KuT sözlüğü · madde
boḍun isim
Tanım
- Halk, kavim, ulus: “türük bodun, bunı eşidiŋ” Türk halkı, bunu işitin; “yir basruḳı taġ, boḍun basruḳı beg” yerin ağırlığı dağ, halkın ağırlığı beydir; “begli bodunlıg” beylerle halk; “anta ḳalmışı bodun on uyġur toḳuz oġuz” oradan kalan halk On Uygur ve Dokuz Oğuz; “ḳamag şaḳi tözlüg bodun buḳun” bütün Şakya soylu halk; “törü birle tüzse ili boḍnını” ülkesinin halkını töreyle düzene koyarsa. Tanıklar: KT2BK2ŞUMaitKBDLT
- (Kuran çevirisinde) kavim, topluluk; bir kişinin kavmi: “aydı musa boḍnıḳa: ey boḍnum” Musa kavmine dedi: ey kavmim; “fir‘avn boḍnı” Firavun’un kavmi; “bitig boḍnı” kitap ehli. Tanıklar: KuT3
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): boḍun — yalın hâliyle 328 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- boḍun 179 (KB, KuT, DLT, AH) · bodun 149 (BK, KT, T, ŞU)
- boḍunḳa 102 (KB, KuT, DLT) · bodunḳa 8 (KT, ŞU, KÇ, BK) · boḍunka 2 (KuT) · bodunka 1 (ŞU)
- bodunug 58 (BK, KT) · boḍunuġ 7 (KB) · bodunuġ 5 (T, KÇ, Sek)
- bodunı 16 (KT, BK, Sek, O) · boḍunı 3 (KuT)
- bodunlıg 1 (KT) · bodunlıġ 1 (BK)
Çekimli biçimler (62):
boḍunḳa 102
bodunug 58
boḍnı 53
boḍunda 22
boḍundın 19
boḍnıḳa 18
bodunı 16
boḍnum 15
boḍunlar 15
boḍnını 10
boḍunnuŋ 10
bodunum 9
boḍnındın 9
boḍunnı 9
bodunḳa 8
boḍunuġ 7
buḍnı 7
bodunıg 6
boḍunlarıŋa 6
boḍnıŋa 6
bodunta 5
bodunuġ 5
boḍunlarnı 5
boduni 4
bodunin 3
boḍnuŋ 3
boḍnıdın 3
boḍunlarḳa 3
boḍunlardın 3
boḍunı 3
buḍunḳa 2
boḍnın 2
boduntın 2
bodunım 2
boḍunka 2
bodunuma 2
boḍunlarındın 2
boḍnuŋdın 2
bodunıŋ 1
bodunlıg 1
bodunın 1
bodunlıġ 1
boḍnumdın 1
boḍnumız 1
boḍnumızke 1
boḍunları 1
boḍunlarıda 1
boḍunlarını 1
bodunumın 1
boḍnuŋa 1
boḍnuŋnı 1
boḍnuŋuz 1
boḍunuḳ 1
bodunumız 1
bodunka 1
boḍın 1
buḍnuŋ 1
boḍnımız 1
buḍnıŋa 1
buḍun 1
buḍunuġ 1
bodummın 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (268) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
268 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/2b1–3 | 121 ançada erte bardıŋ | boḍnuŋdın | ornatur sen müʾminlerni oldurġu yerlerde toḳuşḳa ol taŋrı işitken bilgen o … |
| Ku. T. 25/26a2 | 173 anlar kim aydılar olarḳa boḍun: bütünlükin | boḍun | çın-oḳ tėrdiler sizke ḳorḳuŋ olardın arturdı olarḳa imannı aydılar: tap bi … |
| Ku. T. 26/22a3 | … sa-miz anı arḳa--larıŋa azu yıratsa-miz anlarnı neteg kim yırattımız şenbe | boḍunlarını | yaᶜni cuhudlarnı erür taŋrınıŋ fermanı ḳılınmış |
