Tanım
- İndirmek (Kur’an çevirisinde çoğu kez vahiy, kitap indirmek): “bitig indürdümiz anı saŋa” kitabı sana indirdik; “indürdi sizke kökdin suw” size gökten su indirdi; “taŋrı indürdi sözde körklügrekni” Tanrı sözün en güzelini indirdi; “bitig indürmek taŋrıdın ʿaziz bilgen” kitabın indirilişi aziz ve bilen Tanrı’dandır; “kim tilese … indrür endaze birle” dilediğine ölçüyle indirir; “yaşıl kökte erse kör indrür özüg” (dil) insanı mavi gökte olsa bile yere indirir (KB). Tanıklar: KuT4KB
- (Kalıba) geçirmek, bastırmak: “uġrayu soḳa tamġaḳa indürüp … miŋ küün yaḳdurup” özenle baskı kalıbına geçirip bin nüsha bastırıp (AO). Tanıklar: AO
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): indür- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (8):
Bağlamlar
Bütün geçişler (45) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
45 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/92b1 | … kim bittiler sabit turuŋlar bitüp taŋrıḳa yalavaçlarıŋa ol bitig kim ıḍtı | indürdi | yalavaçı üze ol bitig kim ıḍtı anda aşnu kim kim tansa taŋrıḳa hem ferişte … |
| Ku. T. 26/95a2 | 140 çın-oḳ | indürdi | siziŋ üze bitig içinde ḳaçan kim eşitse siz taŋrınıŋ ayetlerini tanlur aŋa … |
| Ku. T. 27/8b2 | 166 ançası bar taŋrı tanuḳluḳ bėrür aŋar kim | indürdi | saŋa indürdi anı bilmek birle hem ferişteler tanuḳluḳ bėrürler ma tap taŋr … |
| Ku. T. 27/8b2 | 166 ançası bar taŋrı tanuḳluḳ bėrür aŋar kim indürdi saŋa | indürdi | anı bilmek birle hem ferişteler tanuḳluḳ bėrürler ma tap taŋrı tanuḳ |
| Ku. T. 28/36b2 | … bildi ḳamuġ kişiler içgü yerlerni kölike ḳıldımız olarnıŋ üze ürüŋ bulıtnı | indürdimiz | olarnıŋ üze yandaḳ şekerini buldurçınnı yeŋler arıġlardın ruzi kim ruzi bė … |
| Ku. T. 28/69a3 | 11 ançada örtti sizni uḍḳu birle umuzmaḳın iminlik andın | indrür | siziŋ üze kökdin suw arıtmaḳ üçün sizni anıŋ birle kitermeki üçün sizdin y … |
| Ku. T. 30/12b1–3 | 1 men taŋrı körer men. bitig | indürdümiz | anı saŋa çıḳarsa sen boḍunnı ḳaraŋḳuluḳlardın [yaruḳ]-–luḳḳa iḍi fermanı b … |
| Ku. T. 30/31b2 | 90 neteg kim | indürdümiz | üleşigliler üze |
| Ku. T. 30/38b2–3 | 24 ḳaçan kim aytılsa olarḳa: negü | indürdi | iḍiŋiz ayurlar: aşnuḳılarnıŋ bitimiş sörçekleri |
| Ku. T. 30/42b1 | 30 ayıldı anlarḳa kim: saḳnuḳluḳ ḳıldılar ne ol kim | indürdi | iḍiŋiz. ayurlar: eḍgülük anlarḳa kim eḍgülük ḳıldılar bu yaḳınraḳ içinde e … |
| Ku. T. 30/51b1 | 44 belgülüglerni bitilmişlerni | indürdümiz | seniŋ tapa yad ḳılġu belgürtse sen kişilerke anı kim indürdi erse olarḳa b … |
| Ku. T. 30/51b1 | … ilmişlerni indürdümiz seniŋ tapa yad ḳılġu belgürtse sen kişilerke anı kim | indürdi | erse olarḳa bolġay kim olar saḳınġaylar |
| Ku. T. 30/61a3 | 64 | indürmedimiz | seniŋ üze bitigni meger belgürtse olarḳa ol kim aḍnaştılar anıŋ içinde kön … |
| Ku. T. 30/62a1–3 | 65 taŋrı | indürdi | bulıt--dın suw tirgüzdi anıŋ birle yerni ölmişinde kiḍin bütünlükin kim an … |
| Ku. T. 30/78a1 | … gür içinde tanuḳ olar üze özlerindin keldrür-miz sėni tanuḳ bular--nıŋ üze | indürdümiz | seniŋ üze bitigni belgürtü tegme nerseni köni yolḳa köndürmek yarlıḳamaḳ s … |
