İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

boḍun isim

810 geçiş 64 biçim 16 eser KuTKBBKKTTŞUDLTMait Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Halk, kavim, ulus: “türük bodun, bunı eşidiŋ” Türk halkı, bunu işitin; “yir basruḳı taġ, boḍun basruḳı beg” yerin ağırlığı dağ, halkın ağırlığı beydir; “begli bodunlıg” beylerle halk; “anta ḳalmışı bodun on uyġur toḳuz oġuz” oradan kalan halk On Uygur ve Dokuz Oğuz; “ḳamag şaḳi tözlüg bodun buḳun” bütün Şakya soylu halk; “törü birle tüzse ili boḍnını” ülkesinin halkını töreyle düzene koyarsa. Tanıklar: KT2BK2ŞUMaitKBDLT
  2. (Kuran çevirisinde) kavim, topluluk; bir kişinin kavmi: “aydı musa boḍnıḳa: ey boḍnum” Musa kavmine dedi: ey kavmim; “fir‘avn boḍnı” Firavun’un kavmi; “bitig boḍnı” kitap ehli. Tanıklar: KuT3

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): boḍun — yalın hâliyle 328 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • boḍun 179 (KB, KuT, DLT, AH) · bodun 149 (BK, KT, T, ŞU)
  • boḍunḳa 102 (KB, KuT, DLT) · bodunḳa 8 (KT, ŞU, KÇ, BK) · boḍunka 2 (KuT) · bodunka 1 (ŞU)
  • bodunug 58 (BK, KT) · boḍunuġ 7 (KB) · bodunuġ 5 (T, KÇ, Sek)
  • bodunı 16 (KT, BK, Sek, O) · boḍunı 3 (KuT)
  • bodunlıg 1 (KT) · bodunlıġ 1 (BK)

Çekimli biçimler (62):

KB Kutadgu Bilig

255 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 34 YALAWAÇ ‘ALEYH İ’S-SELAM ÖGDİSİN AYUR / / sewüg sawçı ıḍtı baġırsaḳ iḍi / boḍunda talusı kişide keḍi
KB 221 uḳuş birle aslur kişi artaḳı / bilig birle süzlür boḍun bulġaḳı
KB 278 beḍük bilgi birle üküş erdemi / biliglig uḳuşluġ boḍun köḍrümi
KB 543 bu yaŋlıġ bolur bu kişi eḍgüsi / kişi eḍgüsi ol boḍun yüḍgüsi
KB 878 toga eḍgüdin tutçı eḍgü kelir / ajun buḍnı andın asıglar alır
KB 1039 bayudı boḍun hem itildi ili / iligke du’a ḳıldı boḍnı tili
KB 1412 boḍun ḳoy sanı ol begi ḳoyçısı / baġırsaḳ kerek ḳoyḳa ḳoy kütçisi
KB 1571 bayudı boḍun hem itildi ili / iligke du’a ḳıldı boḍnı tili
KB 1696 köŋül ḳoḍḳı tuttı tilin söz süçig / boḍunuġ isitti taşıġ hem içig
KB 1886 ajun boḍnı tındı awınçın ḳutun / iligke du’a ḳıldı boḍnı bütün
KB 1964 biliglig uḳuşluġ boḍunḳa talu / aḳı hem közi toḳ ne köŋli tolu
KB 2033 uzun il yiyeyin tise ay bügü / törü tüz yorıtġu boḍunuġ kügü
KB 2084 körügli yüzin körse sewse körüp / ili boḍnı baḳsa küwense turup
KB 2124 boḍun başçı begke bu himmet kerek / bu himmet bile hem mürüvvet kerek
KB 2140 ḳılıç baldu boldı bu il saḳçısı / ḳılıçın alır il boḍun başçısı
KB 2180 boḍun inçke tegse ilig tegmese / begi atı eḍgün yaḍılsa basa
KB 2242 vezir eḍgü bolsa boḍunḳa asıġ / boḍun asġı birle iligke tatıġ
KB 2433 küwense begi hem özi hem ili / olarḳa du’a ḳılsa boḍnı tili
KB 2795 köŋül beg turur yiti endam üze / begi başlasa boḍnı yügrür tüze
KB 3024 özüm köçse barsa kalır bu boḍun / du‘a birle tapsa maŋa ol öḍün
KB 3104 bayudı boḍun inçke tegdi yatur / uluş kend bezendi köŋül yilkütür
KB 3150 meniŋde yüz üsteŋ anıŋ erdemi / boḍunda talusı kişi ködrümi
KB 3266 begi bolsa eḍgü boḍunḳa bütün / anıŋ asġı barça boḍun yir ḳutun
KB 3351 boḍun köŋli yuwḳa küḍezmeki sarp / köŋül sınsa ḫaşmı bayat ‘adli tap
KB 3868 ne erklig bolur ol boḍunḳa uluġ / yorıtmasa ilde bu yarlıġ ḳamuġ
KB 4316 bu kün bu özüm kend uluşḳa kirip / ḳatılġu ḳarılġu boḍunḳa yorıp
KB 4422 olarda bolur bu ajun arzusı / boḍun körki öḍrüm talu eḍgüsi
KB 5064 ilig elgi barça boḍunḳa uzun / negü ḳolsa ḳılġay tügülse yüzin
KB 5163 özür yüḍti munça boḍun yükleri / oḍuġ tur usal bolma saḳnu yorı
KB 5220 aḳı bol boḍunḳa üle neŋ yitür / saran bolsa begler atın artatur
KB 5287 negü tir eşitgil boḍun başçısı / törü birle ilde yaḍıġlı küsi
KB 5330 ikinçi ha‘ifet kerek çın bütün / boḍun bulsa inçlik tirilse ḳutun
KB 5359 yaşıḳ teg yaruġıl ay ilçi bügü / boḍun bulsu sindin kör içgü yigü
KB 5523 negü tir eşitgil böke yawġusı / bayusa baş egmez boḍun yuwġası
KB 5559 bularda basa ḳaldı boḍnuŋ ḳara / bularnı törü birle eḍgü köre
KB 5728 boḍun inçke tegdi itildi ili / du’a birle tınmaz ra‘iyyet tili
KB 5852 boḍundın yıraḳ tutsu küçkey elig / biligsiz isiz ölsü ḳalsu bilig
KB 5945 bu yaŋlıġ beg erse buḍun başçısı / meŋilig bolur boḍnı il barçası
KB 6098 özüŋ asġı ḳolma boḍun asġı ḳol / yüḍürme yük ilke özüŋ yükçi bol
KB 6259 bu künde naru sen taşırtı turup / boḍun küçlerin kör baġırsaḳ bolup