ŞU sözlüğü · madde
boḍun isim
Tanım
- Halk, kavim, ulus: “türük bodun, bunı eşidiŋ” Türk halkı, bunu işitin; “yir basruḳı taġ, boḍun basruḳı beg” yerin ağırlığı dağ, halkın ağırlığı beydir; “begli bodunlıg” beylerle halk; “anta ḳalmışı bodun on uyġur toḳuz oġuz” oradan kalan halk On Uygur ve Dokuz Oğuz; “ḳamag şaḳi tözlüg bodun buḳun” bütün Şakya soylu halk; “törü birle tüzse ili boḍnını” ülkesinin halkını töreyle düzene koyarsa. Tanıklar: KT2BK2ŞUMaitKBDLT
- (Kuran çevirisinde) kavim, topluluk; bir kişinin kavmi: “aydı musa boḍnıḳa: ey boḍnum” Musa kavmine dedi: ey kavmim; “fir‘avn boḍnı” Firavun’un kavmi; “bitig boḍnı” kitap ehli. Tanıklar: KuT3
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): boḍun — yalın hâliyle 328 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- boḍun 179 (KB, KuT, DLT, AH) · bodun 149 (BK, KT, T, ŞU)
- boḍunḳa 102 (KB, KuT, DLT) · bodunḳa 8 (KT, ŞU, KÇ, BK) · boḍunka 2 (KuT) · bodunka 1 (ŞU)
- bodunug 58 (BK, KT) · boḍunuġ 7 (KB) · bodunuġ 5 (T, KÇ, Sek)
- bodunı 16 (KT, BK, Sek, O) · boḍunı 3 (KuT)
- bodunlıg 1 (KT) · bodunlıġ 1 (BK)
Çekimli biçimler (62):
boḍunḳa 102
bodunug 58
boḍnı 53
boḍunda 22
boḍundın 19
boḍnıḳa 18
bodunı 16
boḍnum 15
boḍunlar 15
boḍnını 10
boḍunnuŋ 10
bodunum 9
boḍnındın 9
boḍunnı 9
bodunḳa 8
boḍunuġ 7
buḍnı 7
bodunıg 6
boḍunlarıŋa 6
boḍnıŋa 6
bodunta 5
bodunuġ 5
boḍunlarnı 5
boduni 4
bodunin 3
boḍnuŋ 3
boḍnıdın 3
boḍunlarḳa 3
boḍunlardın 3
boḍunı 3
buḍunḳa 2
boḍnın 2
boduntın 2
bodunım 2
boḍunka 2
bodunuma 2
boḍunlarındın 2
boḍnuŋdın 2
bodunıŋ 1
bodunlıg 1
bodunın 1
bodunlıġ 1
boḍnumdın 1
boḍnumız 1
boḍnumızke 1
boḍunları 1
boḍunlarıda 1
boḍunlarını 1
bodunumın 1
boḍnuŋa 1
boḍnuŋnı 1
boḍnuŋuz 1
boḍunuḳ 1
bodunumız 1
bodunka 1
boḍın 1
buḍnuŋ 1
boḍnımız 1
buḍnıŋa 1
buḍun 1
buḍunuġ 1
bodummın 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (21) →ŞU Şine Usu Yazıtı
21 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| ŞU K 3 | su[b] .... anta ḳalmışı | bodun | on uyġur toḳuz oġuz üze yüz yı[l olurup] s(...) a/e orḳoon ügüz o/u |
| ŞU K 5 | yana [tüşd]i toḳuz oġuz | bodummın | tėrü ḳubratı altım ḳaŋım köl bilg[e] [ḳaġan] |
| ŞU K 8 | ertim ḳara ḳum aşmış kögürde kömür tagda yar ügüzde üç tuglıg türük | bodun | (...) |
| ŞU K 10 | tutdım ḳatunın anta altım türük | bodun | anta ıŋaru yoḳ boḳı anta kėsre taḳıġu yıl[ḳa] (...) bodun (...) [-un] tuyu … |
