KB sözlüğü · madde
boḍun isim
Tanım
- Halk, kavim, ulus: “türük bodun, bunı eşidiŋ” Türk halkı, bunu işitin; “yir basruḳı taġ, boḍun basruḳı beg” yerin ağırlığı dağ, halkın ağırlığı beydir; “begli bodunlıg” beylerle halk; “anta ḳalmışı bodun on uyġur toḳuz oġuz” oradan kalan halk On Uygur ve Dokuz Oğuz; “ḳamag şaḳi tözlüg bodun buḳun” bütün Şakya soylu halk; “törü birle tüzse ili boḍnını” ülkesinin halkını töreyle düzene koyarsa. Tanıklar: KT2BK2ŞUMaitKBDLT
- (Kuran çevirisinde) kavim, topluluk; bir kişinin kavmi: “aydı musa boḍnıḳa: ey boḍnum” Musa kavmine dedi: ey kavmim; “fir‘avn boḍnı” Firavun’un kavmi; “bitig boḍnı” kitap ehli. Tanıklar: KuT3
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): boḍun — yalın hâliyle 328 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- boḍun 179 (KB, KuT, DLT, AH) · bodun 149 (BK, KT, T, ŞU)
- boḍunḳa 102 (KB, KuT, DLT) · bodunḳa 8 (KT, ŞU, KÇ, BK) · boḍunka 2 (KuT) · bodunka 1 (ŞU)
- bodunug 58 (BK, KT) · boḍunuġ 7 (KB) · bodunuġ 5 (T, KÇ, Sek)
- bodunı 16 (KT, BK, Sek, O) · boḍunı 3 (KuT)
- bodunlıg 1 (KT) · bodunlıġ 1 (BK)
Çekimli biçimler (62):
boḍunḳa 102
bodunug 58
boḍnı 53
boḍunda 22
boḍundın 19
boḍnıḳa 18
bodunı 16
boḍnum 15
boḍunlar 15
boḍnını 10
boḍunnuŋ 10
bodunum 9
boḍnındın 9
boḍunnı 9
bodunḳa 8
boḍunuġ 7
buḍnı 7
bodunıg 6
boḍunlarıŋa 6
boḍnıŋa 6
bodunta 5
bodunuġ 5
boḍunlarnı 5
boduni 4
bodunin 3
boḍnuŋ 3
boḍnıdın 3
boḍunlarḳa 3
boḍunlardın 3
boḍunı 3
buḍunḳa 2
boḍnın 2
boduntın 2
bodunım 2
boḍunka 2
bodunuma 2
boḍunlarındın 2
boḍnuŋdın 2
bodunıŋ 1
bodunlıg 1
bodunın 1
bodunlıġ 1
boḍnumdın 1
boḍnumız 1
boḍnumızke 1
boḍunları 1
boḍunlarıda 1
boḍunlarını 1
bodunumın 1
boḍnuŋa 1
boḍnuŋnı 1
boḍnuŋuz 1
boḍunuḳ 1
bodunumız 1
bodunka 1
boḍın 1
buḍnuŋ 1
boḍnımız 1
buḍnıŋa 1
buḍun 1
buḍunuġ 1
bodummın 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (255) →KB Kutadgu Bilig
255 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 34 | YALAWAÇ ‘ALEYH İ’S-SELAM ÖGDİSİN AYUR / / sewüg sawçı ıḍtı baġırsaḳ iḍi / | boḍunda | talusı kişide keḍi |
| KB 221 | uḳuş birle aslur kişi artaḳı / bilig birle süzlür | boḍun | bulġaḳı |
| KB 278 | beḍük bilgi birle üküş erdemi / biliglig uḳuşluġ | boḍun | köḍrümi |
| KB 543 | bu yaŋlıġ bolur bu kişi eḍgüsi / kişi eḍgüsi ol | boḍun | yüḍgüsi |
| KB 878 | toga eḍgüdin tutçı eḍgü kelir / ajun | buḍnı | andın asıglar alır |
| KB 1039 | bayudı boḍun hem itildi ili / iligke du’a ḳıldı | boḍnı | tili |
| KB 1412 | boḍun | ḳoy sanı ol begi ḳoyçısı / baġırsaḳ kerek ḳoyḳa ḳoy kütçisi | |
| KB 1571 | bayudı | boḍun | hem itildi ili / iligke du’a ḳıldı boḍnı tili |
