İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

boḍun isim

810 geçiş 64 biçim 16 eser KuTKBBKKTTŞUDLTMait Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Halk, kavim, ulus: “türük bodun, bunı eşidiŋ” Türk halkı, bunu işitin; “yir basruḳı taġ, boḍun basruḳı beg” yerin ağırlığı dağ, halkın ağırlığı beydir; “begli bodunlıg” beylerle halk; “anta ḳalmışı bodun on uyġur toḳuz oġuz” oradan kalan halk On Uygur ve Dokuz Oğuz; “ḳamag şaḳi tözlüg bodun buḳun” bütün Şakya soylu halk; “törü birle tüzse ili boḍnını” ülkesinin halkını töreyle düzene koyarsa. Tanıklar: KT2BK2ŞUMaitKBDLT
  2. (Kuran çevirisinde) kavim, topluluk; bir kişinin kavmi: “aydı musa boḍnıḳa: ey boḍnum” Musa kavmine dedi: ey kavmim; “fir‘avn boḍnı” Firavun’un kavmi; “bitig boḍnı” kitap ehli. Tanıklar: KuT3

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): boḍun — yalın hâliyle 328 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • boḍun 179 (KB, KuT, DLT, AH) · bodun 149 (BK, KT, T, ŞU)
  • boḍunḳa 102 (KB, KuT, DLT) · bodunḳa 8 (KT, ŞU, KÇ, BK) · boḍunka 2 (KuT) · bodunka 1 (ŞU)
  • bodunug 58 (BK, KT) · boḍunuġ 7 (KB) · bodunuġ 5 (T, KÇ, Sek)
  • bodunı 16 (KT, BK, Sek, O) · boḍunı 3 (KuT)
  • bodunlıg 1 (KT) · bodunlıġ 1 (BK)

Çekimli biçimler (62):

