İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yėrde

28
geçiş
10,4
milyonda
9.889.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
9
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı31.527,5
Bilge Kagan Yazıtı31.216,5
Şine Usu Yazıtı1841,0
Huastuanift1987,2
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)8369,4
Manichaica I-III41.942,7
Uigurica I-IV2316,9
TT I-X31.177,4
Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)37.109,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,49
BK D 0,29
ŞU —
Huast D 0,00
Mait D 0,69
Man D 0,59
U D 0,00
TT D 0,29
Sukh —

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKTBKŞUIBHuastMaitManUTTSukhToplam
yėrde331·18423328
yėrdė···2······2

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yerde) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Mait 8 geçiş  ↔  KuT 5 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: yėrde, yerde, yėrdė

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
urug3611,5012,561,7348,1
alḳu55868,066,682,2136,6

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yėrde” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (28) →
Mait … üdün ... (teŋri) teŋrisi burkan şariputri arhant birle yazı yėrde çankir--mit kılu yorıyurlar erti..
Sukh II S-10 yoḳ ḳuruġ […y]aşuyur ėrtiŋü körkle tŋri[m. . . ] [. . . ] yėrde yalıŋuḳ-lar alḳu ḳutr[ul . . . ] [. . . ] yaruḳuŋuz : yaltr …
Huast II Y. 60 b.-31–35 … ḳışım(ı)z [ötügümüz t(e)ŋrike arıġın] tegmedi er[ser] .. ne [yėrde tıdıntı] tutuntı erser .. amtı t(e)ŋrim yazuḳda boşunu ötün …
Mait … burkan birle tuġarlar yėme kayu toyın dıntar sıŋarka tarka yėrde ėnip aşup anapana / arka ... -ları ... ol
Mait arka / bėş yėgirminç sekiz yėrde saçmış urug evin aŋilki uġutlayur..
U II, T. II Y. 52,2 – IX 57- 4–5 … oŋa kilimbi yek-niŋ ḳızı birle . . . ḫualıġ çeçek-lig . . . [yėr]d[e] . . . oinayu ilinçüleyü olur . . -di
KT D 24 b(a)rduḳ : yėrde : (e)dgüg : ol (e)r(i)nç : ḳ(a)n(ı)ŋ : subça : yüg(ü)rti : …
Mait anta ötrü hymavati inçe tėp tėdi.. amtıḳıya yaḳuru yėrde üdde belgülüg bolmış erür..
ŞU B 7 ……………. üç tümen .. r sançduḳ yėrd[e] saḳınmış (...) d . çö/ü . ėkinti ay altı yėgirmike uç tuglı …
TT II Y 36. 6.-134 … üz-ki ıġaç yaŋġusı tümen 19. T II Y 36.8. tört ḳırḳ / ban yėrde yaŋġurar süzüg suw tikisi [.] ėki köŋül birikdi . ögrünçi ü …