İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bėş sayı

Tanım

  1. Beş: “bėş pançaḳi toyınlar” (Buda’nın) ilk beş rahibi; “bėş ajun” beş varoluş yolu; “ḫormuzta teŋri bėş teŋri birle” Ormuzd tanrı beş tanrı (ışık öğesi) ile; “bir yılḳa beş yolı süŋüşdimiz” bir yılda beş kez savaştık; “ainıŋ bės ygrmisinte” ayın on beşinde; “bės uluġ mudurlar” beş büyük mudra; “béşegü” beşi birden. Tanıklar: BKMaitU3ShoR

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bėş — yalın hâliyle 3.687 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • beş 3.456 (EÇS, Abh, BK, KT) · bėş 202 (Abh, Mait, Huast, Man) · béş 25 (ShoR) · bêş 4 (ShoR)

Çekimli biçimler (4):

Abh Abhidharma (Shogaito)

92 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 36–39 … -niŋ uġur-ında anın bolur üçün olar-nıŋ aḳılmaḳ-ı evrilmeki üç uġuş-lar-ta beş ajun-lar-ta tört tuġum-lar-ta tınlġ yėr -tinçü-nüŋ idiş yėrdinçü-te ulatı- …
Abh.Sho. 525 beş yükmek-lig şmnuġ.
Abh.Sho. 596 (ḳaltı) beş bölük-leri-ig tuda azu-ça yme bölünüp iki ygrmi bolur.
Abh.Sho. 616 bu beş türlüg nomluġ bilgülük adḳanġu -lar-ıġ.
Abh.Sho. 621–624 … mdaru bėş bölük-ler-te tarġarġuluḳ bolur tėp答不染旡知kkir-siz bilmemek yumdaru beş bölük-ler-te bolmaz.
Abh.Sho. 662–664 kirsiz bilmemek yme ök yumdaru bėş bölük-ler-te bolur tėp問kirlig birle yene kirsiz iki türlüg bilmemek-ler-ig …
Abh.Sho. 696 tüz-ün yol uyur aḳıġ-sız bėş yükmek-ke bolġalı tıldaġ.
Abh.Sho. 700 bu aḳıġsıj bėş yükmek yöründeki bolup kirlig (birle yene) kirsiz iki türlüg bilmemek-ler- …
Abh.Sho. 725 alḳu bölük-ler erser azu-ça yme bėş bölük-ler.
Abh.Sho. 925–926 ünmez üç mıŋlıġ yėrdinçü-te tėp 問五蘊之中bėş yükmek-ler-niŋ arasında öŋ yükmek erür tıdıġ-lıġ tuduġ-luġ bolz-un kim bil …
Abh.Sho. 1134–1138 azu-ça yme bu bėş yükmek-ler üç türlüg az-ḳa tayaḳ-lıġ erür bu oḳ inçip erür sansar çomrulġu …
Abh.Sho. 1597–1600 … ) yindem bilge bilig-niŋ yumdaru adı bolur ermez abidarim tėp munı birleki bėş yükmek-niŋ yumdaru adı bolur abidarim tėp 故頌言隨行anın şlok-ta söz-lemiş ol ė …
Abh.Sho. 1613 釋日tėrin-i ḳuvraġ-ı erser öŋ-te ulatı bėş yükmek-ler erür.
Abh.Sho. 1623–1624 … yu yumdarıp söz-leser aḳıġ-sız bėş yükmek-niŋ adı bolur abidarim tėp問birök bėş yükmek abidarim bolsar.
Abh.Sho. 1723 munda yme ök ançulayu oḳ bėş ajun-lar-ta tuġum yaraġ-ınça bululmış üçün.
Abh.Sho. 1730–1732 … lmış tėp 有餘师説bar adın baḫşı-lar söz-ler köz-te ulatı bėş erklig-ler <-niŋ> bėş ajun-lar-ta oḫşadı-sın öŋin öŋin aŋayu bulmış teg.
Abh.Sho. 1738 ėyin yorıdaçı-lar-ı tükel-lig erser bėş yükmek-ler-ke bu eşidmek saḳınmaḳ bışrunmaḳ.
