İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

taş

1.092
geçiş
404,7
milyonda
233.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
10
eserde
244
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı73.564,2
Bilge Kagan Yazıtı31.216,5
Sekiz Yükmek1217,0
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)6277,1
Abhidharma (Shogaito)411.031,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)2196,4
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig26353,4
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi1.003409,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,43
BK D 0,29
Sek D 0,00
Mait D 0,56
Abh D 0,68
ShoR D 0,33
KuT D 0,00
KB D 0,76
AH D 0,33
EÇS D 0,91

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKTBKSekMaitAbhShoRKuTKBAHDKEÇSToplam
taş73164121262·1.0031.092
ṭaş·········33·33

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: taş) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

KT 7 geçiş  ↔  Mait 6 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: taş

KT 7 geçiş  ↔  KB 26 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: taş

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
nerdübân18230012,067,5513,421.689,2
kademe13824311,737,4511,681.252,8
çıkılır6513110,777,268,01564,6
şeddâdî6743310,495,588,01398,0
şekli7486310,284,738,28349,2
binâ1703.52310,243,9012,16611,6
ayak5441110,205,347,17302,0
urûc4827410,175,766,80297,8
enilir30679,737,115,44252,2
şeddadî29669,687,085,35242,3
olunur601.3819,633,757,17203,2
murabba353669,624,885,72172,7
dîvârlı281179,576,215,22192,9
ra‘nâdır312609,555,205,42167,0
muhammes241599,305,544,79141,2
kaldırım20859,126,184,41137,0
kal‘adır254699,044,044,7094,4
serâpâ298198,963,454,8987,0
kârgîr311.1448,833,074,9077,9
nüzûl182318,804,594,0781,4
döşelidir151178,675,313,7883,1
küçük321.5388,642,684,7865,6
çârkûşe173418,603,943,8662,0
binâdır141288,555,083,6372,9
müdevver152278,544,353,6862,9
ile27823.7698,521,8512,06318,5
öŋi152868,484,023,6356,1
nerdübânlar12478,436,303,4284,4
minâreli142878,383,913,4950,4
azaḳ11178,347,643,30104,1
yigirmişer121348,334,793,3457,6
taşı132838,283,833,3545,3
zîbâdır121798,274,373,3050,7
kal‘ai817.7338,231,696,2279,1
kapusundan133498,213,523,2940,2
mebnî133598,203,483,2839,5
dağ122548,193,873,2342,5
beyâz231.5348,162,213,7634,7
hareme10538,165,863,1163,6
on575.4778,151,685,2055,0

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“taş” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (1.092) →
EÇS IX Y91a … câmi‘dir. Lâkin haremi yokdur. Ve kıble kapusuna beş kademe taş nerdübân ile su‘ûd olunur. Cemâ‘ati bî-had câmi‘-i ma‘bedhâ …
EÇS VII 111b … lovız Kirmân derler. Bu dahi ağaç kal‘adır, ammâ iç kal‘ası taş olup Potnik hatmana tâbi‘ oldukları bu dahi sene 1067 târîh …
EÇS IV 192a … ürkman yatağında bir küçük hândır. Der-i dîvârları münakkaş taş ile mebnî olup Alaben hân derler. Reh-i râst üzre elzem-i l …
EÇS I 44a … e ve harem-i latîfin üç aded der-i mu‘allâsına (---) kademe taş nerdübân ile urûc [u] nüzûl olunur. Ammâ bu harem-i hâs, me …
Abh 2804–2805 öçmek-li yol-lı kėrtü-ler-te taş öŋi adḳanıp adın nom-lar -ıġ inçip bolur ükligeli aşılġalı猶 …
EÇS V 152b … (---) mezkûr göl içinde bir alçacık dîvârlı şekl-i murabba‘ taş binâ bir sûr-ı ra‘nâdır. Bir cânibinden zafer mümkün değil …
EÇS X Y233b … neli bir tengetir çadır kurmak olur bir meydândır. Ve ba‘zı taş deliklerinde şâhin ve doğan kündeleri ve cılkıları ve güver …
EÇS X Y394b–Y395a … lar, Ammâ ol diyâr halkı nakli üzre mezkûr Aynü's-sanem nâm taş diyâr-ı Habeşistân'da Tennîs şehri dağlarında olur olup suy …
EÇS VIII 286b … kal‘a-i sûr-ı azîm leb-i deryâda şekl-i murabba‘ bir alçak taş dîvârlı ve handaksız rabât-ı müzeyyendir. Ve etrâfında câ-b …
KB 11 ay iç taş biligli ay ḫaḳḳu'l-yaḳin / közümde yıraḳ sen köŋülke yaḳın