İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tama*

196
geçiş
72,6
milyonda
36
biçim
9
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Bilge Kagan Yazıtı31.216,5
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
TT I-X1392,5
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig10135,9
DLT’deki Türkçe parçalar2689,4
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Dede Korkut Kitabı261,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi17471,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

BK D 0,49
Mait D 0,00
TT D 0,00
KuT D 0,00
KB D 0,61
DLT D 0,33
AH D 0,33
DK D 0,33
EÇS D 0,81

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: taman) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hâma121710,8510,253,46158,3
etmesin96310,157,942,9982,6
düşüp2351510,056,264,73155,7
kefe101349,967,003,1478,1
cezîresi81439,596,592,8057,7
kuban5459,417,582,2243,2
harekete4199,258,501,9940,1
adası4698,956,641,9829,1
istîlâ83448,925,322,7643,6
temrik3148,878,531,7330,2
cezîrei149088,704,733,6065,2
çerkezi3548,626,581,7121,6
dağından3618,586,401,7120,9
bilgi3698,546,231,7120,1
tarafları3698,546,231,7120,1
mülûk31048,365,631,7017,6
karadeniz’e31218,285,421,6916,7
nûr31548,135,071,6815,3
çerkes31758,054,881,6714,6
livâi31818,034,831,6714,4
zemînde31917,994,761,6714,1
küffâr121.6037,773,693,2039,4
kırım44157,744,051,8815,0
zîri32777,704,221,6411,9
karşu79127,693,722,4523,3
dünyâ33517,493,881,6110,6
etmeyüp45677,423,601,8412,7
şehre35467,053,241,558,1
eşkâli35717,003,181,547,9
ziyâde35986,953,111,537,6
mâl36136,923,071,537,5
kurbunda51.1956,882,851,9311,2
içün72.0366,682,562,2013,3
kal‘ası92.6846,682,532,4816,7
cebeli37656,682,751,486,4
geçüp51.4286,662,591,869,6
etmeğe39206,462,491,425,4
sancağı39606,412,431,415,2
osmân31.2856,052,011,303,8
tâ52.6735,841,691,544,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (196) →
EÇS VI 56a … eri elinden hâh-nâ-hâh zor-a-zor feth edüp "Bir dahi küffâr tama‘a düşüp istîlâ etmesin" deyü Gâzî Mihal kal‘asın münhedim edü …
EÇS VIII 194a Ve haber alındı kim "Bu cezîre-i Taman'dan karşu Kırım cezîresine geçmeğe Çoçka burnundan karşu Kırım …
EÇS VIII 194a … evveşü'l-hâl etmeyüp ten-dürüstî diyâr-ı İslâm'a bu kal‘a-i Taman'a sihhat ü selâmetle dâhil olup meşakkat-i râh mihnetleri cüm …
EÇS VIII 323a … er muharrir beğ efendimiz bu cezîre tahrîrinin der-destinde tama‘-ı hâma düşüp mâl alaydı mâl-ı Kârûn alırdı, ammâ hemân cümle …
EÇS VI 39b … da usret u renc [ü] anâ çekmek ile bir dahi küffâr bu kal‘a tama‘ına düşmesin içün bu sûr-ı üstüvârı esâsından münhedim etmişler …
EÇS II 262b … de nehr-i Kuban'a, andan Vilâyet-i Çerkez'e, andan Cezîre-i {Taman'a, andan Cezîre-i} Kırım'a dâhil oldular. Kimisi Heyhât sahrâ …
EÇS V 45b … yt-i Merrîh ve münkalib nârîdir. Anıniçün bu şehre her kral tama‘ edüp gâh âteş-i Tatar ile ve gâh cellâd-ı merrîh gibi için …
EÇS I 72a … ğlanup güleş etmen, zîrâ içeri {haremde} salavâtsız güleşüp tamarınız kırılup kuvvetiniz kalmamışdır. Hattât gibi Melek gibi hasm …
EÇS VII 175a … îleleri Heyhât'da konup göçüp cümle hâsıl olan say yağların Taman adasına getirüp fürûht edüp İslâmbol'da say yağının bir vuk …
Mait … yarılıp açılıp tö(k-) -(ülür) adruḳ adruḳ eŋer teger çintan tamalaptr abiruş krbirde ulatı (erdni-) -lig sögütler ıġaçlar t / - . …