Abh.Sho. 1765–1767 ulatı ėyin yorıdaçı tört yükmek bėş yükmek-te ulatı-lar-nıŋ adı bolur abidarim tėp其得相レ四 olar-nıŋ tegmek-ler-i …
Abh.Sho. 2064–2065 üç uġuş -lar-ta bėş ajun-lar-ta basa basa alıp alḳu ajun-larıġ又 tınlġ-lar alḳu ajun-lar-ta yme …
Abh.Sho. 2609 又yene問ḳayu tıldaġ-ın bėş yükmek-lerig tuda söz-lemeti bolur üküş türlüg tėp.
Abh.Sho. 2687–2688 söz -legüçi yol tėgüçi sav üz-e bilmiş kergek öŋi kėdermiş-in bėş yükmek -lerig.
Abh.Sho. 2723 yindem kirlig köŋül (birle tuġdaçı) bėş tudyaḳ tükmek -ler-niŋ ök adı bolup aḳıġ-lıġ tėp.
Abh.Sho. 3204–3206 … yorıdı tėp bu tıldaġ-ın anın yinde sö[z]-lemiş ol öŋüg ök bu oḳ inçip erür bėş yükmek-teki öŋ yükmek-te tudulmış neŋ iki ygrmi orun-taḳı öŋ orun ermez.
Abh.Sho. 3394 bėş yükmek erser yılayu adı bolur tınlġ tėp ḳoşulmaḳ balmaḳ erser munuŋ adı bo …
Abh.Sho. 3413–3416 … -layur öçmekin bu iki kşan-lar-ta ödrü tanuḳ-lap bulġu kergek üç uġuş-taḳı bėş bölük-teki alḳu bilip öçmekig tanuḳ-lap bulu tüketser alḳu bilip öçmekig即従 …
Abh.Sho. 3604 munı üz-e adırur bėş türlüg öçmek-ler-te adın tördegü-tin.
Abh.Sho. 3642 ol oḳ kşan-ta adın bėş ad -ḳanġu-larıġ.
Abh.Sho. 3656 köz-te ulatı bėş bilig-ler bir yindem adḳanıp közünür ödüg evrilür.
Abh.Sho. 3685 köz-te ulatı bėş <bilig>-ler.
Abh.Sho. 3876–3879 … ėrü söz-lemiş ol又諸有 為法yene yme alḳu ėdiglig nom-lar erser ḳaltı öŋde ulatı bėş yükmek-ler erür.
Abh.Sho. 3885–3892 … ġılmış ḳurulmış kevilmiş üçün anın adı bolmış ol yükmek tėp言色等五蘊öŋde ulatı bėş yükmek-ler tėptėmiş-i erser ḳamaġ basudçı-lar yıġılıp tėrilip yumıdmaḳ-ınd …
Abh.Sho. 3885–3892 … ketdi erti bėş yükmek ertüki ikileyü negü erür iişleşip söz-lep öŋde ulatı bėş yükmek-ler tėp 答çḫşap-ta ulatı bėş yükmek-ler.
Abh.Sho. 3885–3892 yme ök bolur bėş türlüg.
Abh.Sho. 3897 ne kergek erti yene söz-lep bėş yükmek tėgüçi savıġ tėp.
Abh.Sho. 3903–3906 … ular-nı urmış ol öŋde ulatı tėgüçi savıġ tėp問yene tek söz-leser öŋde ulatı bėş tėp ödrü bolur erti ne kergek söz-lep yükmek tėgüçi savıġ tėp答munda yükmek …
Abh.Sho. 3971 bėş yükmek-te taş öŋi yoḳ aŋayu öd tėp.
Abh.Sho. 4214–4215 vaybaşikė-lıġ alḳu baḫşı-lar sėzik ayıdur burḫan nom-ında vasdu-nuŋ bar bėş türlüg yörüg-ler-i aŋ’ilki öz töz-lüg tėp yörüg’ol.
Abh.Sho. 4270–4271 bėş yükmek-te taş öŋi yoḳ üçün andayu öd sav tayaḳ-ı tėgüçi iki ujik-ler üz-e …
Abh.Sho. 4303 bėş tudyaḳ yükmek tėp karik söz-ler.
Abh.Sho. 4545 見者五見körüm erser bėş körüm-ler erür.

Aynı gövdeden maddeler

“beş” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).