KuT sözlüğü · madde
azu bağlaç
Tanım
- Veya, ya da; “azu … azu” ya … ya: “braman oḳusınta erser azu ... ksatirik oġusınta erser” brahman soyundan olsa ya da kşatriya soyundan olsa; “anıŋ oḳşaġı yoḳ azu meŋzegi” onun benzeri ya da eşi yoktur; “tutup ölürgeli azu ḳınaġalı saḳınsar” tutup öldürmeyi ya da cezalandırmayı düşünürse; “azuça yme” ya da, yahut da; “azo muŋ üçün, azo puşi bėrgeli ḳızġanıp” ya ihtiyaç yüzünden ya da sadaka vermeyi kıskanıp. Tanıklar: HuastKİPAbhUShoRKuTKB
- Soru tümcelerinde “yoksa, acaba”: “barmu munuŋ köksinte kutrulmaḳlag urug, azu yoḳ” bunun gönlünde kurtuluş tohumu var mı, yoksa yok mu; “azu bu sabımda igid barġu” yoksa bu sözümde yalan var mı? Tanıklar: BKMait
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): azu — yalın hâliyle 267 kez
Çekimli biçimler (2):
Bağlamlar
Bütün geçişler (150) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
150 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/3b1–3 | 127 kesmek üçün bir buçġaḳnı anlardın kim tandılar | azu | töpen ḳılur olarnı yansalar nevmid bolup anlar |
| Ku. T. 25/6b3 | 135 anlar kim ḳaçan ḳılsalar körksüz işni | azu | küç ḳılsalar özleringe yad ḳılurlar taŋrını yarlıḳatu ḳolarlar yazuḳlarını … |
| Ku. T. 25/21b3 | 157 eger öldrülse siz taŋrı yolı içinde | azu | ölse siz bütünlükin örtmek taŋrıdın hem yarlıḳamaḳlıḳ yaḫşıraḳ andın kim t … |
| Ku. T. 26/18a1 | … er bolsa sizler igligler azu sefer üze azu kelse biregü sizdin aşaḳ yerdin | azu | yavuḳsa sizler uraġutlarḳa bulmasa sizler suw teyemmüm ḳılıŋlar arıġ topra … |
| Ku. T. 26/38a1 | 66 eger biz bitise-miz olar üze öldrüŋler tėp özleriŋizni | azu | çıḳıŋlar tėp saraylarıŋızdın ḳılmazlar anı meger azaġu olardın eger anlar … |
| Ku. T. 26/44b3 | … ze toḳuşmaḳ ançada bir ögür olardın ḳorḳarlar boḍundın taŋrıdın ḳorḳar teg | azu | keḍrek ḳorḳmaḳ ayurlar: iḍimiz-a nelük bitidiŋ biziŋ üze toḳuşmaḳnı nelük … |
| Ku. T. 26/55b2 | … ar ara üstüvarlıḳ azu kelseler sizke tarusa köküzleri toḳuşmaḳ siziŋ birle | azu | toḳuşmaḳḳa boḍunları birle eger tilese taŋrı musallat ḳılġatı olarḳa siziŋ … |
| Ku. T. 26/75a3 | 110 kim kim ḳılsa yawuzluḳ | azu | küç ḳılsa öziŋe yana yarlıḳatu ḳolsa taŋrıda bulur taŋrını örtgen ulaşu ya … |
| Ku. T. 26/86b3 | 128 eger uraġut ḳorḳsa cüftindin köŋül aġrıġıŋa | azu | yüz ewürmekke yime yazuḳ yoḳ ol iki üze kim yaraştursalar ol iki ara yaraş … |
| Ku. T. 26/91a3 | … urur ol ikike yime uḍmaŋ ten tilekiŋe kim ʿadl ḳılsa siz eger ḳıştursa siz | azu | yüz ewürse siz ol taŋrı erür anı kim ḳılur siz bilgen |
| Ku. T. 27/40b2 | … nıŋ üçün ol bitidimiz yaʿḳub oġlanları üze ol kim öldürse et-özni et-özsüz | azu | fesad ḳıl[ma]sa yer içinde ançaḳlı öldürdi boḍunnı ḳamuġ kim tirgüzse ança … |
| Ku. T. 27/57a1 | … orḳar-miz kim tegse bizke ewrügli bolġay kim taŋrı kim keldürgey açuḳluḳnı | azu | bir ferman anıŋ üskindin bolġaylar anıŋ üze kim yaşurdılar özleri içinde ö … |
| Ku. T. 28/12b2 | … hem kelmişde kiḍin bizke. aydı: ya bolġay kim iḍiŋiz yoḳ ḳılġay yaġıŋıznı | azu | erkliglik bėrgey sizke yer içinde baḳġay neteg ḳılur sizler |
| Ku. T. 28/49b2 | … / hevasıŋa anıŋ meŋzeki it meŋzeki teg eger kötü[r]se sen anı til çıḳarur | azu | ḳoḍsa sen anı til çıḳarur ol boḍunnuŋ meŋzeki anlar kim yalġan tuttılar bi … |
| Ku. T. 28/60a6 | … aḳlar mu yorıyurla[r] anıŋ birle azu olarḳa eligler mü tutarlar anıŋ birle | azu | olarḳa eligler mü tutarlar anıŋ birle azu olarḳa közler mü kim körerler an … |
