İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

boḍun isim

810 geçiş 64 biçim 16 eser KuTKBBKKTTŞUDLTMait Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Halk, kavim, ulus: “türük bodun, bunı eşidiŋ” Türk halkı, bunu işitin; “yir basruḳı taġ, boḍun basruḳı beg” yerin ağırlığı dağ, halkın ağırlığı beydir; “begli bodunlıg” beylerle halk; “anta ḳalmışı bodun on uyġur toḳuz oġuz” oradan kalan halk On Uygur ve Dokuz Oğuz; “ḳamag şaḳi tözlüg bodun buḳun” bütün Şakya soylu halk; “törü birle tüzse ili boḍnını” ülkesinin halkını töreyle düzene koyarsa. Tanıklar: KT2BK2ŞUMaitKBDLT
  2. (Kuran çevirisinde) kavim, topluluk; bir kişinin kavmi: “aydı musa boḍnıḳa: ey boḍnum” Musa kavmine dedi: ey kavmim; “fir‘avn boḍnı” Firavun’un kavmi; “bitig boḍnı” kitap ehli. Tanıklar: KuT3

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): boḍun — yalın hâliyle 328 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • boḍun 179 (KB, KuT, DLT, AH) · bodun 149 (BK, KT, T, ŞU)
  • boḍunḳa 102 (KB, KuT, DLT) · bodunḳa 8 (KT, ŞU, KÇ, BK) · boḍunka 2 (KuT) · bodunka 1 (ŞU)
  • bodunug 58 (BK, KT) · boḍunuġ 7 (KB) · bodunuġ 5 (T, KÇ, Sek)
  • bodunı 16 (KT, BK, Sek, O) · boḍunı 3 (KuT)
  • bodunlıg 1 (KT) · bodunlıġ 1 (BK)

Çekimli biçimler (62):

DLT DLT’deki Türkçe parçalar

7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
DLT I, 466 Yir basruḳı taġ, boḍun basruḳı beg
DLT I, 155 Usıtġan ḳuyaş ḳapsadı / Umunçluġ adaş tepsedi / Ertiş suwın keçsedi / Bodun anın ürküşür
DLT II, 223 Keldi esin esneyü / Ḳaḍḳa tükel osnayu / Kirdi boḍun ḳasnayu / Ḳara bulıt kükreşür
DLT III, 398 Ördi bulıt ıŋraşu / Aḳtı aḳın möŋreşü / Ḳaldı boḍun taŋlaşu / Kükrer taḳı maŋraşur
DLT I, 352 Ḳaçan körse anı türk / Boḍun aŋar aydaçı / Muŋar tegir uluġluḳ / Munda naru keslinür
DLT I, 45 … rklüg tonuġ özüŋ-ke tatlıġ aşıġ aḍınḳa / Tutġıl ḳonuḳ aġırlıḳ yadsun çawıŋ boḍunḳa
DLT II, 249-250 Baḳmas boḍun sewüg-süz yudḳı yuḍı saranḳa / Ḳazġan olıç tüzünlük ḳalsun çawıŋ yarınḳa