Derlem sözlüğü · madde
çerig isim
Tanım
- Savaş düzeni, saf; ordu; “çerig ėt-” saf bağlamak, orduyu düzene sokmak: “süŋüş bolsar çerig iter erti” savaş olursa orduyu düzene sokardı; “şıp başıŋa tegi çerig ėtdim” Şıp başına dek saf bağladım; “emdi çerig çergeşür” şimdi askerler saf bağlar; (U II) “adın-lar-nıŋ suu-sin çerik-in” başkalarının ordusunu, askerini. Tanıklar: KÇŞUUDLT
- Savaş, çarpışma: “ḳayusı çerigde ḳılıç baldu yir” kimi savaşta kılıç, balta yer; “alp çerigde bilge tirigde” yiğit savaşta, bilge (ise) yaşamda (sınanır); “süŋüşte çerigte utmış yégedmiş atlġ teŋri burḫan” savaşta, çarpışmada galip, üstün gelen adlı Buda. Tanıklar: ShoRKBDLT
U II’deki çerik yazımı da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): çerig — yalın hâliyle 22 kez
Çekimli biçimler (7):
Bağlamlar
Bütün geçişler (32) →KB Kutadgu Bilig
16 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 1736 | ḳayusı | çerigde | ḳılıç baldu yir / ḳayusı turada yuluġda ḳarır |
| KB 2284 | yüreksiz kişiler | çerig | artatur / çerig artasa er erig artatur |
| KB 2333 | üküş sü | çerig | erse başsız bolur / bu başsız çerig sü yüreksiz bolur |
| KB 2365 | uzatma işiŋ sen | çerig | tir toḳış / üle neŋ erig ög toḳış at oḳış |
| KB 2375 | yaġusa | çerigke | ilişse eri / tuşınça tegişgü kemişse urı |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 3388 | Alp | çerigde | bilge tirigde |
| DLT I, 442 | Kelse apaŋ terkenim / Etilge-met törkünim / Yaḍılmaġay terkinim / Emdi | çerig | çergeşür |
| DLT II, 209 | Kelse apaŋ terkenim / İtilge-met törkünüm / Tarılmaġay törkünüm / Emdi | çerig | çergeşür |
| DLT II, 103 | Küçi teŋi toḳıştı / Uġuş ḳonum oḳuştı / | Çerig | tapa yaḳıştı / Bizke kelip öç öter |
| DLT II, 97 | Yay ḳış bile ḳarıştı / Erdem yasın ḳurıştı / | Çerig | tutup küreşti / Oḳtaġalı utruşur |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.4.V /1–2 | yükünürmn süŋüşte | çer[i]gte | utmı[ş yégedmiş atlġ teŋri] burḫan qutıŋa : |
| Sho.Rosia 3.2.1.R/1 | /// süü | çerig | adasınta söküşür //[ölmegey :] |
| Sho.Rosia 6.1.1.2/8 | … // [kö]rdükde serinmedeçi | | | antaġ yene sançışġu-ta 赏 | | | ö[g]/// /// | çerig-te | qwrq’n sökdeçi 運 | | | qılıç salıp qırıp çe[rig] // //[edre]m-in tuta ögdi … |
| Sho.Rosia 6.1.1.2/8 | … u-ta 赏 | | | ö[g]/// /// çerig-te qwrq’n sökdeçi 運 | | | qılıç salıp qırıp | çe[rig] | // //[edre]m-in tuta ögdir bérip | | | | at-ın yol-ın ö[gdir bérmez] /// |
ŞU Şine Usu Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarU Uigurica I-IV
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. III, M. 225.-39.-5 | adın-lar-nıŋ suu-sin | çerik- -in | tıtmaḳ serkürmek ḳılur-mn .. |
| U II, T. III, M. 225.-12.-5 | … ada tuda . . . tolḳaḳ-lar -ınta .. adın-lar tı[n] . . . . alḳu türlüg suu | çerik-lerde | . . . . . -mis ayaġ-ḳa tekimlig köni t . . . . . [özüni] T. III M. 225. … |
KÇ Küli Çor Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KÇ 9 | Süŋüş bolsar, | çerig | iter erti. Ab ablasar, ermeli teg erti. sançdı. |
Man Manichaica I-III
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 171-174–225 | … dgü künke yme aklatmış ayka yme yėgedmiş kutlug yılka yme ögütmiş arkatmış | ç(e)r(i)g | türk uluş argu t(a)las kögüz içinte yme yokaru kudı ilgerü kėrü atı eştilm … |
TT TT I-X
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36.13. -39–40 | kün tŋri külünti | çerig(i)ŋ | üze [.] ai tŋri badtı ḳutuŋ üze [.] öz kentüŋ -ke ınanġıl . kentü köŋülüŋi … |