Derlem sözlüğü · madde
başlıg sıfat
Tanım
- Başlı, başı olan: “başlıġıg yüküntürmiş, tizligig sökürmiş” başlıya baş eğdirmiş, dizliye diz çöktürmüş; “altun başlıg yılan men” altın başlı yılanım; “sü başlıġ bolur” ordu başlı (komutanlı) olur. Tanıklar: BKIBKB
- (Ad ile) başta olmak üzere, önderliğindeki: “aşoḳ başlıġ soġdaḳ bodun” Aşok başta olmak üzere Soğd halkı. Tanıklar: T
- Yaralı (“balıg başlıg” yaralı bereli): “balıg başlıg kanlıg yinlig kençkiyesin” yaralı bereli, kanlı canlı yavrusunu; “balıġ başlıġ boltı” yaralı bereli oldu. Tanıklar: Mait2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): başlıg — yalın hâliyle 21 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- başlıg 14 (Mait, IB) · başlıġ 7 (KB, T, DLT, Abh)
- başlıgıg 4 (BK) · başlıġıg 3 (KT)
Çekimli biçimler (6):
Bağlamlar
Bütün geçişler (32) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.033.19–22 | ol işiler sigiriyü tegip bars agzınta kençkiyesin suçulu alsar balıg | başlıg | kanlıg yinlig kençkiyesin ıḳi emigi ıḳin ara kuçup sever amrayur erser |
| Mai.Tek.069.19–25 | … bilge (şaḳimuni) (burkantın) tigi(n) (öge) ... - / ? biz / / / bu / - ... | başlıg | emgekl(ig) ..- / / / tamudın ıdmaŋ ... |
| Mai.Tek.075.12–18 | munta tuġup sıġun muyġaḳ | başlıg | ımġa teke adġıraḳ suḳaḳ başlıg tamulug tınlıglar kelip üç adrı süŋün olarn … |
| Mai.Tek.078.40–44 | yine yėme toŋuz | başlıg | sıgn başlıg tamu--lug özütler teremizte yorıp üç adrı süŋün sançarlar tart … |
| Mai.Tek.113.19–25 | … ulug sansız tümen sögütler ... kelir tegreki büri butıḳı alku toyın şmnanç | başlıglar | ... otruġı bir ulug toyın başlıg muntag sav ... -lar tegreki başlar ka- .. … |
BK Bilge Kagan Yazıtı
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 10 | … a) ]t² : (e)rtü[r]t(ü)m : tört [bul(u)ŋd(a)kı bod(u)n(u)g] b(a)z [kelt(i)m | b](a)ş[l](ı)g(ı)g | : yük(ü)nt(ü)rt(ü)m : tizl(i)g(i)g : sök(ü)rt(ü)m: |
| BK D 3 | … : tört : bul(u)ŋd(a)kı : bod(u)n(u)g [ḳop (a)lm(ı)ş : ḳop b(a)z kelm(i)ş] | b(a)şl(ı)g(ı)g | [yü]k(ü)nt(ü)rm(i)ş : tiz- l(i)g[(i)g : sök(ü)rm(i)ş : |
| BK D 13 | … ns(ı)r(a)tm(ı)ş : y(a)ġıġ : b(a)z kılm(ı)ş : tizl(i)g(i)g : sök(ü)rm(i)ş : | b(a)şl(ı)g(ı)g | : yük(ü)nt(ü)rm(i)ş : ḳ(a)ŋ(ı)m : ḳ(a)g(a)n : [ėl(i)g törüg : ḳ(a)zg(a)n(ı … |
| BK D 16 | … l(ı)g(ı)g : ḳ(a)g(a)ns(ı)r(a)td(ı)m(ı)z : tizl(i)g(i)g] sök(ü)rt(ü)m(i)z : | b(a)şl(ı)g(ı)g | : yük(ü)nt(ü)rt(ü)m(i)z : |
KB Kutadgu Bilig
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlarKT Kül Tigin Yazıtı
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT D 2 | … ört : bul(u)ŋd(a)ḳı : bod(u)n(u)g : ḳop (a)lm(ı)ş : ḳop b(a)z : kėlm(ı)ş : | b(a)şl(ı)ġ(ı)g | : yük(ü)nt(ü)rm(i)ş : tizl(i)ġ(ı)g : sökürm(i)ş : ėlg(e)rü : ḳ(a)d(ı)rḳ(a) … |
| KT D 15 | … a)ns(ı)r(a)tm(ı)ş : y(a)ġıg : b(a)z ḳılm(ı)ş : tizl(i)ġ(ı)g : sökürm(i)ş : | b(a)şl(ı)ġ(ı)g | : yük(ü)ntü[rm(i)ş : |
| KT D 18 | … (ı)ġ(ı)g : ḳ(a)ġ(a)ns(ı)r(a)td(ı)m(ı)z : tiZl(i)ġ(ı)g : sök(ü)rt(ü)m(i)z : | b(a)şl(ı)ġ(ı)g | : yükünt(ü)rt(ü)m(i)z : türġ(ı)ş : ḳ(a)ġ(a)n : türük(ü)m(i)z |
T Tunyukuk Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T 45 | … p m(a)nçud : s(a)ḳa]: t(e)zik : toḳ(a)r sın ⟨…⟩ / (a)nta b(e)rüki : (a)şoḳ | b(a)şl(ı)ġ | sogd(a)ḳ : bod(u)n : ḳoop k(e)lti: / yük(ü)nti: [ögti?]: türük bod(u)n : t … |
IB Irk Bitig
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| IB 8 | (a)ltun | b(a)şl(ı)g | yıl(a)n m(ė)N (a)ltun kurugs(a)k(ı)min kıl(ı)-çın k(ė)sip(ė)n özüm yul int … |
Huast Huastuanift
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II D. 178 IV.-7–9 | … ġlan[ı-ı] bėş t(e)ŋri-i bizniŋ üzüt(ü)müz suin y[ek]lügün söŋüşüp bal(ı?)ġ | başl(ı | ?)ġ boltı-ı |
U Uigurica I-IV
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T II B1-7-9–10 | az ḳılınç yme ne | başlıyın | ḳayu basutçın blgülüg bolur |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT II, 172 | Kizlep tutar sewüg-lüg adrış küni belgürer / | Başlıġ | közüg yapsama yaşı anıŋ sawruḳar |
Abh Abhidharma (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 2490 | … aluy ögüz-te tegindi uluġ balıḳ et’öz-in anıŋ et’öz-i kėŋ uluġ sekiz ygrmi | baş-lıġ | . |