| Ku. T. 28/80a2 | 30 ançada al ḳılur saŋa anlar kim tandılar yıġsalar sėni | azu | öldürseler sėni azu çıḳarsalar sėni al ḳılurlar al yanutı bėrür taŋrı taŋr … |
| Ku. T. 29/38a3 | … i biz köz tutar-miz sizke kim tegse / tegürse sizke taŋrı ʿazabnı üskindin | azu | biziŋ eliglerimiz birle köz tutuŋlar biz siziŋ birle köz tutuġlılar-miz |
| Ku. T. 29/41a1–3 | 57 eger bulsalar sıġınġu yer azu inler | azu | kirgü yer yanġatılar aŋar olar ėwer erdiler |
| Ku. T. 30/37b3 | 17 | azu | ol mu kim törütür .. |
| Ku. T. 30/53a1 | 47 | azu | tutsa olarnı eksütmeklikleri üze bütünlükin iḍiŋiz baġırsaḳ ulaşu yarlıḳaġ … |
| Ku. T. 30/70b2 | … a ol kök--ler yerler örtüglüki ermes ḳıyamet işi meger köz yumup açmaḳ teg | azu | ol yaḳınraḳ bütünlükin taŋrı tegme nerse üze uġan ol |
| Ku. T. 31/29a3 | … taŋrı yolsuzluḳ ançaḳa tegi ḳaçan körseler ol kim vaʿde ḳılnurlar azu ḳın | azu | ḳıyamet her-ayine bilürler anı kim ol yawuzraḳ orunluġ zaʿifraḳ sülüg |
| Ku. T. 31/47a2–3 | 45 aydılar: iḍimiz biz ḳorḳar-miz haddin keçse biziŋ üze | azu | boynaġuluḳ ḳılsa |
| Ku. T. 32/7a2 | … iŋ közüm yaruḳı maŋa hem saŋa öldürmeŋler anı bolġay kim asıġ ḳılġay bizke | azu | tutġay-miz anı ʿayal olar bilmezler |
| Ku. T. 33/18a3 | 54 eger belgürtse siz nerseni | azu | yaşursa siz anı her-ayine taŋrı erür ḳamuġ neŋni bilgen |
| Ku. T. 33/44b3 | 24 ayġıl: [kim] ruzi bėrür sizke kökdin yerdin ayġıl: taŋrı. biz | azu | siz köni yol üze azu yolsuzluḳ içre belgülüg |
| Ku. T. 33/80b1 | … körkitiŋler maŋa nėni törüttiler yer--din azu olar ortaḳ mu kökler içinde | azu | bėrdimiz olarḳa bitig olar belgülüg hüccet üze tururlar andın yoḳ kim vaʿd … |
| Ku. T. 34/41a3 | 156 | azu | sizke hüccet mü belgülüg |
| Ku. T. 34/58a3 | … larnı kim taptılar hem ḳıldılar eḍgülüklerni yawuz işligler teg yer içinde | azu | ḳılur mu-miz saḳnuḳlarnı bi-bakler teg |
| Ku. T. 34/73a3 | … cde ḳılmaḳdın ol kim törüttüm menim ḳudretim birle tekebbür[luḳ] mu ḳıldıŋ | az[u] | bolduŋ mu baş kötürgenlerdin |
| Ku. T. 35/47a3 | … yawuzluḳ yanut bėrilmez meger anıŋ meŋizlig kim kim ḳılsa eḍgülük erkekde | azu | tişide ol müʾmin bolsa bu ögür kigrülür uştmahḳa ruzi bėrlür anıŋ içre saḳ … |
| Ku. T. 36/15a2 | 21 | azu | olar ortaḳlar mu belgülüg ḳıldılar olarḳa dindin anı kim destur bėrmez aŋa … |
| Ku. T. 36/34b1 | 51 bolmaz bir yaŋluḳḳa sözlese aŋar taŋrı meger yarlıġ ıḍmaḳ | azu | perde kiḍinindin azu ıḍur yalavaç yarlıġ ıḍur öz yarlıġı birle nė kim tile … |
| Ku. T. 36/43b1–2 | 18 | azu | ol kim etkilenür şamuşa içre ol ḫusumet içinde belgürtmegen erür |
| Ku. T. 36/54b2–3 | 42 | azu | körkitgey-miz saŋa ol kim vaʿde ḳıldımız olarḳa biz olar üze küçlüg uġan-m … |
| Ku. T. 36/70a1–2 | 79 | azu | berkittiler mü bir işni biz berkütgen-miz |
| Ku. T. 36/106a1–3 | 31 emdi anlar kim tandılar | azu | meniŋ ayetlerim oḳınur erdi siziŋ üze boynaġuluḳ ḳıldıŋız erdiŋiz yazuḳ ḳı … |
| Ku. T. 37/32b2 | … ayġıl: kim kim erklig erür sizke taŋrıdın nerse eger tilese sizke ḳor yas | azu | tilese sizke asıġ kendü erür taŋrı anı kim ḳılur sizler bilgen |
| Ku. T. 38/14b1 | … m ḫilaf ḳılsa taŋrıḳa yime yalavaçıŋa neçeme bolsalar ataları er oġlanları | azu | ḳadaşları azu uġuşları olar bitidi taŋrı köŋülleri içinde imannı ḳavi ḳıld … |
| Ku. T. 38/32a3 | … suret ḳılġan aŋar turur körklüg atlar arıġ ayur aŋar ol kim kökler içinde | azu | yer içinde ol turur misl yoḳ bütün işlig |
Aynı gövdeden maddeler
“azu” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).