| Ku. T. 26/47b3 | … aŋa eḍgülükdin taŋrıdın nė kim tegse saŋa yawuzluḳdın özüŋdin ıḍtımız sėni | boḍunḳa | yalavaç tap taŋrı tanuḳ |
| Ku. T. 26/58b1 | … a boḍundın düşman sizke ol müʾmin bolsa azad ḳılmaḳ müʾmine ḳul eger bolsa | boḍundın | siziŋ ara taḳı anlar ara üstüvarlıḳ hem diyet ısparlanmış iḍisiŋe yaʿni iḍ … |
| Ku. T. 27/3b3 | 159 Yoḳ bitig | boḍnı--dın | meger bitgey ök aŋar ölmişinde burun ḳıyamet kün bolur olar üze tanuḳ |
| Ku. T. 27/32b2 | 19 ey bitig | boḍnı | keldi ök sizke biziŋ yalavaçımız belgürtür sizke sustluḳ üze yalavaç--lard … |
| Ku. T. 27/37a2 | … ḳılınmış erür olar üze ḳırḳ yılnı ḫire bolurlar yer içinde ökünmegil fasıḳ | boḍunlar | üze |
| Ku. T. 27/55b3 | … Cahiliyyet mü tileyürler kim ol körklügrek taŋrıdın hükm ḳılġandın şeksiz | boḍunḳa | |
| Ku. T. 28/11a2 | 127 aydı bir ögür firᶜavn | boḍnındın | : ḳoḍar mu sen musanı hem boḍnını artaḳlıḳ ḳılsunlar teyü yer içinde hem ḳo … |
| Ku. T. 28/18b1 | 138 keçürdimiz yaʿḳub oġlanlarını deryadın keldiler | boḍun | üze ulaşu tėrilmişler butlar üze olarḳa aydılar: ey musa ḳılġıl bizke taŋr … |
| Ku. T. 28/27b1 | 150 ḳaçan yandı erse musa | boḍnıḳa | öwkelig bolup ḳaḍġuluġ aydı: nėme yawuz ḫalife bolduŋuzlar maŋa mėnde kidi … |
| Ku. T. 28/49b2 | … ki teg eger kötü[r]se sen anı til çıḳarur azu ḳoḍsa sen anı til çıḳarur ol | boḍunnuŋ | meŋzeki anlar kim yalġan tuttılar biziŋ ayatlarımıznı sözlegil anlarnın sa … |
| Ku. T. 29/8b2 | … ı bėrseler zekatnı ḳadaşlarıŋız erür din içinde aḍrar-miz belgülerni bilür | boḍunḳa | |
| Ku. T. 29/30a2 | 39 eger çıḳmasa sizler ḳınayur sizni açıtġan ḳın | boḍunnı | sizde aḍın ziyan ḳılmaz siz aŋar nerse taŋrı ḳamuġ neŋ üze uġan ol |
| Ku. T. 29/57a2 | … rı olarḳa ol olar tandılar taŋrıḳa hem yalavaçıŋa ol taŋrı köndürmez fasıḳ | boḍunlarnı | |
| Ku. T. 30/28b1 | 67 keldiler kend | boḍnı | sewnürler |
| Ku. T. 30/61a3 | … belgürtse olarḳa ol kim aḍnaştılar anıŋ içinde köni yol yarlıḳamaḳlıḳ: ol | boḍunḳa | kim kirtgündiler |
| Ku. T. 31/5b2–3 | 6 Miras alsu mėndin hem miras alsu yaʿḳub | boḍnındın | hem ewürgil anı ey iḍim taplanmış |
| Ku. T. 31/29a1–2 | 74 neçeni yoḳattımız olarda aşnu körklügrek | boḍundın | ėw tonındın egin tonındın |
| Ku. T. 31/52a1–2 | 59 aydı: siziŋ vaʿdeŋiz ʿid küni turur kim tėrilse | boḍun | / ögür ḳuşluḳ öḍinde |
| Ku. T. 31/63b3 | … : ḫilaf ḳılmadımız seniŋ vaʿdeŋḳa erkimizçe ançası bar kötürdimiz yüklerni | boḍun | bezekindin ata bėrdimiz anı mundaġuḳ attı samiri melʿun |
