Mait sözlüğü · madde
altı sayı
Tanım
- Altı: “altı yıl” altı yıl; “altı yüz” altı yüz; “altı ḳaçıġ” altı duyu organı; “altı paramit” altı mükemmellik; “altı ėrig sançdı” altı eri mızrakladı. Tanıklar: BKSekMait3AbhUTTShoR
- Orhon yazıtlarında onlukla sayma: “altı otuz yaşıma” yirmi altı yaşımda; “altı yėgirmi yaşıŋa” on altı yaşında; “altı çub soġdaḳ” altı Soğd kabilesi (?). Tanıklar: KTBK2ŞU
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
KÇ’deki “ėlin altı” (ilini aldı) al- fiilinin geçmiş zamanıdır.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): altı — yalın hâliyle 2.750 kez
Çekimli biçimler (0):
Bağlamlar
Bütün geçişler (43) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
43 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.25–28 | evde ünüp | altı | yıl tapavan berkte duşkaraçar emgek emgenmişin viçrazan örgün üze olurup t … |
| Mai.Tek.004.59 | kayu erki kim ... ... -i kü kelig (erdem) / / ? = 93 182 224 körklüg | altı | kızlarag ... kişilenti erti.. viru(t)aḳ ili(g) beg basa basa şaḳilarag utm … |
| Mai.Tek.004.59 | … g) beg basa basa şaḳilarag utmaḳ adaḳ asra kılmaḳ sav(lar)ag sözle--mişiŋe | altı | katunlar yirinçü--lüg bolup tod tolı savın utruntılar.. |
| Mai.Tek.008.31–38 | arka / baştınkı | altı | p(a)t(a)r ..... amtı yine tükel bilge (burkan)nıŋ yirtinçü yėr suvda (belg … |
| Mai.Tek.018.15–19 | ötrü bu üç mıŋ ulug mıŋ yėrtinçü yėr suv üzeki kimi osuglug | altı | türlüg tebredi kamşadı ulug küç--lüg teŋriler kök kalıḳag yüzin--te tıḳmış … |
| Mai.Tek.019.59 | … yėg ayıtur-sen ... amtı titrü tıŋla kėŋürü ... muntada ınaru elig (k)olti | altı | yüz tümen yıl ert--(ser) |
| Mai.Tek.023.29–32 | ikinti oġurlug nom nomlayu yarlıḳadı | altı | tümen kun(çuyl)ar kut ... -iler üçün (oġu)rlug nom nomla(yu) ... tört türl … |
| Mai.Tek.030.08–13 | … kitumati kent uluşta bir bire kėŋ tüp törtkil tört kat altunın / / arka | altı | tür(lüg) ... kat yürü(ŋ) ... yumşaḳ tült ... bolur.. |
| Mai.Tek.031.24–31 | / nü turur.. teg ögrünçülelegülüg ögenler bolur.. alku üstün ötrüki | altı | nyapaḳı yėriŋe tegi altunlug kümüşlüg vayturilag sapirlag bolur ol yėme ka … |
| Mai.Tek.042.04–05 | altı | kaçıg orunlar tıltaġınta börtmek belgü--lüg bolur.. | |
| Mai.Tek.044a.18–19 | börtmek bolmasar teginmek bolmaz.. | altı | kaçıg orunlar bolmasar börtmek bolmaz.. |
| Mai.Tek.044a.20–22 | at öŋ bolmasar | altı | kaçıg orunla rbolmazlar.. bil--ig köŋül bolmasar at öŋ bolmaz.. tavranmaḳ … |
| Mai.Tek.044a.23–28 | … vranmaḳ öçser bilig köŋül öçer.. bilig köŋül öçse at öŋ öçer.. at öŋ öçser | altı | kaçıg orun--lar öçer.. |
| Mai.Tek.044a.29–30 | altı | kaçıg orunlar öç--ser börtmek öçer.. amrılur.. börtmek öçser teginmek öçer … | |
| Mai.Tek.049.14–15 | arka / | altı | (y)igirminç toḳuz ... -i.. krkasunti ... |
| Mai.Tek.050.22–28 | arka / | altı | yigirminç on ötrü maytrı burkan kaŋı brhmayu purohit sekiz tümen tört mıŋ … |
| Mai.Tek.051.34–36 | inçe / / arka / | altı | yigirminç tört yigirmi uḳuŋlar sizler tözünlerim ayag--ka tegimlig maytrı … |
| Mai.Tek.052.06–10 | ne tyan tutmışta oḳ yėr suv | altı | türlüg tebreyür kam--şayur.. teŋridem kövrüg ün--leri ėştilür.. kök kalıḳd … |
