAHEÇSToplam
orun133524371·83
örüŋ·····231·24
or’un·······33

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: orun) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
saçuḳluġın5410,8812,312,2483,1
badġuluḳ51410,7210,502,2364,9
çomrulġuluḳ51410,7210,502,2364,9
sayu64110,639,222,4565,7
yarımça4510,5411,672,0061,5
tör4910,4810,822,0054,1
yrlıḳamışıġ3210,1812,571,7349,9
törde3510,1311,251,7343,1
aġırlap3810,0810,571,7339,3
ködrülmiş3659,387,551,7225,6
tegdi3719,327,421,7225,1
yükmek3909,157,081,7223,6
birdi52269,056,492,2135,2
adı64648,495,722,4035,9
ḳıl31928,485,991,7019,1
nom42978,435,771,9624,2
ajun32638,155,531,6917,2
köŋül44347,995,231,9521,3
ulatı33877,714,981,6814,9
kün35317,324,521,6613,1
ilig36047,164,341,6512,4
içinde44.2734,911,931,474,8

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“orun” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (83) →
KB 5542 bayuġay boḍun il itilgey orun / neçe ḳolsa ḳaznaḳ hazine urun
KB 5407 olar bardı ḳaldı saŋa bu orun / yaḳa ḳılma öḍ kün kerekiŋ körün
Abh 2338–2350 … öŋdün söz-lemed -imiz mü abidarim-ıġ adı ködrülmiş sudur-ta orun々sayu saçuḳ-luġ -ın yrlıḳamış-ıġ alḳu maḫa şiravak-lar saŋgi …
Abh 2141–2142 … lok erser azu-ça yme sudur -taḳı azu-ça yme vinay-taḳı orun orun sayu saçuḳ-luġ-ın yrlıḳamış-ıġ.
Mait … duz öküzler tadun turpı buzaġular irk erkeç teke oglaḳ tült orun eşük töşek ton etük itig yartag aş içgü ı tarıg ... -dek
Abh 1141–1142 … 見azu-ça yme ol oḳ bar et’öz körüm erür çomrulġuluḳ badġuluḳ orun adḳanmaḳ uġur -ında bar et’öz körüm-üg.
AH 209–212 … onun aya ġam ḳatıġsız sürur umġuçı bu ajun ḳaçan ol umınçḳa orun
TT II Y 36. 6.-129–131 beg tmġası elgiŋde [.] ornaġ -lıġ orun anıŋ-ta [.] yėr-ke tŋri-ke sewinç tut . burḫan-lar-ḳa tapıġ …
KB 18 … iḍin öŋdün ermez ne soldın oŋun / ne astın ne üstün ne otru orun
Abh 2798–2801 … kėrdü yol kėrtü neŋ niz-vanı-lar-ḳa adḳanġuluḳ yapşınġuluḳ orun ermez.