| Ku. T. 32/8b8b3 | … ḳıldımız anıŋ üze emüzgenlerni anda burun aydı: nek yolçılayın mu sizni ėw | boḍnıḳa | pezirleyürler [a]nı sizke olar aŋar eḍgü sanġanlar |
| Ku. T. 32/19b2 | … rse musa atanmış öḍini bardı boḍnı birle kördi Tur taġı yanında ot aydı öz | boḍnıŋa | : dereŋ ḳılıŋlar maŋa men kördüm ot bolġay kim keldürgem sizke andın ḫaber … |
| Ku. T. 32/33a2 | … kim uḍtı hevasıŋa köni yolsuzın taŋrıdın bütünlükin taŋrı köndürmes zalim | boḍunlarnı | |
| Ku. T. 33/37al | 15 bütünlükin | boḍnıḳa | ėwleri içinde nişan iki bustan saġdın hem soldın yėŋler öz iḍiŋiz ruzisind … |
| Ku. T. 34/11a2–3 | 50 yime yaraġları bolmaġay tuturmaḳḳa hem | boḍunlarıŋa | yanmaġalar |
| Ku. T. 34/50b1–2 | 12 yalġanḳa tuttı olarda burun nuh | boḍnı | ʿad ve firʿavn ḳazuḳlar iḍisi |
| Ku. T. 31/74b2–3 | 39 ayġıl: ey | boḍnum | ʿamel ḳılıŋ orunlarıŋızda yana men ʿamel ḳılıġlı men kiḍin bilgey sizler |
| Ku. T. 35/46a3 | 38 aydı ol kim taptı: ey | boḍnum | uḍuŋlar maŋa köndüreyin sizni köni yolḳa |
| Ku. T. 35/59a2 | … n tünni amrulmaḳ üçün anıŋ içinde kündüzni yaruḳ ol taŋrı fazl iḍisi turur | boḍun | üze ançası bar boḍunnuŋ üküşi şükr ḳılmazlar |
| Ku. T. 36/3a3 | 7 mundaġuḳ yarlıġ ıḍtımız saŋa ḳurʾan taziçe ḳorḳıtsa sen mekke | boḍnını | ol kim yöresinde turur ḳorḳıtsa sen ḳıyamet küninde şek yoḳ anıŋ içinde bi … |
| Ku. T. 36/56a3 | … 6 rastlıḳ üze ıḍtımız yalavaçnı biziŋ belgülerimiz birle firʿavn tapa anıŋ | boḍnıŋa | aydı: men ʿalem iḍisiniŋ yalavaçı men |
| Ku. T. 36/61b1–3 | … ılarımız yaḫşıraḳ azu ol urmadılar anı saŋa meger tartışıḳ üçün kendü olar | boḍun | çoġıçılar |
| Ku. T. 36/83b2 | 37 olar mu yaḫşıraḳ azu Tübbaʿ | boḍunı | anlar kim olarda öŋdin Yoḳattımız olarnı olar erdiler yazuḳluġlar |
| Ku. T. 36/102b3 | … yana tirer sizni uluġ kün tuta kim sėzig yoḳ anıŋ içinde ançası bar köprek | boḍunlar | bilmezler |
| Ku. T. 37/5b2 | … tılḳa ve anlar kim taptılar uḍtılar rastḳa iḍilerindin mundaġuḳ urur taŋrı | boḍunḳa | mesellerini |
| Ku. T. 37/40a3 | … sizke taŋrı ġanimetler üküş alur sizler anı terkletti siziŋ üçün bu yıġdı | boḍunnuŋ | eliglerini sizdin bolsun üçün belgü müʾminlerḳa köndürmek üçün sizni yolḳa … |
| Ku. T. 37/88a1–2 | 26 emitti | boḍnıḳa | keldürdi buzaġu semüz |
| Ku. T. 38/41a3 | 5 ḳaçan aydı erse musa boḍnıḳa: ey | boḍnum | nelük emgetür siz mėni rastlıḳ üze bilür sizler men taŋrınıŋ yalavaç men s … |