| Mai.Tek.052.11–15 | altı | kat teŋri yėri--nte kezigçe sudani bay er erdni--ke olurġulug meŋi meŋileg … | |
| Mai.Tek.052.18–23 | … i--dati arhant inçe tėp sözleyür.. saŋram taḳı bütmezken ite başladuḳta oḳ | altı | kat teŋri yėrinte siziŋe olurġulug teŋ(ri)d(em) ordular belgülüg boltı. .a … |
| Mai.Tek.057b.20–21 | arka / ... p(a)t(a)r ... -ke küzedti.. | altı | tü--(rlüg) budıḳtaḳı nom boşġuntı.. |
| Mai.Tek.080.01–05 | 6 = 246 279 389 / tört otuzunç ülüş | a(ltı) | p(a)t(a)r kılınç kılsar kar- ... adın kişiniŋ i(sig özlerin) ölürser ol oḳ … |
| Mai.Tek.081.53–57 | anta tuġup irinçler.. | altı | (yigirm)i tüme nıḳi mıŋ kolti ... yaş yaşayurlar ne (üçün tėp tėser) övkel … |
| Mai.Tek.082.59 | … nlıg--(lar) üştürü inçe tėp sözleyü(r) / / 6 = 36 / (bė)ş otuzunç ülü(ş | altı | patar) ... törtünç ... ... - / / kı sekiz on / - ... (raurap) atlıg tamu e … |
| Mai.Tek.083.24–29 | ne yėme yalaŋuḳlarnıŋ elig yėti kolti | altı | yüz tümen yıllar ertser tėmin ök raurap tamuda bir kün bir tün bolur.. ol … |
| Mai.Tek.084.41–46 | munça türlüg tınlıglar alku tapn tamuda t(og-) -arlar.. ne yėme yalaŋuḳlar | al(tı) | tü(men) yüz bir otuz kolti al(tı) (miŋ) tümen yıllar ertser tėmin ök (tapa … |
| Mai.Tek.084.41–46 | … amuda t(og-) -arlar.. ne yėme yalaŋuḳlar al(tı) tü(men) yüz bir otuz kolti | al(tı) | (miŋ) tümen yıllar ertser tėmin ök (tapan) tamuda bir gün bir tün bolur.. |
| Mai.Tek.087.21 | … ı(si)m(i)t nom bitigde mayt(rı) (burkan) ... bėş (otuz)unç (bölük) / / / | [altı | otuzunç ülüş] / / / 13 = 146a -ler.. |
| Mai.Tek.088.18–19 | ... tugmış tınlıglar ... --tın / arka / | altı | otuzunç üç yigirmi p(a)t(a)r |
| Mai.Tek.096.07–09 | / / / - ... bilge biliglig / - ... ... ... / / ... (yigir)minç | altı | (yigirmi altınç olmalıydı) ... belgülüg bolur |
| Mai.Tek.103.08–13 | … anasar tükel tört mıŋ yıl ertdi ... yalaŋuḳ sanınça bükser elig yėti kolti | altı | yüz tümen yıl ertmiş erür ... ötrü santuşiti teŋri inçe tėp tėyür ... |
| Mai.Tek.103.27–36 | neçe bu | altı | kat taŋri yėrinte erigme teŋriler ... teŋri katunları tünin künin teŋri me … |
| 1a-11–16 | neçe bu | altı | ḳat tŋri yėrinte erigme tŋriler tŋri ḳatunları tünün künün tŋri meŋisiŋe e … |
| 1b-11–12 | yalŋuḳlar sanı-nça bükser elig yėti kolti | altı | yüz tümen yıl ertmiş erür .. |
| 3b-10 | altı | tümen yaşta wiş-wabu burḫan b(e)lgürmiş erdi . . | |
| 5b-2–5 | neçe | altı | ḳat tŋri yėrinteki meŋi ögr-ünçüde etizgülük oyunuŋuzlar erser . . anı alḳ … |
| 5b-6–9 | anı ėşidip tŋridem küç küsünin erŋek soḳıġınça ödte | altı | ḳat tŋri yėrinteki ülgüsüz sansız oyunlarıġ alıp bodiswt üski[nte] yıġılur … |
| 5b-30 | onunç ülüş | altı | ptr tört türlüg tetrülmeklig [törüke iyin] bolmış tınlġlarıġ evirip köni [ … |
| 7b-25 | … sız tümn teŋriler teŋri ḳatunları ḳutrulmaḳlaġ edgü töz yıltız kü[çin-] te | altı | ḳat tŋri yėrinten tüzün maitri bodiswt iye ḳodı yėrtinçüke inerler . . |
| 5. Blatt fehlt | [bėr ygrminç ülüş | altı | ptr] çe- … … … -aġ kör- … … … -urlar … … … külçire … … … tapa k- … … muna … |
Aynı gövdeden maddeler
“altı” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).