Derlem sözlüğü · madde
arhant isim
Tanım
- Arhat, ermiş: Budist yolun sonuna varıp tutkulardan kurtulmuş, bir daha doğmayacak olan kişi: “arhant ḳutın bulur” arhatlık mertebesine erer; “şaripudrė arḫant” arhat Śāriputra; “arhant kutıntın arıtı taymaz” arhatlıktan hiç düşmez; “arġant toyunuġ ölürtümüz erser” arhat bir keşişi öldürdüysek. Tanıklar: MaitAbhTövbe
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): arhant — yalın hâliyle 61 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- arhant 36 (Mait, ShoR) · arḫant 25 (Abh, ShoR, TT, Sek)
- arhantka 3 (Mait) · arḫantḳa 1 (Abh)
- arhantlarka 2 (Mait) · arḫantlarḳa 2 (U, ShoR)
- arhantnıŋ 2 (Mait) · arḫantnıŋ 2 (Abh, ShoR)
- arḫantlar 2 (ShoR) · arhantlar 1 (Mait)
- arḫantıġ 2 (ShoR) · arhantıg 1 (Mait)
- arḫnt 2 (Abh, Sukh) · arhnt 1 (Mait)
Çekimli biçimler (20):
Bağlamlar
Bütün geçişler (94) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
47 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.67 | … n kutın / / 12 = 4a 414 ölürür atlıg boşġutsuz tınlıg bar tömkesiz üçün | arhant | kutın bulur.. |
| Mai.Tek.00229–00231 | bu erür altınç boşġuts(uz) | arhant | dıntar.. taḳı yėme bar bu kanımaḳsız telgenmeksiz tö(zlüg) ... titıḳ utġur … |
| Mai.Tek.005.20–24 | … u kılmaḳı (antag erti kal)tı bir üdün ... (teŋri) teŋrisi burkan şariputri | arhant | birle yazı yėrde çankir--mit kılu yorıyurlar erti.. |
| Mai.Tek.024.14–19 | … nçaḳ bėş upançik şariputri motġalyini m(a)ha--kşp bt(ri)ki anuritide ulatı | arhant--larka | yaḳın tegürüp tutdı.. |
| Mai.Tek.058.38–40 | … ıḳi kutluglarıg ölür--geli saḳıntı.. yine yėme anġulmali ogrı ol oḳ ajunta | arhant | kutın bulġulug erdi.. |
Abh Abhidharma (Shogaito)
25 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 904 | şaripudrė | arḫant-nıŋ | yaḳın-ında tileti küsedi ev-tin barḳ-tın üŋeli. |
| Abh.Sho. 2020 | birök erür erser kadyanapudrė | arḫant | yaradmış azu munı kentü öz-i mü yaradmış ol. |
| Abh.Sho. 2112–2115 | … sdr-ıġ ayaġ-ḳa tegimlig kadyayanė arḫant erür又ujik-inde maḫa-modgala -yanė | arḫant | yaradmış erür yme/tėmiş界身足論tadu-kaypat şasdr-ıġ ayaġ-ḳa tegimlig vasumidrė … |
| Abh.Sho. 2210–2216 | … nom -ı ermez bolmış teg所言對法ne yme söz-leser siz abidarim erür kadyanapudrė | arḫant | yaradmış tŋri burḫan yrlıḳamış ermez tėp bu yme ök erür tŋri burḫan yrlıḳa … |
| Abh.Sho. 2446–2449 | … ı ol söz-legüçi madark-nıŋ yörüginde tudulur abidarim如大迦葉言 ḳaltı mḫakaşipė | arḫant | söz-lemiş ol. |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
16 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 6.2.2.1/20 | … ar antaġ yme boşġut 7) /// [yer]-te turmış kişi-ler 先巳 [öŋ] -tün erür erip | arḫant | bolu tükedmiş 遊於世ΟΟ l[okik]/// [apamuluġ] -qategi oz-maz-lar qutrulmaz-lar … |
| Sho.Rosia 6.2.2.2/17–21 | … k] 10) [köni]-sinçe oŋaru-sı[nça] /// /// söz-legülük 以成阿ΟΟ bütürmeki üz-e | arḫant[-ıġ] | 11) [ön]greki ulalġuçı a[rḫant-nıŋ atın] /// bulmaqı üz-e 及象四文yétgeli [şar … |
| Sho.Rosia 6.2.2.4/20–21 | 熾火Ο /// üz-e | arḫant-ıġ | 以舆 ΟΟ üklitmekim üz-e köŋül /// [ol t]öz-inçe tutsar : tegimlig ermez |
| Sho.Rosia 7.2 /173 | arḫant-lar-nıŋ | ḳayu söz-legülükin :: | |
| Sho.Rosia 7.2 /249 | arḫant | alḳıp] alḳu aḳıġ-ların :: |
U Uigurica I-IV
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. III M. 225-7 | … daram--sal-ta tŋri-ler-niŋ yıḳılḳu-[l]uġ-ın T. III M. 225. yėrtinçü-teki | arḫant-lar-ḳa | ertmis kelmedük közünür üç öldeki-ler-ke .. yükünürmn surtapan-lar-ḳa .. y … |
| U II, T. II, Y., 48-47–51 | … -lar ödinte ayaġ-ḳa tekimlig pintola brtvaçi-da ulatı altı ygrmi mḫsiravik | arḫint-lar | ödinte tujit tŋri yėrinteki maitri bodistv-ta ulatı tört yüz toġuz on altı … |
TT TT I-X
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T III D 2607.-119–120 | arḫant | ḳutın bultılar [.] |
Sek Sekiz Yükmek
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.209 (Ia) | anı bilir anı ötgürür antada öŋi | arḫant | prtikubutlar |
Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II S-9 | arḫnt | prtikabut ornınta ertmiş erür : ler |
Tövbe Uygurca tövbe duası (Zieme)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 40.1 [U 3113]-23–30 | … ḳılınç ḳıltım erser : inçe ḳaltı ögüg ḳaŋıġ ölürdümüz erser : toḳuz ptr / | arġant | toyunuġ ölürtümüz erser : bursuŋ ḳuvraġıġ ėki yartım ḳıltım erser : ölürme … |