Derlem sözlüğü · madde
azaḳ sıfat
Tanım
- Yabancı, dışarıdan gelen: “azaḳ yat baz erse ayıtġu kerek” yabancı, el, bağımlı biri ise sorgulamalı. Tanıklar: KB
- (Budist metinlerde, “taş azaḳ nomluġ”) dış, Budizm dışı; sapkın öğreti izleyen: “alḳu taş azaḳ nomluġlarta ulatılarta” bütün dış ve sapkın öğretili olanlarda; “ters azaq nomluġlarnıŋ” ters, sapkın öğretili olanların; “puranı ulatı azaġ nomluġlar sözleyürler” Purana ve benzeri sapkın öğreti izleyenler söyler. Tanıklar: MaitAbhUShoR
- Amacından sapan, boşa giden; gevşek, dikkatsiz (?): “atġalır oḳnı azaḳ” atılan ok hedefinden saptı; “oḍuġ saḳ kerek, keḍ kereksiz azaḳ; azaḳ bolsa işçi bolur iş uzaḳ” uyanık ve dikkatli olmalı, gevşeklik hiç gerekmez; işçi gevşek olursa iş uzar. Tanıklar: KBDLT
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: orta. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): azaḳ — yalın hâliyle 19 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- azaḳ 17 (Abh, KB, DLT) · azaq 2 (ShoR)
- azag 1 (Mait) · azaġ 1 (U)
Çekimli biçimler (2):
Bağlamlar
Bütün geçişler (21) →Abh Abhidharma (Shogaito)
13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 230–231 | alḳu taş | azaḳ | nomluġ-ta ulatı-lar-in tėp tėser -ser-ler yme tŋri burḫan-ıġ ögmiş-in neçü … |
| Abh.Sho. 541–542 | … ülmiş yme bolmadın burḫan yme bolmadaçı ḳaltı midik pardakçan-lar alḳu taş | azaḳ | nomluġ-ta ulatı-lar tėdir. |
| Abh.Sho. 3969 | azu-ça yöe bar taş | azaḳ | nomluġ-lar adḳanur-lar öd ürlüg erür tėp. |
| Abh.Sho. 4266–4268 | adın tört abipiray-lar üz-e tıdar sıyur taş | azaḳ | nomluġ-lar-nıŋ adḳaġ-ın 初兩句aŋbaşlayu-ḳı iki padak-lar üz-e ḳavır-a-sınça k … |
| Abh.Sho. 4278–4279 | ünüş -lüg tėgüçi iki ujik-ler üz-e tıdar ters körüm-lüg taş | azaḳ | nom -luġ-larıġ. |
KB Kutadgu Bilig
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlarShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 6.2.2.2/13 | 觀 5) [外] 道 körür biz ters | azaq | nomluġ[lar-nıŋ] /// qaltı quruġ burnaçıġ körmiş teg inçip bolġulu[q-ı yoq] … |
| Sho.Rosia 6.2.2.2/16 | ters | [azaq] | 8) [noml]uġ-lar-nıŋ uz-anmaq edre[mlerin]: anı-lı [monı-lı] inçip bulġamaq … |
U Uigurica I-IV
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T II S.2b-13 | ḫaltı puranı ulatı | azaġ | nomluġ-lar sözleyür-ler |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.041.13–20 | neŋ mahişvride bolmaz neŋ pardantın bolmaz kaltı puranı ulatı | azag | nomluglar sözleyürler tıltagsız kentün belgürer tėp olarnıŋ sözlemişleri t … |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT II, 20 | Atġalır oḳnı | azaḳ | / Tegmedi bu saw uşaḳ |