| KB 1696 | köŋül ḳoḍḳı tuttı tilin söz süçig / | boḍunuġ | isitti taşıġ hem içig |
| KB 1886 | ajun | boḍnı | tındı awınçın ḳutun / iligke du’a ḳıldı boḍnı bütün |
| KB 1964 | biliglig uḳuşluġ | boḍunḳa | talu / aḳı hem közi toḳ ne köŋli tolu |
| KB 2033 | uzun il yiyeyin tise ay bügü / törü tüz yorıtġu | boḍunuġ | kügü |
| KB 2084 | körügli yüzin körse sewse körüp / ili | boḍnı | baḳsa küwense turup |
| KB 2124 | boḍun | başçı begke bu himmet kerek / bu himmet bile hem mürüvvet kerek | |
| KB 2140 | ḳılıç baldu boldı bu il saḳçısı / ḳılıçın alır il | boḍun | başçısı |
| KB 2180 | boḍun | inçke tegse ilig tegmese / begi atı eḍgün yaḍılsa basa | |
| KB 2242 | vezir eḍgü bolsa | boḍunḳa | asıġ / boḍun asġı birle iligke tatıġ |
| KB 2433 | küwense begi hem özi hem ili / olarḳa du’a ḳılsa | boḍnı | tili |
| KB 2795 | köŋül beg turur yiti endam üze / begi başlasa | boḍnı | yügrür tüze |
| KB 3024 | özüm köçse barsa kalır bu | boḍun | / du‘a birle tapsa maŋa ol öḍün |
| KB 3104 | bayudı | boḍun | inçke tegdi yatur / uluş kend bezendi köŋül yilkütür |
| KB 3150 | meniŋde yüz üsteŋ anıŋ erdemi / | boḍunda | talusı kişi ködrümi |
| KB 3266 | begi bolsa eḍgü boḍunḳa bütün / anıŋ asġı barça | boḍun | yir ḳutun |
| KB 3351 | boḍun | köŋli yuwḳa küḍezmeki sarp / köŋül sınsa ḫaşmı bayat ‘adli tap | |
| KB 3868 | ne erklig bolur ol | boḍunḳa | uluġ / yorıtmasa ilde bu yarlıġ ḳamuġ |
| KB 4316 | bu kün bu özüm kend uluşḳa kirip / ḳatılġu ḳarılġu | boḍunḳa | yorıp |
| KB 4422 | olarda bolur bu ajun arzusı / | boḍun | körki öḍrüm talu eḍgüsi |
| KB 5064 | ilig elgi barça | boḍunḳa | uzun / negü ḳolsa ḳılġay tügülse yüzin |
| KB 5163 | özür yüḍti munça | boḍun | yükleri / oḍuġ tur usal bolma saḳnu yorı |
| KB 5220 | aḳı bol | boḍunḳa | üle neŋ yitür / saran bolsa begler atın artatur |
| KB 5287 | negü tir eşitgil | boḍun | başçısı / törü birle ilde yaḍıġlı küsi |
| KB 5330 | ikinçi ha‘ifet kerek çın bütün / | boḍun | bulsa inçlik tirilse ḳutun |
| KB 5359 | yaşıḳ teg yaruġıl ay ilçi bügü / | boḍun | bulsu sindin kör içgü yigü |
| KB 5523 | negü tir eşitgil böke yawġusı / bayusa baş egmez | boḍun | yuwġası |
| KB 5559 | bularda basa ḳaldı | boḍnuŋ | ḳara / bularnı törü birle eḍgü köre |
| KB 5728 | boḍun | inçke tegdi itildi ili / du’a birle tınmaz ra‘iyyet tili | |
| KB 5852 | boḍundın | yıraḳ tutsu küçkey elig / biligsiz isiz ölsü ḳalsu bilig | |
| KB 5945 | bu yaŋlıġ beg erse buḍun başçısı / meŋilig bolur | boḍnı | il barçası |
| KB 6098 | özüŋ asġı ḳolma | boḍun | asġı ḳol / yüḍürme yük ilke özüŋ yükçi bol |
| KB 6259 | bu künde naru sen taşırtı turup / | boḍun | küçlerin kör baġırsaḳ bolup |