Tanım
- Ak, beyaz: “aḳ bisi ḳulunlamış” ak kısrak yavruladı; “kerip tutar aḳ torın” ak ağını gerip tutar (bulut). Tanıklar: DLT
- Ak at: “alp şalçı aḳın binip” Alp Şalçı ak atına binip; “azman aḳıġ binip” Azman adlı ak atına binip (BK). Tanıklar: BK2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aḳ — yalın hâliyle 253 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ak 244 (EÇS, IB) · aḳ 8 (Mait, DLT, T, TT) · aq 1 (ShoR)
- akin 3 (BK, KT) · aḳin 1 (KÇ)
Çekimli biçimler (4):
Bağlamlar
Bütün geçişler (18) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.085.25–29 | irinç çıġay körgeli körksüz.. alkuḳa | aḳ | bolur umugsuz ınagsız (k)özi körmedin yalaŋuḳ et-özin ... -g osuglug emgek … |
| 7a-5–8 | - | aḳ | nizwaniları . . . . . . tüzgerinçsiz yėg bur[ḫan ḳutın] bulur burḫan ḳutın … |
| Mai.T-11.13b.23 | … [r]tle üçün tişi[ni]ŋ … … [bėr ygrminç ülüş tort ygrmi ptr] … [osuġ]luġ … - | aḳ | bolur .. |
| Mai.T-11.15a.06–14 | muŋadu adınu brḫmayu barman inçe tėp tėyür (.) bu munça türl- üg bitigler | aklar | .. ujak sanıŋa kirmez erserler .. ḳayu ujak erki kim ujak sanıŋa kirgüçi . … |
BK Bilge Kagan Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarIB Irk Bitig
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarU Uigurica I-IV
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. III M. 225-7.-1 | … ıġ bulḳanmıs köŋül-lüg-lerig alḳu yavız tül-lerig yoḳatdurtaçı alḳu türlüg | aḳu | bı bıçḳu oot suv-ta ulatı ada--larıġ tıtdaçı .. alḳu üç yavlaġ yol-luġ ⟦T. … |
| U II, T. III, M. 225.- 40.-1 | … uz-ınta erser yme tutsar-lar oḳısar-lar .. ol tınlġ-lar-ḫa bir ajun-ta neŋ | aḳu | tegmekei .. neŋ bı bıçġu tegmekei .. neŋ ėsig ig tegmekei .. neŋ artuḳ emg … |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT III, 39 | Ḳuydı bulıt yaġmurın / Kerip tutar | aḳ | torın / Ḳırḳa ḳoḍtı ol ḳarın / Aḳın aḳar eŋreşür |
| DLT I, 73 | Ay ḳopup ewlenüp / | Aḳ | bulıt örlenüp / Bir bir üze üglünüp / Saçlıp suwı eŋreşür |
KÇ Küli Çor Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KÇ 17 | … , Tezde sügüşdükde Küli Çor anta k(ė)sre ḳarluḳḳa yem[e] süŋüş[dök]de İdil | aḳin | binip, oplayu tegip, sança ıdıp, topulu ünti. |
KT Kül Tigin Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT K 9 | oġ(u)z y(a)ġı: ordug: b(a)sdı: kül tėġ(ı)n : ögs(ü)z | (a)kin | : bin(i)p : toḳuz (e)r(e)n : s(a)nçdı : ordug : birm(e)di : |
T Tunyukuk Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T 25 | … )- / ġ(a)n(ı)ma / / öt(ü)nt(ü)m : sü yorıtd(ı)m : (a)tl(a)t [t(ė)d](i)m : | (a)ḳ | t(e)rm(e)l k(e)çe / uġ(u)r ḳ(a)l(ı)td(ı)m : (a)t üza : b(i)nt(ü)re ḳ(a)r(ı … |
TT TT I-X
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36.1.-159 | aḳ | ḳışıŋ az . kişi ara edgülüg yoluŋ alp . künikeki işiŋ tıdıġ-lıġ [.] kiçig … |
Sek Sekiz Yükmek
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.94 (Ia) | topraḳ erkligi yir tŋri ḫanı soltun kök luu öŋdün | aḳ |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 6.2.2.1/20 | … j-a /// 2) 負Ο at y[ük ] /// /// ınça yatmışı turmışı t[eg] 有悪ΟΟ /// 3) /// | [a]q | at qılmış-ı[n] [便] 生[此Ο oo]q-ı yuqı /// [irme]k münemek-te 無眼三文 közsüz al- … |