İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bėş sayı

Tanım

  1. Beş: “bėş pançaḳi toyınlar” (Buda’nın) ilk beş rahibi; “bėş ajun” beş varoluş yolu; “ḫormuzta teŋri bėş teŋri birle” Ormuzd tanrı beş tanrı (ışık öğesi) ile; “bir yılḳa beş yolı süŋüşdimiz” bir yılda beş kez savaştık; “ainıŋ bės ygrmisinte” ayın on beşinde; “bės uluġ mudurlar” beş büyük mudra; “béşegü” beşi birden. Tanıklar: BKMaitU3ShoR

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bėş — yalın hâliyle 3.687 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • beş 3.456 (EÇS, Abh, BK, KT) · bėş 202 (Abh, Mait, Huast, Man) · béş 25 (ShoR) · bêş 4 (ShoR)

Çekimli biçimler (4):

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

30 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 1.3/4–5 amtı bo öŋ erser béşegü-nüŋ yumdaru-qı atı üçün iki törlüg yörüg -leri neçe bütser yme oq sama[z üz]ek …
Sho.Rosia 2.2.1 /42 amtı kentü kentü bir ikintişke [sıqıġlıġlar birle men] /// béş tilgini [miz] erklig [ ] t[ ]rup olar-nı kntü öz-[ ] adı[ ] [ ]gek :
Sho.Rosia 2.2.2.V /1–3 sıqıġlıġlar birle men barçuq yaŋa tutuŋ /// béş tilgenimiz yérke tegürüp : köŋülin saqı[nıp tilin sözlep] montaġ qut qolun …
Sho.Rosia 2.2.4 /6 V ikinti béş otuz
Sho.Rosia 2.2.6 .R /2 béş yıŋaqlartaqı luu ḫanları : teŋrilig [luuluġ sekiz] [bö]lük quvraġ közünmez …
Sho.Rosia 2.2.7.R /6 … yü teginürmn :] ontun sıŋarqı kök qalıq uġu[şıntaqı ülgüsüz] / / V ikinti béş sekiz on
Sho.Rosia 3.1.1.R /6 … r erser : kimler birök [bo] amduq darni nomuġ tutġalı kö [zetse]r yürüŋ ay béş yégirmide // midik yaŋı arıġ ton kedip se[kiz] tözün baçaġ çaḫşaptın ilip …
Sho.Rosia 3.1.2.V/9 … ur[ḫan] ////s : atlġ edgü uluġ : //// //// montaqı bir qulaç énlig /// /// béş çıġ qılıp iki qollu[ġ] /// [sö ]z legüçi iki yégirmi t/// atlġ tamġaġ bodi …
Sho.Rosia 3.2.1.V/2 [béş] yégirminç boġuzlanıp sançınıp bütürüp ölmegey :
Sho.Rosia 3.2.1.V/3–4 bo amduq darni [nomuġ] ögretig qıltaçılar una bo montaġ béş yégirmi törlüg ///-yn ölmezler :
Sho.Rosia 3.2.1.V/5–6 netegin béş yégirmi törlüg edgü [ajunlarta] tuġarlar tép téser : eŋ’ilki qayu oronta t …
Sho.Rosia 3.3.1.V/7 béş yégirmi yéti kün ursar : tünle qaraŋġuta küntüzki teg öŋ körkleri üner :
Sho.Rosia 4.2.2/13–16 altınç énç qut qolu küsüş öritü teginürmn tört tuġum béş ajun tınlġlar miŋ tümen törlüg ig aġrıġ adalarıntın ozzunlar qurulz -unlar …
Sho.Rosia 4.2.2/38–40 béş yégirmin [ç] énç qut qolu küsüş öritü teginür mn qamıġ tınlġ oġlı bilen oġ …
Sho.Rosia 6.1.2.2/27–32 … /// -[de] //// yme tér 交契 | | | yinçürüp istep bögmek sanamaq öz ym[e]// //[béş] törlüg küsençig-lerig 言 | | | sav söz söz-ledükde bil[ge bilig]// //[köŋül …
Sho.Rosia 6.2.2.2/9 [yme tér] /// /// [yene] ögretinür béş törlüg küsençig-ler-te : otuŋ-suz 2) oot yalınamaz :
Sho.Rosia 6.2.2.2/22–26 登具ΟΟ tüz-ü tükel ök /// /// [béş] yapuq-ıġ alqu oron-larıġ 彼衆 /// /// [tış tüş]mek saç yürüŋermek küçi küsün …
Sho.Rosia 7.2 /152 tikdim tarıdım bêş törlüg kü[çlerig ///] ::
Sho.Rosia 7.2 /161 [bêş küsüşler tükellig] bolup ::
Sho.Rosia 7.2 /268–269 恣於五欲 ’erkçe tapça ḳılt[ı///bêş] küsençig meŋi-lerig 不勝不類 yêg ermez oḫşadı ermez 於大聚曾中 u[luġ ḳuvraġ ///] tu …
Sho.Rosia 7.2 /371 世間五徳欲 yêrtinç[üteki bêş edgü] küsençig meŋi-ler-te ::
Sho.Rosia 8.3 /17 alḳu béş aj-un tınlġ-lar-lıġ yaġız yér yüüz-inde.
Sho.Rosia 8.3 /21 anaz-ı umuġsuz béş aj-un tınlġ-larıġ.
Sho.Rosia 8.3 /31 ançulayu oḳ béş tuş-lar 十三 ergü-ler içinde.
Sho.Rosia 8.3 /57 yapa ḳamaġ béş aj-un tınlġ oġlan-ların 悲心 -lüg ḳovuḳ-ında köḍürü yorıḳlar-ḳa tılḍaġ bolda …
Sho.Rosia 8.3 /59 ançulayu oḳ yme ḳamaġ 四王béş aj-un tınlġ-lar.
Sho.Rosia 8.3 /69 alḳu béş tınlġ-lar-ın/ozġurġu üçün 進 -lar ::
Sho.Rosia 8.3 /77 四 béş çöp -dik ötdeki tınlġ-lar-nıŋ 心 -leri çöpdiketmiş-in 見 üz-e.
Sho.Rosia 8.3 /93 uluġ ḳuvraġ-nıŋ (çoġıŋa yalın-ıŋa) ḳorḳmaḳ-ta ulatı bo béş törlüg 怖 -lardın ertmiş ozmış bolmaz-lar::
Sho.Rosia 8.3 /143–144 kén keligme üd-ler-niŋ uç-ı tüpi tükeginçe -keḍegi béş aj-un tınlġ oġlan-ıŋa 一 yaŋlıġ umuġ ınaġ bolġalı udaçı bolġay mn tép bilge …

Aynı gövdeden maddeler

“beş” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).