Tanım
- Sakin, uysal, yumuşak huylu: “örüg ol amul keḍ serimlig sabur” ağırbaşlı, sakin, çok sabırlı; “inç amul” rahat ve huzurlu; “kelgil amul oynalım” gel, huzur içinde oynayalım; “aġır aġruş amil yabaş kişiler” ağır, ağırbaşlı, sakin, uysal kişiler. Tanıklar: TTKBDLT2
- “amul tut-” (gönlü, aklı) sakin tutmak: “köŋül bütti şeksiz, amul tutġıl ög” gönlün şüphesiz inandı, aklını sakin tut. Tanıklar: KB
- (Budist metinlerde “amal, amıl” yazılışlarıyla) dingin, huzurlu; “örüg amıl, ürük amal” sürekli dingin (nirvana için): “ürük amal nirvanıġ bulurlar” sürekli, dingin nirvanayı bulurlar; “örüg amıl köŋlin” dingin gönlüyle. Tanıklar: Mait2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): amul — yalın hâliyle 44 kez
Çekimli biçimler (3):
Bağlamlar
Bütün geçişler (41) →KB Kutadgu Bilig
41 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 25 | aya birke bütmiş tiliŋ birle ög / köŋül bütti şeksiz | amul | tutġıl ög |
| KB 26 | neteglikke kirme küḍezgil köŋül / barıŋa bütün bolġıl amrul | amul | |
| KB 107 | tüzün ḳılḳı alçaḳ baġırsaḳ köŋül / köreyin tise kel munı kör | amul | |
| KB 382 | öḍürdi törütti yaruttı köŋül / köni yol üze tuttı köŋlüm | amul | |
| KB 463 | yigit erdi oġlan ḳılınçı | amul | / uḳuşluġ biliglig hem öglüg köŋül |
| KB 469 | uḳuşluġ biliglig beg ermiş | amul | / tiler ermiş erdem iḍilerin ol |
| KB 769 | bu ay toldı oldurdı aḳru | amul | / közin yirke tikti yaruttı köŋül |
| KB 1387 | ata arḳasındın toġulsa oġul / ana ḳarnı menzil ḳaç aylıḳ | amul | |
| KB 1416 | örüg bol | amul | bol tüzün bol silig / ḳamuġ eḍgülükke tegürgil elig |
| KB 1556 | çıḳardı atası bitigin oġul / iligke ötündi kör aḳru | amul | |
| KB 1700 | ne eḍgü bolur ḳutḳa ḳoḍḳı köŋül / ne körklüg bolur bilge bolsa | amul | |
| KB 1741 | negü tir eşitgil uḳuşluġ | amul | / yorıġlı tınıġlı küḍezçisi ol |
| KB 1852 | örüg hem silig ol ne ḳılḳı | amul | / ḳamuġ teprenürke baġırsaḳ köŋül |
| KB 1867 | örüg ol | amul | keḍ serimlig sabur / körüp işni yetrü ol aḳru tegür |
| KB 1871 | kiçigi sewiglig ḳarısı | amul | / özi tüzün alçaḳ kör asġı üküş |
| KB 1940 | bayat birdi emdi saŋa ög könül / uḳuş hem bilig birle bolduŋ | amul | |
| KB 2049 | aḳılıḳ kerek begke ḳoḍḳı köŋül / bu ḳoḍḳı köŋül birle ḳılḳı | amul | |
| KB 2170 | közi toḳ serimlig ne ḳoḍḳı köŋül / suyurḳap keçürgen ne ḳılḳı | amul | |
| KB 2231 | negü tir eşitgil kör alçaḳ | amul | / ne eḍgü bolur erke ḳoḍḳı köŋül |
| KB 2274 | aḳı alp atım bolsa alçaḳ köŋül / tuzı etmeki kiŋ ne ḳılḳı | amul | |
| KB 2469 | köŋüllüg kerek hem keḍ öglüg kerek / | amul | bolsa ḳılḳı taḳı eḍgürek |
| KB 2473 | ögi keḍ kerek köŋli alçaḳ | amul | / çıġay tul yetimke baġırsaḳ köŋül |
| KB 2621 | uwutluġ kerek keḍ | amul | hem silig / siliglik bile bilse türlüg bilig |
| KB 2623 | amul | bolsa ötrü atanur tüzün / silig bolsa ḳılḳı sewitür özün | |
| KB 3084 | tünek ol bu dünya kötürgil köŋül / eḍiz ordu il ḳol sen amrul | amul | |
| KB 3558 | barıġlıḳa birmez biliglig köŋül / keliglike itnür uḳuşluġ | amul | |
| KB 3752 | iḍi yaḳşı aymış süzülmiş köŋül / eşitgil ay bilge uḳuşluġ | amul | |
| KB 3790 | cefalıġ ajundın kötürdüm köŋül / vefalıġ iḍimke sıġındım | amul | |
| KB 3891 | yalawaç neçe çın keḍ erse | amul | / bitig bolmasa sözke bütmez köŋgül |
| KB 3900 | bir ök bil tilin ög bütürgil köŋül / tapuġ ḳıl köŋül til köni tut | amul | |
| KB 3994 | havaḳa bulun bolma köndür köŋül / kişike ḳatılġıl yorıġıl | amul | |
| KB 4291 | otunḳa ḳatılma silig bol | amul | / tütüş aslı barça otundın oġul |
| KB 4998 | negü tir eşitgil ay bilgi tertiz / uḳuşluġ | amul | köŋli yüksek eḍiz |
| KB 5938 | sözüg kesti ilig tilin tındı ol / turup çekti ögdülmiş aḳru | amul | |
| KB 6090 | saḳınç ḳısġa tutġıl tapuġ ḳıl uzun / iwerde | amul | bol buşarda tüzün |
| KB 6131 | ḳalır dünyaḳa birme saḳlan köŋül / cefaçı turur bu ay ḳılḳı | amul | |
| KB 6227 | … ÖGDÜLMİŞKE / / ayıttı ilig emdi ḫaliŋ ne ol / saḳınçlıġ körür men özüŋ ay | amul | |
| KB 6234 | negü ḳaḍġu vaḳtı turur ay oġul / maŋa ay bileyin ay ḳılḳı | amul | |
| KB 6261 | negü tir eşitgil ay ḳılḳı | amul | / bayat ḳullarıŋa baġırsaḳ köŋül |
| KB 6355 | uḳuşluġ bu ol hem biliglig bu ol / munı alsa bolġay uḳuşluġ | amul |
Aynı gövdeden maddeler
“amul” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).