BK Bilge Kagan Yazıtı

114 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
BK K 1 kül tėg(i)n: yeti ot(u)z : y(a)şıŋa : ḳ(a)rluḳ : bod(u)n : (e)rür
BK K 3 (a)z bod(u)n : (a)nta yoḳ boltı :
BK K 4 … )kin : bin(i)p : o[pl(a)yu : t(e)gd]i : ol (a)t (a)nta : tüş[di] : izg(i)l [bod](u)n : ölti :
BK K 6 toḳuz (e)r(i)g (e)g(i)re : toḳıdı : (e)d(i)z : bod(u)n : (a)nta ölti :
BK K 5 … e : çuġ(a)y : yış : tög(ü)ltin : y(a)zı [ḳoo]n(a)yin : [tės(e)r] : türük : bod(u)n : öls(i)k(i)g
BK K 7 … üç(ü)n : k[(a)g(a)n ol(u)rt](u)m : ḳ(a)g(a)n : ol(u)r(u)p : yoḳ çıġ(a)ń : bod(u)n(u)g : ḳoop : ḳubr(a)td(ı)m : çıġ(a)ń : bod(u)n(u)g: b(a)y kılt(ı)m : (a)z bod( …
BK K 8 türük : b(e)gl(e)r : bod(u)n : bunı : (e)şid(i)ŋ:
BK K 8 türük : (a)mtı : bod(u)n : b(e)gl(e)r : bödke : kör(ü)gme : [b(e)gl](e)r[g]ü :y(a)ŋ(ı)lt(a)çı: siz
BK K 10 … törün : (a)lı bert(i)m : y[(a) ]t² : (e)rtü[r]t(ü)m : tört [bul(u)ŋd(a)kı bod(u)n(u)g] b(a)z [kelt(i)m b](a)ş[l](ı)g(ı)g : yük(ü)nt(ü)rt(ü)m : tizl(i)g(i)g : sök …
BK K 13 … : (e)rkl(i)g [ ……………….t]ürn(e)n : uġ[……..... / ] (i)n [ b(e)gl](e)r(i)g : bod(u)n[(u)g] [y](e)m e : ıġ(i)d(i)ŋ : (e)mg(e)tm(e)ŋ : tolg(a)tm(a)ŋ [ ] / m türük : b( …
BK D 1–2 … tı / sir : toḳ(u)z oġ(u)z : (e)ki (e)d(i)z k(e)r(e)kül(ü)g : b(e)gl(e)ri : bod(u)nı / [……………tü]rük: t[(e)ŋ]ri [………..] üze : ḳ(a)g(a)n : ol(u)rt(u)m :
BK D 3 … ul(u)ŋ : ḳoop : y(a)ġı (e)rm(i)ş : sü sül(e)p(e)n : tört : bul(u)ŋd(a)kı : bod(u)n(u)g [ḳop (a)lm(ı)ş : ḳop b(a)z kelm(i)ş] b(a)şl(ı)g(ı)g [yü]k(ü)nt(ü)rm(i)ş : …
BK D 7 b(e)gl(e)ri : bod(u)nı : tüzs(ü)z üç(ü)n : / t(a)bg(a)ç : bod(u)n : t(e)bl[(i)g(i)n] kürl(ü)gin [ …
BK D 7 … kşürt(ü)kin : üçün : b(e)gli: bod(u)nlıġ yoŋ(a)şurtuḳin : üç(ü)n : türük : bod(u)n : ėl(le)dük : ėlin : ıçg(ı)nu [ı]dm(ı)ş : ḳ(a)g(a)nl(a)duḳ : ḳ(a)g(a)nin : …
BK D 8 türük : ḳ(a)ra : ḳ(a)m(a)g : bod(u)n : (a)nça tėm(i)ş :
BK D 9 türük : bod(u)n(u)g : öl(ü)r[(e)yin ur(u)gs(ı)r](a)t(a)yin tėr (e)rm(i)ş :
BK D 11 … y(ė)ti yüz (e)r: / bol(u)p : (e)l[s(i)r(e)m(i)ş : ḳ(a)g(a)ns(ı)r(a)m(ı)ş : bod(u)n(u)g: / küŋ(e)dm(i)ş : ḳuul(a)dm(ı)ş : bod](u)n(u)g : tü[rük: : tö]rüsin: / [ıç …
BK D 12 … )pam : törüsinçe : y(a)r(a)tm(ı)ş : boşg[(u)r]m(ı)ş : töl(i)s : t(a)rduş : bod(u)n(u)g : (a)nta ėtm(i)ş : y(a)bġuġ : ş(a)d(ı)g : (a)nta berm(i)ş :
BK D 13 ḳ(a)ŋ](ı)m k[(a)g(a)n : burnça bod(u)n(u)g …..] / kırk [(a)rtuḳı] yeti : yolı : sül(e)m(i)ş : y(ė)g(i)rmi : süŋ(ü)ş : …
BK D 16 türg(i)ş : [k](a)g(a)n : türük(ü)m : bod(u)n(u)m : (e)rti :
BK D 17 bod(u)nı : küŋ ḳul : boltı :
BK D 17 … m(i)z y(a)na / bert(i)m(i)z : ėlg(e)rü] ḳ(a)dırḳ(a)n : yı[ş(ı)g : (a)şa] : bod[(u)n(u)g (a)nça : ḳont(u)r[t(u)m(ı)z : (a)nça ėtd(i)m(i)z]
BK D 19 … e : t(e)ŋri: b(a)sm[(a)s(a)r : (a)sra] y(ė)r: t(e)l(i)nm(e)s(e)r : türük : bod(u)n : ėl(i)ŋ(i)n : tör(ü)g(i)n: k(e)m (a)rt(a)tı : ud(a)çı [(e)rt]i:
BK D 21 türük : bod(u)n : (a)tı küsi : yoḳ bolm(a)zun : tėy(i)n : ḳ(a)ŋ(ı)m ḳ(a)g(a)n(ı)g ög(ü)m : …
BK D 21 içre : (a)şs(ı)z : t(a)şra : tons(u)z : y(a)b(ı)z : y(a)bl(a)k : bod(u)nta [üze ol(u)rt(u)m
BK D 22 … d] birle : ölü yitü : ḳ(a)zg(a)nt(ı)m : (a)nça ḳ(a)zg(a)n(ı)p : bir(i)ki : bod(u)n(u)g : ot sub : kelm(e)d(i)m :
BK D 23 bod(u)n(u)g : ıġ(i)d(e)y(i)n tėy(i)n : yır(ı)g(a)ru : [o]g(u)z bod(u)n t(a)pa : ėlg(e)rü : kııt(a)ń t(a)t(a)bı: bod(u)n t(a)pa : bir(i)g(e)rü : t …
BK D 23 … (a)rl(ı)ḳ(a)duḳ : üç(ü)n : ḳuut(u)m : ül(ü)g(ü)m : b(a)r üçün : ölt(e)çi : bod(u)n(u)g : t[irg](ü)rü : ıġ(i)t(ti)m :
BK D 24 (a)z bod(u)n(u)g : ük(ü)ş kılt(ı)m : ıġ(a)r : (e)ll(i)gde : [ı]g(a)r ḳ(a)g(a)nl(ı)gda : y(ė …
BK D 25 bod(u)n(u)g : (a)nta buz.d(u)m :
BK D 26 (a)z / [b]o[d(u)n(u)g (a)lt](ı)m
BK D 29 ot(u)z : (a)rtuḳı: bir : y(a)ş(ı)ma : ḳ(a)rluḳ : bod(u)n : buŋs(u)z [(e)r]ür :
BK D 29 to[ḳ(u)z oġ](u)z : m(e)n(i)ŋ / : bod(u)n(u)m (e)rti:
BK D 33 … e)n / in(i)l(i)gü : bunnta : b(a)şl(a)yu : ḳ(a)zg(a)nm[(a)s(a)r] : türük : bod(u)n: / ölt(e)çi : (e)rti :
BK D 33 … b(e)gl(e)r [bod(u)n / (a)nç]a : s(a)ḳ(ı)n(ı)ŋ : (a)nça bil(i)ŋ : oġ(u)z : bo[d(u)n / ] d1: ıdm(a)yin : tėy(i)n : sül[(e)d(i)m]
BK D 36 ] bod(u)n [ ] y(a)zuḳl(a)[……………….. bi]r(i)ye : t(a)bg(a)çda : (a)tı küsi : yoḳ / bol …
BK D 38 [………………….] ti : tü[r]ük : bod(u)n : āç (e)rti :
BK D 39 bod(u)n(u)g : (a)nta buzd(u)m :
BK G 4 … ġ(ı)lin : yut(u)zın : [yı]lḳ(ı)sin: / b(a)r(ı)min [(a)lt(ı)m ] re : ḳoo[ ] bod[(u)n yu] t(u)zin : yoḳ: kılt(ı)m :
BK G 12 çınt(a)n : ıġ(a)ç : / k(e)lür(ü)p : özy(a)r[ ] bunça : bod(u)n : s(a)çin : ḳuulḳ(a)ḳin : [b]ıçdı :