İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

terki*

17 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
143
geçiş
53,0
milyonda
17
biçim
9
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)292,4
Manichaica I-III2971,3
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)2196,4
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig25339,8
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Dede Korkut Kitabı392,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10643,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,33
Man D 0,00
ShoR D 0,33
KuT D 0,00
KB D 0,79
DLT D 0,00
AH D 0,00
DK D 0,29
EÇS D 0,85

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: terki) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
dünyâ2735110,817,505,17229,9
tecrîd81810,6710,032,8399,6
diyâr1219910,177,153,4496,0
fânî5709,597,402,2241,7
saltanatı4439,467,781,9935,6
mâsivâ359,3810,471,7339,9
ârifi4669,297,161,9932,0
vatan3538,977,061,7223,6
tutup3798,796,481,7121,2
âhir97758,334,782,8942,4
turup31768,275,331,6916,4
seyâhat32128,115,061,6815,3
ikişer35827,083,601,599,5
de48966,983,401,8111,6
dârı37096,853,321,568,4
eğer41.1726,643,011,759,7
edüp4323.9575,872,085,0159,4
birer52.6815,862,141,737,1
sonra31.6185,802,131,344,2
nâm42.6075,571,861,454,5
sene86.2405,361,601,897,0
her55.9674,740,981,101,9
hemân33.8654,620,870,790,9
olup1317.2814,610,831,573,6
sultân34.1934,500,750,710,7
eder34.2494,480,740,690,7
hazreti45.9454,430,670,740,7
aded49.0463,830,060,080,0
ile1023.7693,78-0,01-0,020,0
niçe37.0563,770,000,000,0
yine37.3723,71-0,06-0,070,0
var37.6463,66-0,11-0,140,0
dahi513.1863,62-0,16-0,260,1
u617.4343,48-0,30-0,570,3
ü311.2953,10-0,67-1,030,8
cümle521.1972,94-0,85-1,782,1
ve33147.9192,87-0,93-5,1717,9

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (143) →
EÇS III 27b–28a … sefer-i seriyyelerde bulunup âhir Hazret-i Resûl'den sonra terk-i dünyâ edüp deydevî vü dehdevîsin kemerine bend kılup âfitâb …
AH 377–380 … eḍgüsindin üküş ḫayr bulur isizke yavuma isiz ṣuhbėti sini terkin isiz ḳılıḳlıġ ḳılur
EÇS I 150b … emr-i Hakk'a teslîmim demekdir. Ammâ bu teslîm dâğını yakan terk-i tecrîd olup derûnunda mahabbet-i Hudâ'dan gayrı bir ârzû ol …
KB 2398 kim iş ḳılsa terkin aŋar birgü neŋ / uş ol neŋ bile er ḳızıl ḳılsa eŋ
EÇS II 339a–339b … urmayup oğlu Süleymân'ı Tarabefzun'da hâkim nasb edüp kendi terk-i diyâr edüp (---) halîfe huddâmı ve refîkı rivâyetiyle diyâr …
EÇS I 148a … , ol hırkanın îmânı settârlıkdır ve kıblesi pîrdir ve gasli terk-i mâsivâdır ve namâzı arılıkdır ve farzı terk-i ârzûdur ve câ …
EÇS VII 25b … ı ve beyâz beksumat ve peynirleri ve onar yem kadar cakları terkilerinde var idi. Lâkin rahtları cümle kayış idi, ammâ kılıçları esk …
EÇS IV 389b–390a … den Âl-i Çobaniyân'dan bu dahi bir pâdişâh-ı Çobaniyân idi. Terk-i tâc u taht u baht edüp bu mahall-i fezâda bir bâğ-ı İrem iç …
EÇS X Y235a … ve hûş [u] tuyûra hükm eden Süleymân'a kalmadı dünyâ, deyüp terk-i mâsivâ eder. Allâhümme yessir.
EÇS VIII 247a İbrâhîm Hânzâde etdi nâgehân azm-i bekâ, / Terk-i dünyâ kalbine gûyâ ki oldu lâyiha, / Kim ederse fevti târîh …