Tanım
- Aşmak, geçmek (dağ, geçit, çöl): “ḳayu art aşar” kimi geçit aşar; “ḳara ḳum aşmış” Kara Kum’u aşmış; “altun yışıġ aşa keltimiz” Altın Yış’ı aşıp geldik; “kögmen aşa ḳırḳız yėriŋe tegi süledimiz” Kögmen’i aşarak Kırgız yurduna dek sefer ettik. Tanıklar: BKTŞUKB
- Üstün gelmek, geride bırakmak: “ertmişin aşmışın alḳu tüzünler ḳuvraġında” bütün soylular topluluğunu geçmiş, aşmış olduğunu; “aşdaçı” aşan, üstün olan.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aş- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (19):
Bağlamlar
Bütün geçişler (23) →Abh Abhidharma (Shogaito)
23 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 77–78 | anıŋ et’öz-i-niŋ yėg ayaġu -luḳ ertüki üz-e ertmiş-ın | aşmış-ın | alḳu tüz-ün-ler ḳuvraġ-ında tėp. |
| Abh.Sho. 79–82 | … erser tŋri burḫan-nıŋ anıŋ et’öz-si-nıŋ yėg ayaġuluḳ ertüki üz-e ertmış-in | aşmış-ın | adın tüz-ün-ler-te netegin uġay erti tuġurdup tınlġ-lar-nıŋ aġır ayançaŋ k … |
| Abh.Sho. 139–146 | … ır üçün öz baḫşı-sı-nıŋ anıŋ et’öz-i-niŋ yėg ayaġuluḳ ertüki (üz-e) erdmiş | aşmış-ın | alḳu tüz-ün-ler ḳuvraġ -ında anın aşnu-ça ögüp edgü-ler-in basa tėmin ayay … |
| Abh.Sho. 407–413 | … i munuŋ bar ḳayu yörügi tėp答et’öz-i-niŋ yėg ayaġuluḳ bolmaḳ-ı erser erdmek | aşmaḳ | erür ḳamaġ tüz-ün-ler-te yme ök umaḳ erür alḳu-ḳa umunġuluḳ tayanġuluḳ oru … |
| Abh.Sho. 414 | nedegin bilgeli bolur erdmiş-in | aşmış-ın | ḳamaġ tüz-ün-ler-te tėptėser. |
| Abh.Sho. 422–424 | uḳıdur erdmiş-in | aşmış-ın | ḳamaġ tüz-ün-ler-te ne yme tardıp taşġar -ıp tınlġ-lar-ıġ ündürti erser sa … |
| Abh.Sho. 957–962 | küsemiş üçün erür uḳıdġalı adı ködrülmiş-niŋ ertmiş-in | (aşmış-ın) | şiravak-lar-ta piradikabud-lar-ta azu -ça yme <anda yene> adruḳ adruḳ uġur … |
| Abh.Sho. 1609 | üklidmez | aşmaz | üçün ol <az>-ta ulatı alḳu aḳıġ-lar-ıġ. |
| Abh.Sho. 1795 | nedegin tėptėser uyu üçün üklitgeli | aşġalı | eşidmek töz-lüg bilge biligig tėp. |
| Abh.Sho. 2727 | üklidmek | aşmaḳ-ın | tuda niz-vanı -lar-ıġ söz-lemiş ol aḳıġ-lıġ tėp ad üz-e. |
| Abh.Sho. 2736 | (iişleşip) üklitdeçi-si | aşdaçı-sı | erser niz-vanı-larıġ tėmin ök adamış ol aḳıġ-lıġ tėp. |
| Abh.Sho. 2737–2738 | … rdü(-te ulatı)-lar neçe niz-vanı-lar -ḳa adḳaġ bolsar yme odġuraḳ üklidmez | aşmaz | üçün alḳu niz-vanı -larıġ. |
| Abh.Sho. 2747 | üklitmek | aşmaḳ | tėptėmiş-i erser ulalmaḳ-ın tuda söz-lemiş ol üklitmek aşmaḳ tėp. |
| Abh.Sho. 2747 | üklitmek aşmaḳ tėptėmiş-i erser ulalmaḳ-ın tuda söz-lemiş ol üklitmek | aşmaḳ | tėp. |
| Abh.Sho. 2753 | ol adḳanġu-lar uyur üçün üklitgeli | aşġalı | niz -vanı-larıġ. |
| Abh.Sho. 2755 | ol ol nom-lar-ta uyur üçün üklit -geli | aşġalı | niz-vanı-larıġ. |
| Abh.Sho. 2760–2761 | birök mundaġ üklitmek | aşmaḳ | üz-e adı bolġu erser aḳıġ-lıġ tėp öçmek-li yol-lı iki kėrtü-ler-niŋ adı bo … |
| Abh.Sho. 2766–2768 | … -lı (adḳaġ-lıġ-ı) yme adaḳ-taḳı ordun-ḳı başdınḳı (bölüklügi) üz-e üklitgü | aşġu | kergek ol niz-vanı-larıġ若滅道二諦birök öç -mek-li yol-lı iki kėrtü-ler-niŋ bol … |
| Abh.Sho. 2766–2768 | … larıġ若滅道二諦birök öç -mek-li yol-lı iki kėrtü-ler-niŋ bolsar mundaġ ülkitmek | aşmaḳ-ı | nedegin adı bolmaḳ aḳıġ-lıġ tėp. |
| Abh.Sho. 2770 | azu-ça yme üklitmek | aşmaḳ | tėptėmiş-i erser munda ornanıp turmaḳ tėp yörüg’ol. |
| Abh.Sho. 2862–2864 | ḳaltı ḳayu neçe bar erser öŋ ėyin udu alḳu tudyaḳ-ḳa munda üklitdeçi | aşdaçı | tėp yörüg’ol alḳu bolmaḳ-ḳa tudyaḳ-lanmaḳ-ıġ tėp kėŋürü yrlıḳamış ol ulatı … |
| Abh.Sho. 2876–2880 | … e tėp ḳaltı ḳayu neçe bar erser öŋ ėyin udu alḳu tudyaḳ-ḳa munda üklitdeçi | aşdaçı | tėp yörüg’ol alḳu bolmaḳ-ḳa tudyaḳlanmaḳ-ıġ munuŋ tegşüt-inçe-si erür aḳıġ … |
| Abh.Sho. 3966 | anın şasdr-ta söz-lemiş ol azu -ça yme bolur üçün ürlügsüz-ke siŋirgülük | aşġuluḳ | tėp. |