ShoR sözlüğü · madde
altın isim
Tanım
- Alt, aşağı; “üstün” karşıtı: “üstün teŋri, altın yalaŋuḳ” üstte tanrılar, altta insanlar; “eḍiz ‘arşta altın seraḳa tegi” yüce Arş’tan aşağıda toprağa dek; “sögüt altın ėltü bardı” ağacın altına götürdü. Tanıklar: MaitUKB
- “altınḳı” alttaki, aşağıdaki: “yér altınqı kizlençü aġırlıq” yer altındaki gizli hazine; “üstünki altınḳı” üstteki ve alttaki. Tanıklar: TTShoR
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): altın — yalın hâliyle 43 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- altınqı 2 (ShoR) · altınḳı 2 (TT, Sek) · altınkı 1 (Mait)
Çekimli biçimler (10):
Bağlamlar
Bütün geçişler (4) →ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 1.3/15–17 | bo kerig öŋ kök qalıq tegli bir öŋ tö[z] [-l]üg öŋ üs-tün | altın | bolmaq üz-e uġuş oḫşatıġ üz-e adrılıp bod sın birleki kök qalıq uġuş-ı öŋü … |
| Sho.Rosia 2.2.1 /18–36 | … ol tép körüp : taġtın yıŋaqtaqı tınlıġlarıġ barça inilerim ol tép körüp : | altın | yıŋaqtaqı tınlıġlarıġ barça ekelerim siŋillerim ol tép körüp : üstün yıŋaq … |
| Sho.Rosia 3.3.1.R /3 | toquz yéti kün ursar : yér | altınqı | kizlençü aġırlıq barça körür : |
| Sho.Rosia 3.3.1.V/8–9 | altı yégirmi yéti kün ursar : yér | altınqı | kançanakr altun tilgen vajirlıġ yér tilgen suv tilgen yéél tilgen kök qalı … |
Aynı gövdeden maddeler
“altın” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).