Tanım
- Süslemek, bezemek; güzel göstermek: “yaşıl kök bezediŋ tümen yulduzun” yeşil göğü binlerce yıldızla süsledin; “köŋülüg bezedi yaruḳluḳ bile” gönlü aydınlıkla süsledi; “bezedim kitabnı nėvadir sözün” kitabı nadir sözlerle süsledim; “tiliŋni beze” dilini süsle; “burkan körkin boduġın bezep” Buda tasvirini boyayıp süsleyerek; “bu begler ḳapuġın siyaset bezer” bu beylerin kapısını siyaset süsler; (Kuran çevirisinde) “ançada bezedi olarḳa yek” o zaman şeytan (işlerini) onlara süslü gösterdi. Tanıklar: MaitKuTKB3AH2
- Titremek (bez- biçimiyle): “korkınçı sönmedi, bezer titreyür erti” korkusu dinmedi, titreyip sarsılıyordu; “ḳolı budı titreyü beze” eli ayağı titreyerek. Tanıklar: MaitShoR
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): beze- — yalın hâliyle 9 kez
Çekimli biçimler (10):
Bağlamlar
Bütün geçişler (13) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 29/6b3 | 48 ançada | bezedi | olarḳa yek .. |
| Ku. T. 30/5b1 | 83 aydı: kendü | bezedi | sizke özleriŋiz bir iş sermek körklüg bolġay kim taŋrı kim keldürgey maŋa … |
| Ku. T. 30/24b2–3 | 39 aydı: ey iḍim anıŋ birle kim yolsuz ḳıldıŋız mėni | bezegey | men olarḳa yer içinde yolsuz ḳılġay oḳ men olarnı yumḳıların |
| Ku. T. 30/60b2 | 63 taŋrı tuta çın-oḳ ıḍtımız ögürler tapa sėnde öŋdin | bezedi | olarḳa yek işlerini ol olarnıŋ dostı ol bu kün anlarḳa ol aġrıtġan ḳın |
| Ku. T. 31/67a2 | … örmediler anı aldımız bir awuç topraḳ yalawaç izindin attımız anı mundaġuḳ | bezedi | mėni et-özüm |
| Ku. T. 35/60b2 | 64 ol taŋrı kim ḳıldı sizke yerni amrulġu yer yime kökni ḳopardı yime | bezedi | sizlerni körklüg ḳıldı süretleriŋizni ruzi bėrdi sizke arıġlardın ol taŋrı … |
| Ku. T. 35/78a2 | … olarnı yeti ḳat kökni iki kün içre yarlıġ ıḍtı tegme kök içinde fermanını | bezedimiz | yawuḳ kökni yulduzlar birle hem küḍezmek ol endaze ḳılmaḳ ʿaziz bilgen |
| Ku. T. 35/86b3 | 25 gümarladımız olarḳa işler | bezediler | olarḳa olarda burun ol kim soŋlarında seza boldı olar üze ʿazab ümmetler i … |
| Ku. T. 37/11b3 | 14 ol kişi erür belgülüg nişan [üze] iḍisindin ol kişi teg | bezediler | aŋar ʿameliniŋ yawuzı uḍtılar hevalarıŋa |
| Ku. T. 37/18b2 | 25 anlar kim yandılar arḳalarıŋa belgürmişde kiḍin olarḳa köni yol yek | bezedi | olarḳa ve zaman bėrdi olarḳa |
| Ku. T. 37/55a1 | … lar kim amuturlar ünlerin taŋrınıŋ yalawaçı ḳatında olar tururlar kim olar | bezedi | / arıttı taŋrı köŋüllerini saḳnuḳluḳḳa anlarḳa ol yarlıḳamaḳ taḳı teri ulu … |
| Ku. T. 37/57b3 | … üküş işler içinde helak bolur siler taŋrı sewdürdi sizke kirtgünmeki taḳı | bezedi | anı köŋlüŋiz içinde taḳı yigrentürdi silerke taŋrını barlamamaḳnı taḳı yar … |
| Ku. T. 37/69b2 | 6 baḳmazlar mu kökke üstünlerinde neçük bina ḳıldımız anı taḳı | bezedimiz | anı yoḳ aŋar hiç açuḳluḳ |
Aynı gövdeden maddeler
“beze” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).