| Ku. T. 30/86a1 | … im tegşürse-miz bir belgü bir belgü ornında taŋrı bilgenrek anıŋ birle kim | indrür | aydılar: bütünlükin kim sen yalġan yaratıġlı sen yoḳ kim üküşrekleri bilme … |
| Ku. T. 31/36b3 | 2 | indürmedimiz | seniŋ üze ḳurʾannı emgek üçün saŋa |
| Ku. T. 31/37a1–2 | 4 | indürmek | andın kim törütti yerni yüksek köklerni |
| Ku. T. 32/1al | 60 ... | indürdi | sizke kökdin suw ündürdimiz anıŋ birle bustanlar körk iḍisi bolmaz sizke ü … |
| Ku. T. 32/16b1–2 | 24 içürdi ol ikike yana yandı kölike tapa aydı: ey iḍim men aŋa kim | indrür | sen maŋa eḍgülükdin dervişane |
| Ku. T. 34/59a1–2 | 29 bitig | indürdümiz | saŋa ḳutluġ tedbirler ḳılsunlar üçün anıŋ belgülerini pend alsun üçün ʿaḳl … |
| Ku. T. 34/77a1–2 | 1 bitig | indürmek | taŋrıdın ʿaziz bütün işlig |
| Ku. T. 34/77a3 | 2 biz | indürdümiz | saŋa bitigni könilik birle tapunġıl taŋrıḳa ḳatıġsız ḳılıġlı aŋar dinni |
| Ku. T. 34/80a3 | 6 törütti sizlerni bir et-özdin yana ḳıldı andın cüftini | indürdi | sizke yılḳılardın sekiz cüft törütti sizni analarıŋız ḳarınları içinde tör … |
| Ku. T. 34/93a2 | 23 taŋrı | indürdi | sözde körklügrekni kitabnı meŋzeşigli rastlıḳ içre yandruġlılar andaġ tepr … |
| Ku. T. 35/23a1 | 2 bitig | indürmek | taŋrıdın ʿaziz bilgen |
| Ku. T. 35/30a1–2 | 13 ol taŋrı körkitür sizke ayatlarını | indrür | sizke kökdin ruz[i]ni pend alınmaz meger kim yansa |
| Ku. T. 35/73a2 | 2 | indürmek | rahman ve rahimdin |
| Ku. T. 36/12b1–3 | 17 ol taŋrı kim | indürdi | bitigni rastlıḳ üze terazuni nė bildrür saŋa bolġay ḳıyamet yaḳın |
| Ku. T. 36/20b2 | 27 eger yaḍsa taŋrı ruzini ḳullarıŋa ḳılġaylartı yer içinde ançası bar | indrür | endaze birle kim tilese ol ḳullarını bilgen körgen ol |
| Ku. T. 36/21a3 | 28 ol turur kim | indrür | yaġmurnı nevmiḍ bolmışlarında kiḍin yazar rahmetini ol dost ögdülmiş |
| Ku. T. 36/75a1–2 | 3 biz | indürdümiz | mübarek tün içinde biz erür-miz ḳorḳutuġlılar |
| Ku. T. 37/1b1 | 2 | indürmek | bitig [taŋrıdın] [ʿaziz] bütün işlig |
| Ku. T. 37/8b3 | 9 ol anlar kim taplamadılar anı kim | indürdi | taŋrı yoḳ ḳıldı ʿamellerini |
| Ku. T. 37/27b3 | 4 ol taŋrı kim | indürdi | amruşmaḳnı müʾminler köŋül--leri içinde artursun tėp imanlarnı imanlarıŋa … |
| Ku. T. 37/39a3 | … yʾet ḳıldılar seniŋ birle yıġaç astnıda bildi anı kim köŋülleri içre turur | indürdi | amrulmaḳnı olar üze yanut bėrdi olarḳa açmaḳ yaḳın |
| Ku. T. 37/45a3 | … ḳıldı anlar kim tandılar köŋülleri içre hamiyet / öwke biligsizlik öwkesi | indürdi | taŋrı amrulmaŋı yalavaçı üze hem müʾminler üze vacib ḳıldı anlarḳa saḳnuḳl … |
| Ku. T. 37/70b3 | 9 | indürdümiz | kökdin suwnı berekatlıġ ündürdümiz anıŋ birle bustanlarnı bıçġu ewünni |
| Ku. T. 38/69b2 | 8 bitiŋler taŋrıḳa hem yalavaçıŋa ol nurḳa kim | indürdümiz | ol taŋrı anı kim ḳılur siz bilgen |
| Ku. T. 38/81a2 | 5 ol taŋrınıŋ yarlıġı | indürdi | anı sizke kim ḳorḳsa taŋrıdın örter andın yawuzlarını uluġ bėrür aŋar yanu … |