| ŞU K 10 | … anta altım türük bodun anta ıŋaru yoḳ boḳı anta kėsre taḳıġu yıl[ḳa] (...) | bodun | (...) [-un] tuyup |
| ŞU K 12 | yabġu atadı anta kėsre ḳaŋım ḳaġan uçdı ḳara | bodun | ḳıılınç s2 . küsgü yıl[ḳa] (...) [aş]dım |
| ŞU K 12 | … sekiz oġuz toḳuz tatar ḳalmaduḳ ėki yaŋıḳa kün toġuru süŋüşdim ḳulım küŋim | bodunıg | tan gri |
| ŞU D 2 | … u bėrti anta sançdım yazuḳlıg atlıg<ıg> (...) tan gri tuta bėrti ḳara igil | bodunıg | / yoḳ ḳılmadım ebin barḳın yılḳısın [y]ulımadım ḳıyın aydım turġuru ḳo<d>t … |
| ŞU D 2 | … lmadım ebin barḳın yılḳısın [y]ulımadım ḳıyın aydım turġuru ḳo<d>tım kentü | bodunım | tėdim udu keliŋ tėdim ḳodup bardım kelmadi yiçe |
| ŞU D 5 | tay bilge totoḳ yablaḳın üçün bir ėki atlıg yablaḳın üçün ḳara | bodunım | öltiŋ yėtdiŋ yana içik ölmeçi yėtmeçi sen tėdim yiçe işig küçig bėrgil tėd … |
| ŞU D 6 | … ol ay bėş yėgirmike keyre başı üç birküde tatar birle ḳatı toḳıdım sıŋarı | bodun | |
| ŞU D 7 | içıḳdi sıŋarı | b[odun] -[k]a | kirti anta yana tüşdim ötüken irin ḳışladım yaġıda boşuna boşunıldım ėki o … |
| ŞU D 7 | tarduş tölis | bodunḳa | bėrtim ançıp bars yılḳa çıḳ tapa yondim ėkint[i] ay tört yėgirmike kemde / … |
| ŞU G 2 | anta toḳıdım anta yana tüşdim çik | bodunıg] | bıŋam süre kelti (...) tėz başı çıtımın yayladım yaḳa anta yaḳaladım çıḳ b … |
| ŞU G 2 | … ] bıŋam süre kelti (...) tėz başı çıtımın yayladım yaḳa anta yaḳaladım çıḳ | bodunḳa | totoḳ bėrtim^ ışbaras tarḳat anta an^uladım ... anta (...) ks ar kelti ḳaz … |
| ŞU G 8 | bir yėgirmike (...) sançdım kentü ... | bodun | irtim irlünte talaḳımınta yėtdim aşnuḳı tabġaçdaḳı oġuz türük t[aş]k]mış a … |
| ŞU G 9 | … bėrti tug [taşıḳa]r bėş yüz kedimlig yadag bir ėki şaşıp kelti küŋim ḳulım | bodunıg | teŋri yėr anta ayu [bė]rti anta sançdım (...) |
| ŞU G 10 | anta | bodun | içıḳd[i] (...) y1r (...) ri . dglö/ük/kö/ü . I . ḳarluḳ tapa tezip kirti a … |
| ŞU G 14 | … ban itdim bunça bitigig ... bitig [biti]dim b / / / / B 1: kelti ḳarluḳ | bod[un | ?] k ... (...) t'o/u (...) -miş . zl .... -medi ḳan (...) ançıp sekizinç ay … |
| ŞU B 3 | … z sek[iz un] oglın tutdım ı/i . k [yaḳlaşıḳ hart] yana ... d .... k .. ėki | bodunıg | alıp toḳuzunç ayM üḳanig? toḳıdım anta olurupM biŋe ı<d>tım ḳuut yartag? t … |
| ŞU B 8 | tüfrük | b]o[dunıg] | nlı [sekiz] og[uz] [t]oḳ[uz tatarıg?]() (...) - miş ḳatun yigeni öz bilge … |