Mait sözlüğü · madde
bėş sayı
Tanım
- Beş: “bėş pançaḳi toyınlar” (Buda’nın) ilk beş rahibi; “bėş ajun” beş varoluş yolu; “ḫormuzta teŋri bėş teŋri birle” Ormuzd tanrı beş tanrı (ışık öğesi) ile; “bir yılḳa beş yolı süŋüşdimiz” bir yılda beş kez savaştık; “ainıŋ bės ygrmisinte” ayın on beşinde; “bės uluġ mudurlar” beş büyük mudra; “béşegü” beşi birden. Tanıklar: BKMaitU3ShoR
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bėş — yalın hâliyle 3.687 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- beş 3.456 (EÇS, Abh, BK, KT) · bėş 202 (Abh, Mait, Huast, Man) · béş 25 (ShoR) · bêş 4 (ShoR)
Çekimli biçimler (4):
Bağlamlar
Bütün geçişler (77) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
77 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.29–34 | nomlug tilgen tevirip | bėş | pançaḳi toyınlarag sekiz tümen teŋrilerig kutġarmışın ulatı bėş yigirmi as … |
| Mai.Tek.001.29–34 | … en tevirip bėş pançaḳi toyınlarag sekiz tümen teŋrilerig kutġarmışın ulatı | bėş | yigirmi asaŋı nayut sanınça vayanıḳi tınlıglarag kutġaru yarlıḳap kaujnaġa … |
| Mai.Tek.003.11–14 | bėş | yigirmi asaŋı nayut sanı--nça tınlıg oglanınıŋ umu(ġı) ınag kin kelir üdün … | |
| Mai.Tek.007.23–28 | kimke yėme neŋ nom nomlay(u) ya(r)lıḳamadı.. amtı | bėş | ay tün (kün) ulug ėlig ezrua teŋr(i) (ėligi-) -ŋe barnas kentde er- ... ar … |
| Mai.Tek.007.32–37 | … naslıg bay bedük kişiler oglanı yaşı purnı vimali ġavanpati subahuda ulatı | bėş | ınallar arhant kutın bultı--lar |
| Mai.Tek.007.40–45 | ötrü hymavati inçe tėp tėdi öŋ(rek)i bėş pnçikler kinki | bėş | upa / / ... -kiler kamag birle bu yėr suvda on yaŋı arhant toyınlar boltıl … |
| Mai.Tek.008.15–16 | taḳı kalmış tört yüz toḳuz on artuḳı-ı | bėş | bodis(a)v(a)tlar (bėrgey)ler.. |
| Mai.Tek.010.23–27 | arka | (bė)ş | yüz yaratmaḳ kim bėrimim / -.. ötep inçin ereyin bu savag ėşidip emgeklig … |
| Mai.Tek.010.37–43 | … aḳı yoḳ çıġay ınka erü(r-) -men bėş baḳar teŋinçe tavarı(m) yoḳ kanta taḳı | bėş | yüz yaratmaḳ bėrü uġay-men burkıraḳ yüzin ... inçe (tėp) tėdi men ... -z ü … |
| Mai.Tek.011.12–15 | kaçan neŋ ezük söz--lemeçi-men bir baḳar teŋinçe edim tavarım yoḳ | bėş | yüz baḳar taḳı kanta (b)ulġay bulġanıp terkişlenip niridani braman inçe tė … |
| Mai.Tek.017.06–14 | … iŋ yarlıġıŋa tambura p(a)nçaşıḳide ulatı gntarvlar begleri ėşidü kanınçsız | bėş | türlüg yinçge oyun etiz--(ü) ... (an)ta ötrü oyun ... / / / teŋrıḳe üç ... … |
| Mai.Tek.023.09–15 | … ŋüllerinteki s(aḳınç)ların uḳupanın toyınlarag oḳıpanın inçe tėp yarlıḳadı | bėş | türlüg bu toyınlar. işileriŋ edgüleri tėtir.. |
| Mai.Tek.024.14–19 | … / / anmani.. anta basa atinankotani arhant--ka tutdı.. ulatı bėş p(a)nçaḳ | bėş | upançik şariputri motġalyini m(a)ha--kşp bt(ri)ki anuritide ulatı arhant-- … |
| Mai.Tek.032.12–19 | anta oynayu ırlayur--lar.. erdnilig kėmide olurup | bėş | türlüg yinçge oyun etizü kekük kıdıġulug kalvink yuy kuş--lar ünin ėşidü b … |
| Mai.Tek.032.12–19 | … kėdinlig--ler sayu kez- -e yorıyu meŋi (meŋileyürler) kim kayu şaḳimun ... | bėş | ç(hşaput) küz(ed-) ... |
| Mai.Tek.033.13–15 | anıŋ ara artuḳta artuḳ | bėş | ajun tınlıglar üze isig amraḳ köŋüli turur.. |
| Mai.Tek.035.19–20 | arka / bir yigirminç | bėş | p(a)t(a)r ... - üdün men bėş türlüg ... -k tüller körüm erdi.. |
