Tanım
- Hile, düzen, kurnazlık: “olarnıŋ alları” onların düzenleri; “taŋrı … kafirlerniŋ alını” Tanrı kâfirlerin düzenini (boşa çıkarır). Tanıklar: KuT2
- “al altaġ” hile, düzen; çare: “al altaġ uzanmaḳlarıġ öntürüp” hile ve ustalıklar gösterip. Tanıklar: MaitTT2ShoR
- (Abh) çare, yol, yöntem; “al aldaġ” (Budist) çare, beceri (upāya): “uzanmaḳlıġ al aldaġı” ustaca çaresi; “adınlarḳa asıġ ḳılmaḳlıġ al aldaġ” başkalarına yarar sağlama çaresi. Tanıklar: Abh2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): al — yalın hâliyle 237 kez
Çekimli biçimler (6):
Bağlamlar
Bütün geçişler (36) →KB Kutadgu Bilig
36 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 67 | ḳurımış yıġaçlar tonandı yaşıl / bezendi yipün | al | sarıġ kök ḳızıl |
| KB 69 | yazı taġ ḳır oprı töşendi yaḍıp / itindi ḳolı ḳaşı kök | al | keḍip |
| KB 179 | biligsiz ḳaraġu turur belgülüg / yorı ay biligsiz bilig | al | ülüg |
| KB 271 | biligsiz ḳaraġu turur belgülüg / ay közsüz ḳaraġu bilig | al | ülüg |
| KB 319 | muŋar meŋzetü keldi türkçe mesel / oḳıġıl munı sen köŋül ögke | al | |
| KB 880 | muŋar meŋzetü ayda türkçe mesel / eşitgil munı sen uḳup özke | al | |
| KB 1826 | muŋar meŋzetü keldi türkçe mesel / oḳıġıl munı sen asıġ özke | al | |
| KB 1863 | ḳılınç oŋ tutar hiç solı yoḳ uḳuş / bütün çın turur hiç | alı | yoḳ uḳuş |
| KB 1900 | muŋar meŋzetü aydı şa‘ir sözi / uḳup tıŋlayu | al | kişi arbuzı |
| KB 2052 | negü tir eşitgil urup yigli er / urup | al | ay alp er yana erke bir |
| KB 2053 | aḳı bol baġışla içür hem yitür / ḳalı eksüse ur yana | al | yetür |
| KB 2226 | bitip ḳoḍmasa erdi bilge bitig / saḳışḳa negü erdi | al | yaŋ itig |
| KB 2356 | eŋ aşnu yaġıḳa kerek hile | al | / bu hile bile ḳıl yaġı meŋzi al |
| KB 2356 | eŋ aşnu yaġıḳa kerek hile al / bu hile bile ḳıl yaġı meŋzi | al | |
| KB 2630 | ḳamuġ türlüg erdem bu bilse tükel / bu erdem bile er meŋiz ḳılsa | al | |
| KB 2916 | yaşıl kök sarıġ | al | aġı ton keḍip / aşaġu kötürse yaraşur yorıp |
| KB 3554 | sini kim yise yir sen aḫır etin / öçüŋni | alı | r sen ḳara yir ḳatın |
| KB 3709 | kesildi sözüm sen esen eḍgü ḳal / iligke bitig bir yüzüm ḳılma | al | |
| KB 4399 | negü ḳolsa birgil bularḳa tükel / bularnıŋ tilindin özüŋ satġın | al | |
| KB 4445 | negü ḳolsa birgil kerek bolsa | al | / köni kördüm uş bu ḳutu bilmez al |
| KB 4445 | negü ḳolsa birgil kerek bolsa al / köni kördüm uş bu ḳutu bilmez | al | |
| KB 4477 | usa ew ḳızı | al | elig tegmedük / seniŋde aḍın er yüzin körmedük |
| KB 4479 | özüŋde ḳoḍı | al | kisi alsa sen / beḍük tüpke yaḳma bulun bolġa sen |
| KB 4481 | kisi alsa özde koḍı | al | köni / sewinçin keçürgey sen öḍlek küni |
| KB 4507 | oġulḳa kisi | al | ḳızıġ erke bir / saḳınçsız tėrilgil aya ḳutluġ er |
| KB 4893 | yaşıḳ örledi yirde ḳoptı toġı / yaḳa keldi aşnu toḳuz | al | tuġı |
| KB 5144 | ölümüg biligli ay ḳılḳı usal / keçer bu tiriglik özüŋ ülgi | al | |
| KB 5158 | atanıŋ ananıŋ ölümi tükel / oġul ḳızḳa pend ol uḳup özke | al | |
| KB 5296 | aya bay boluġlı boḍunda talu / ḳoḳuz ḳıl bu baylıḳ muyan | al | tol |
| KB 5435 | üküş söledim söz eşittiŋ tükel / sözüm işke tutġıl anıŋ asġı | al | |
| KB 5735 | törü öŋdi eḍgü uruldı tükel / isiz yitti ilde ḳoḍup bile | al | |
| KB 5876 | sözüg barça tıŋla kerekini | al | / kereksiz sözüg sen yana ere sal |
| KB 6009 | yıl ülgi yay erse tüşegli yigit / sarıġ | al | tüşese ya kürküm ögit |
| KB 6103 | kişilik atı kör iki neŋ turur / baġırsaḳ biri bir | alı | neŋ birür |
| KB 6229 | nelük | al | boḍuduŋ ḳızıl meŋziŋi / negü birdi dünya saŋa öz öŋi |
| KB 6496 | ögüm yetmişi söz bitidim tükel / oḳıġlı uḳuġlı özüŋ ülgi | al |