KB sözlüğü · madde
et isim
Tanım
- Et: “kişi ḳılḳı kirtüç etiŋni yigey” insanların huyu gerçekten etini yiyecek (seni çekiştirecek); “teŋizni yėse sizler andın yaş et” denizden taze et yiyesiniz diye; “etin ḳanın satar” etini kanını satar; “et yėdeçi ḳan içdeçi” et yiyen, kan içen; “küç küsün et kan üstelü ökliyü turdı” güç kuvvet, et kan artıp çoğaldı. Tanıklar: KPMaitTövbeKuTKB
- “et öz” beden (KB’de sık): “et özke bulun bolma” bedene tutsak olma; “erdem eti tınçıdı” erdemin bedeni sustu. Tanıklar: KB2DLT
Yazıtlardaki ėti (ėt- ‘düzenlemek’) ėt- fiiline taşındı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): et — yalın hâliyle 193 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- et 192 (EÇS, KB, Mait, DK) · ėt 1 (U)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (74) →KB Kutadgu Bilig
74 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 194 | boḍun tili yawlaḳ sini sözlegey / kişi ḳılḳı kirtüç | etiŋni | yigey |
| KB 332 | buşaḳlıḳ bile erke öwke yawuz / bu iki bile tutçı emger | et | öz |
| KB 990 | biliglig kişiler | et | öz yawrıtur / bilig birle awnur canın semritür |
| KB 1023 | et | özlüg kişike kereki bu ol / birisi tilin söz birisi köŋül | |
| KB 1194 | tirig bolsa yalŋuḳ tileki anuḳ / | et | öz baş esen bolsa arzu yaġuḳ |
| KB 1438 | et | öz ar u sürgen havaḳa bulun / bulun bolma bolsa özüŋni yulun | |
| KB 1528 | ne muŋluġ turur körse yalŋuḳ özi / yorırda yatar | eti | keslür sözi |
| KB 1890 | et | öz yiti endamḳa baḳsa kör er / tatıġ buldı barça öz ülgin tirer | |
| KB 2797 | et | öz yiti endam köŋülke uḍar / köŋül birle yalŋuḳ aġır yük yüḍer | |
| KB 2960 | et | öz can yuluġlar tapuġ ḳılġuçı / tiler beg sewinçi bu ḳul bolġuçı | |
| KB 2998 | begi neŋ birür ḳulḳa eḍgü sözün / tapuġçı | et | öz birle tapnur özün |
| KB 3198 | esen barmu erki | et | öz inçlikin / negü teg yüḍer erki öḍlek yükin |
| KB 3346 | havaḳa basıḳma uḳuş birle kes / | et | öz baş kötürse bilig birle bas |
| KB 3554 | sini kim yise yir sen aḫır | etin | / öçüŋni alı r sen ḳara yir ḳatın |
| KB 3589 | bu dünya yaġı ol | et | öz bir yaġı / bu iki yaġınıŋ yaḍıġlıġ aġı |
| KB 3593 | et | özni negü teg kitergü bolur / meger kim ölüm tutsa ḳalsa ḳalur | |
| KB 3598 | basumaz özüm bu | et | özni utup / basa bir baġırsaḳ iḍim sen tutup |
| KB 3601 | tükel awçı it teg | et | özke baḳın / semiz bolsa bilmez iḍisi baḳın |
| KB 3604 | ḳarın toḍsa | et | öz bolur ermegü / tilekçe tilese tilek birmegü |
| KB 3629 | et | özke alıḳ birme egme boyun / awınçı saḳınç ol tileki oyun | |
| KB 3640 | et | özke bulun bolma bilgi uluġ / et öz bulnasa kör ḳolur din yuluġ | |
| KB 3640 | et özke bulun bolma bilgi uluġ / | et | öz bulnasa kör ḳolur din yuluġ |
| KB 3643 | biligsiz kişi ol bolur belgülüg / | et | özke birür bolsa tutçı ülüg |
| KB 4270 | yaġıŋ boldı erse | et | öz can küḍez / yaġılıġ kişiler ḳutulmaḳı az |
| KB 4369 | ḳalı teŋsiz erse tüşi keḍ yawuz / çıġayḳa birip neŋ küḍezgü | et | öz |
| KB 4519 | tişi aşlı et ol küḍezgü etig / yıḍır | et | küḍezmese bolmaz itig |
| KB 4561 | ḳamuġ eḍgülükke tegeyin tise / | et | özni ḳısa tut havanı basa |
| KB 4563 | bu | et | özke birme tilek arzusın / tilek bulsa yiyür iḍisi başın |
| KB 4807 | hava arzu boynı sımaġınça öz / könilik yolıŋa kirümez | et | öz |
| KB 5193 | sini teg | et | özlüg bayat ḳulların / saŋa ḳıldı muŋluġ körür sen barın |
| KB 5404 | sini alḳtaçı bu et öz tatġı ol / | et | öz ḳılḳı barça saŋa ḳatġı ol |
| KB 5474 | et öz tüz tilese hava boynısı / hava ölsa könlür | et | öz ergisi |
| KB 5844 | et | öz semrir erse yılan ḳurt anuḳ / özür sewnür erse keçigli ḳonuḳ | |
| KB 5865 | köŋül beg turur bu | et | öz ḳul esir / ara sözke tumlır arala isir |
| KB 6074 | taŋı bu turur kör ölügli | et | öz / ölümüg unı tıp ḳoḍur tilde söz |
| KB 6146 | neçe miŋ yaşasa öz ölgü turur / ulaşmış | et | özler üzülgü turur |
| KB 6359 | ⟨…⟩ / / ÖGDÜLMİŞ CEVABI İLİGKE / ⟨…⟩ / / sefacı turur bu | et | öz me otun / cefaḳa cefa ḳıl özüŋni tutun |
| KB 6361 | yime yaḳşı aymış kişi öḍrümi / cefaçı | et | özke otı hem emi |
| KB 6367 | et | öz toḍsa ḳansa bolur buġraġu / ḳaçar eḍgülerin süre ıḍmaġu | |
| KB 6464 | et | öz eglü birmez hava bulnadı / tapuġḳa tegümez özüm açtı sır |