Derlem sözlüğü · madde
bildür- fiil
Tanım
- Bildirmek, öğretmek, göstermek: “uḳuş ötgünür, kör, bilig bildürür” akıl kavratır, bilgi öğretir; “bilig bildürür, bil bilig ḳadrini” bilgi öğretir, bilginin değerini bil; “bildürdi olarḳa” onlara bildirdi; “nė bildrür saŋa” sana ne bildirdi (nereden bileceksin); “çın kétrü tözüg bildürteçi” gerçek özü bildiren; “ilke bildürgüçi” ülkeye bildiren; “aḳıġsız erdüki uḳıdġalır bildürgelir üçün” kirsiz olduğunu anlatmak, bildirmek için. Tanıklar: AbhShoRKuT2KB2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bildür- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (28) →Abh Abhidharma (Shogaito)
18 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 27–29 | kirlig kkir-siz töz-lüg erür-ler. küşemiş üçün | bildürgeli | ol kkir-lig kirsiz iki türlüg nom-lar erür alḳu nom-lar-nıŋ töz-i tėp tudu … |
| Abh.Sho. 786–787 | azu -ça yme küsemiş üçün | bildürgeli | tarġarmış-ın alḳu niz-vanı-lar -niŋ töz-in tüpin anın yindem söz-lemiş ol. |
| Abh.Sho. 1888–1889 | bildürür | üçün tört kėrtü-te ulatı alḳu nom-lar-nıŋ belgü-sin tėp有餘师説 bar adın baḫşı … | |
| Abh.Sho. 2942–2946 | … ġ-lar söz-legüçi öŋ birle birikip yumdaru aḳıġ-lıġ aḳıġ-sız ermiş tėp amtı | bildürgelir | üçün adırtlıġ otġuraḳ aḳıġ-sız ertükin. |
| Abh.Sho. 2997–3000 | … ırmaḳ üz-e bilip öçmek ėdigsiz-ig bililü tüketdi aḳıġ-sız erdüki uḳıdġalır | bildürgelir | üçün (çın)-kėrdü töz-in. |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 33/23a1 | … sorar saŋa boḍun ḳıyametdin ayġıl: her-ayine anıŋ bilmeki taŋrı üskinde nė | bildrür | saŋa meger ḳıyamet bolur yaḳın |
| Ku. T. 36/12b1–3 | 17 ol taŋrı kim indürdi bitigni rastlıḳ üze terazuni nė | bildrür | saŋa bolġay ḳıyamet yaḳın |
| Ku. T. 37/8a1–2 | 6 kigürgey olarnı uştmahḳa | bildürdi | olarḳa |
Sek Sekiz Yükmek
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.257 (IIc) | asıġlıġ likjir tip bitig [ ] kün ay öd ḳolu adırtın | biltürürler | |
| Jut.Sek.T-1.355 (IId) | ayıġ ḳılınçlarıŋa ḳatıp adnaġuḳa | biltürmedin | uḳturmadın ḳamaġ tınlġlarḳa |
KB Kutadgu Bilig
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarTT TT I-X
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T III 2602-58 | avış tamu emkekin | bilt -ürtüŋüz |
AH Atebetü’l-Hakâyık
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 105–108 | biliglig biligni eḍergen bolur bilig tatġın ay dost biliglig bilür bilig | bildürür | bil bilig ḳadrini biligni biligsiz otun ne ḳılur |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 6.3.2 /25 | küseyü teginürbiz bilgeli çın kétrü tözüg | bildürteçi | aqıġsız arıġ bilge biliglig ondın sıŋar qut qolu küsüş üntürü |
Aynı gövdeden maddeler
“bildür” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).