İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

alḳış isim

Tanım

  1. Alkış, övgü, hayır dua; “ḳarġış” (beddua) karşıtı: “kişi eḍgü atın kör alḳış bulur, atıḳmış isiz ölse ḳarġış bulur” insan iyi adıyla hayır dua bulur, kötü adla anılan ölünce beddua bulur; “alḳışımızḳa” duamıza. Tanıklar: KB
  2. (Budist) kehanet duası, kutsama: “vyakrit alḳış alırlar” (Budalardan) kehanet (vyākaraṇa) alırlar; “sp alḳıs” (gerçek) kutsama sözü. Tanıklar: UShoR
  3. Selam: “alḳış bėrmekleri ol kün … selam ḳılmaḳ” o gün selamlaşmaları selam vermektir. Tanıklar: KuT

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): alḳış — yalın hâliyle 18 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • alḳış 17 (KB, ShoR, Mait, KuT) · alkış 1 (Man)
  • alkıs 1 (U) · alḳıs 1 (U)
  • alkışların 1 (Mait) · alḳışların 1 (Mait)

Çekimli biçimler (8):

Huast Huastuanift

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T. II Y. 60 b.-28–30 [onunç künke tört alḳış] ezrua t(e)ŋrike kün ai [t(e)ŋrike küçlüg t(e)ŋrike] burḫanlarḳa bir biligi …
T. II Y. 60 b.-31–35 … alḳanur [erken köŋülümüzni saḳınçımıznı t(e)ŋrigerü tut[madımız] erser .. [al]ḳışım(ı)z [ötügümüz t(e)ŋrike arıġın] tegmedi er[ser] .. ne [yėrde tıdıntı] tutuntı …

Aynı gövdeden maddeler

“alkış” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).