| Mai.Tek.041.01 | [bėş | yigirminç ülüş / / 7 = 109a ilki tıltag sögüt ünmiş erür | |
| Mai.Tek.042.10–11 | arka / | bėş | yėgirminç sekiz yėrde saçmış urug evin aŋilki uġutlayur.. |
| Mai.Tek.044.06 | arka / | bėş | yigirminç on ... -p yirtinçüke inerler.. |
| Mai.Tek.046.25–27 | (maytrısimi)t bitigde tözkerinçsiz (burkan) (kutın) bulmaḳ atlıg | bėş | yigirmi--(nç) (ülüş) (nom) (tü)kedi.... |
| Mai.Tek.072.01–04 | ol (tınlıglar) / / üç otuzunç ülüş | bėş | p(a)t(a)r anta ölüp seŋik yėdeçilerneŋ bursoŋ kuvragda öŋre aşadaçı--larna … |
| Mai.Tek.079.03–05 | ötrü tükel bilge maytrı buḳan inçe t(ėp) yarlıḳayur | bėş | türlüg tıltaġın tınl(ıglarnıŋ) kılmış tsuy irinçüleri kılmış (kuvratmış bo … |
| Mai.Tek.079.11–15 | … a(yıg) kılınçların tegriklemiş erser ... (ayıg) yavlaḳ utlılıg erser.. bu | bėş | tü(rlüg) avantlar tükel erser ol tınlıg (uz-) -atı tamuda tuġar.. |
| Mai.Tek.081.01–02 | bėş | otuzunç ülüş üç p(a)t(a)r erki kim muntag yürek yarılınçıg emgek tolġaḳ te … | |
| Mai.Tek.082.01–03 | 82 5 = 25 241 244a 245 / bėş otuzunç (ül)üş | bėş | p(atar) yėr üze yėti bı bıçġun oḳsuz teginçsiz ölürürler.. uzatı ulımaḳ mö … |
| Mai.Tek.083.50–52 | bu yėme bėşinç üç mıŋ üç yüz art--uḳı | bėş | otuz bire ulug maharurap atlıg tamu erür.. |
| Mai.Tek.083.59 | … erser--ler tınlıglar munça türlüg tsuylug / / 7 = 1d 217 362 407a 416 / | (bėş) | otuzunç ülüş yėti p(a)t(a)r (irinçü)lüg yalaŋuḳlar alku maha--(rurap) tamu … |
| Mai.Tek.085.59 | … kirtü no(m) ... -ler.. köni ki(rtü) ... tiser.. emgek / / ? = 157 226 / | bėş | otuzunç (ülüş) ... (patar) tiriliŋler t / / ? tirilip kelirler |
| Mai.Tek.088.02–10 | … lüg et-öz--(in) t(i)n öŋlüg saçıntın (ti)şintin üküş öŋlüg yaruḳlar (üner) | bėş | boduglug yaruḳlar ... -ip yene ... bulurlar b / / / ... teŋri yėrinte ... … |
| Mai.Tek.109.25–34 | … tge(y) ... (saŋra)m bu- ... (i)tgeyler ... edgü nomug i / / / (se)kiz yaŋı | bėş | yigirmi d- ... ... -larda çhşapt ... (vr)har saŋramke pra(yan) ... ay küni … |
| 1a-3–10 | … çe altunluġ kurikarniŋ erdni-lig toranınta olurup tört yüz toḳuz on artuḳı | bėş | bodiswtlar ḳuwra-ġıŋa taḳı adın tŋri ḳuvraġıŋa nom nomlayu yėr suw ertimli … |
| 2a-21 | … g[lig ḳolın ḳoy]numta [ḳuç]a tutarmn tėp saḳı[nur anıŋ ara] artu-ḳta artuḳ | [bėş | ajun tınlġlar] üze [isig amraḳ köŋüli turur . . ḳaltı ] bir oḫşa-[ġu bilig … |
| 3a-22 | bėş | türlüg . . . . . -lar . . adan ‘taḳı bėş türlüg . . . burḫan ḳutıŋa . . . … | |
| 4b-29 | . . . . . . ayaġḳa tegimlig maitri bodiswt onunç ülüş | bėş | ptr bu bėş türlüg burḫan ḳutıŋa yiweg bolmış törülerig bütmiş tükemiş bolu … |
| 5b-17–18 | [bėş | t]ürlüg oyun etiz-ürler . . . . . . . . oyun üniŋe yėr tepreyür . . . | |
| Mai.T-11.4a.14–21 | [bi]ş | türlüg upasanç çḫşaputın araġ silig küzedür .. ançaġ(ı)nça yme amran-maḳ k … | |
| Mai.T-11.4b.18–22 | ḳayu ödün m(e)n | biş | tü[r]l[üg uluġ] tülü[g] kördüm erdi (.) antada berü tu[rḳa]ru sar samar kö … |
| Mai.T-11.8a.05–08 | … k(e)lti [.. ezrua tn]gri inçe tėp yrlıḳ[ar ..] bükün yme ay tŋri-ke turġaḳ | biş | yultuz turur .. ḫormuz-ta tŋri inçe tėp tėyür .. |
| Mai.T-11.10a.15–22 | … t ödteki yalın-ların yörg(e)nmiş kün tŋri sumir taġ siŋirintin üne kelirçe | biş | boduġluġ yaruḳların tegriklep ög ḳarnıntın ünti .. anıŋ adınçıġ edruḳ yaru … |
Aynı gövdeden maddeler
“beş” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).