İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

al isim

115 geçiş 7 biçim 15 eser KBAbhKuTShoRBKUTTKİP Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Hile, düzen, kurnazlık: “olarnıŋ alları” onların düzenleri; “taŋrı … kafirlerniŋ alını” Tanrı kâfirlerin düzenini (boşa çıkarır). Tanıklar: KuT2
  2. “al altaġ” hile, düzen; çare: “al altaġ uzanmaḳlarıġ öntürüp” hile ve ustalıklar gösterip. Tanıklar: MaitTT2ShoR
  3. (Abh) çare, yol, yöntem; “al aldaġ” (Budist) çare, beceri (upāya): “uzanmaḳlıġ al aldaġı” ustaca çaresi; “adınlarḳa asıġ ḳılmaḳlıġ al aldaġ” başkalarına yarar sağlama çaresi. Tanıklar: Abh2

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): al — yalın hâliyle 237 kez

Çekimli biçimler (6):

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 6.1.1.2/8 … | | | azıtıġ ol ym [e]/// [alplanmaq]-lıġ edrem-te iş-te küdök-te 策 | | | al alt[aġ-t-a] /// /// [kö]rdükde serinmedeçi | | | antaġ yene sançışġu-ta 赏 …
Sho.Rosia 7.2 /60–87 … t ḳayu [et’öz /// 随順] êyin udu aḍḳanıp tutup 欲 uġrayu ḳatıġlanur tavranu[r al altaġ uzan-] maḳ üz-e ’erḍer aşar 精勤勇猛堪能 ḳatıġ-lanma[ḳ tavranmaḳ ///] bolu …
Sho.Rosia 7.2 /111–133 … ürüm öçmek diyan-ḳa] têp 先作如是漸息方便 aşnu-sınta ḳılmaḳ ü[z]-e [monçulayu ///] al altaġıġ 如先方便 ḳ(a)ltı aşnuḳı al altaġ-ları üz-e [ölenip diyanḳa kirür] teg …
Sho.Rosia 7.2 /111–133 … 方便 aşnu-sınta ḳılmaḳ ü[z]-e [monçulayu ///] al altaġıġ 如先方便 ḳ(a)ltı aşnuḳı al altaġ-ları üz-e [ölenip diyanḳa kirür] teg têp 順趣於離 êyin barür-lar sıŋarḳı …
Sho.Rosia 7.2 /250 azıġ alḳıp alıġ altaġıġ] amırtġurur têp ::
Sho.Rosia 7.2 /340 ḳayu al altaġ-ta [bışnursar] ::
Sho.Rosia 8.3 /171–172 … kez-igi tegdükde ötrü anta töz-ün {艹+廾} -lar altınç oron ḳaḍında 十 törlüg al altaġ bilge bilig-lerig yügerü ḳılıp ::
Sho.Rosia 8.3 /181 taştın sıŋar 六 paramit -larda yorıp seçe al altaġ paramit-ıġ büḍürüp ::
Sho.Rosia 8.3 /187–189 … başlaġ-ı sekiz-inç oron-ḳa 入 -ler sekiz(-inç) oron-ḳa kirgü-te uzun üdün 進 al altaġ paramit-ıġ 修 üz-e ḳamaġ yorıḳ-larıġ kirsiz arıġ ḳılıp ::