İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
U sözlüğü · madde

bėş sayı

Tanım

  1. Beş: “bėş pançaḳi toyınlar” (Buda’nın) ilk beş rahibi; “bėş ajun” beş varoluş yolu; “ḫormuzta teŋri bėş teŋri birle” Ormuzd tanrı beş tanrı (ışık öğesi) ile; “bir yılḳa beş yolı süŋüşdimiz” bir yılda beş kez savaştık; “ainıŋ bės ygrmisinte” ayın on beşinde; “bės uluġ mudurlar” beş büyük mudra; “béşegü” beşi birden. Tanıklar: BKMaitU3ShoR

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bėş — yalın hâliyle 3.687 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • beş 3.456 (EÇS, Abh, BK, KT) · bėş 202 (Abh, Mait, Huast, Man) · béş 25 (ShoR) · bêş 4 (ShoR)

Çekimli biçimler (4):

U Uigurica I-IV

7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T II Y.32-4–5 ötrü ol oġurd[a] .. mn ḳamaġ bėş ajun tınlġ oġl .. [anı] üze uluġ y ……[rlıḳanç]uçı ajun köŋül turġurup körd …
U II, T II S.2b-31 ol tutyaḳ nızvanı yme negüde Überschrift: bėş ygminç yėti = XV. 7. / ötkürü blgürer
U II, T II S.2b-1-31 az Überschrift: [bėş] ygrmnç [o]n = XV. 10. / bėlig . . . . [öçse]r amrılsar tutyaḳ öçer amrılur
U II, T. III M. 185.-27–36 … lġ-lar-nıŋ üçün .. tözün-ler oġlı erser yme .. tözün-ler ḫızı inçip ai-nıŋ bės ygrmi-sinte arıġ yunup arıtınıp .. arıġ ton kedim--lerig kedip baçaġ-ta tu …
U II, T. III M. 225.-24-5 … . . . . . . . . . . . . . . varuni-ḳa .. yükünürmn edgülüg naraya[n]-ḳa .. bės uluġ mudur-lar üze yüküntürülmis-ke ..
U II, T. II, Y., 48-47–51 … v-ta ulatı tört yüz toġuz on altı örki bdraklpiki bodistvlar üskinte ḳamıġ bėş azun tınlġ oġlanı üçün ylvara ötünür-mn
U II, T. II Y 42.-66–70 … ġı maitri bodisvt-da ulatı tört yüz toġuz on altı bodisvtlar üskinte ġamaġ bėş azun tınlıġ-lar üskinte yalvrla ötünür-mn

Aynı gövdeden maddeler

“beş” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).