İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

erinç edat

54 geçiş 2 biçim 10 eser BKKTKBUDLTTKPKÇ Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Herhalde, muhakkak, belki (tahmin ve kesinlik bildirir): “bilge ermiş erinç alp ermiş erinç” (kağanlar) bilgeymiş herhalde, yiğitmiş herhalde; “teŋri ança tėmiş erinç” Tanrı öyle demiş olmalı; “ölüm buzmaġınça buzulmaz erinç” ölüm bozmadıkça bozulmaz elbette; “yandı erinç uġraġı” (düşmanın) niyeti herhalde döndü. Tanıklar: TKBDLT
  2. (U II’de) zavallı, yoksul: “kamini atlġ erinç tapıġçısı” Kāminī adlı zavallı hizmetçisi. Tanıklar: U

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): erinç — yalın hâliyle 54 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • erinç 52 (BK, KT, KB, DLT) · ėrinç 2 (U)

Çekimli biçimler (0):

BK Bilge Kagan Yazıtı

16 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
BK D 4 … rm(i)ş : (a)lp ḳ(a)g(a)n : (e)rm(i)ş : buyruḳı <y(ė)me > bilge : (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : (a)lp (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : b(e)gl(e)ri y(ė)me : bod(u)nı [y(ė)me tüz (e …
BK D 5 (a)nta kisre in(i)si] ḳ(a)g(a)n [bolm(ı)ş (e)r](i)nç : oġlıtı: ḳ(a)g(a)n bolm(ı)ş (e)r(i)nç :
BK D 6 … in t(e)g] ḳıl(ı)nm(a)duḳ (e)r(i)nç : oġlı : ḳ(a)ŋin t(e)g : kel(ı)nm(a)duḳ (e)r(i)nç:
BK D 6 … (a)n : / ol(u)rm(ı)ş (e)r(i)nç : buyruḳı : y(ė)me : bil(i)gs(i)z (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : / y(a)bl(a)k (e)rm(i)ş (e)r(i)nç :
BK D 10 … lge : ḳ(a)tun(u)g : t(e)ŋri : töp(ü)sinte : tut(u)p : yüg(e)rü : köt(ü)rti (e)r(i)nç

KT Kül Tigin Yazıtı

14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KT D 3 … (e)rm(i)ş : (a)lp ḳ(a)ġ(a)n (e)rm(i)ş : buyruḳı y(ė)me : bilge : (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : (a)lp (e)rm(ı)ş (e)r(i)nç : b(e)gl(e)ri y(ė)me : bod(u)nı y(ė)me : tüz ( …
KT D 3 … bod(u)nı y(ė)me : tüz (e)rm(i)ş : (a)nı üçün : ėl(i)g : (a)nça tutm(ı)ş : er(i)nç : ėl(i)g tut(u)p : törüg : itm(i)ş :
KT D 5 (a)nta : kisre : inisi : (e)çisin t(e)g : kėl(ı)nm(a)duḳ (e)r(i)nç : oglı : ḳ(a)nın t(e)g : kėl(ı)nm(a)duḳ; (e)r(i)nç : bil(i)gsiz : ḳ(a)ġ(a) …
KT D 5 … : ḳ(a)ġ(a)n : ol(u)rm(ı)ş (e)r(i)nç : y(a)bl(a)k : ḳ(a)ġ(a)n : ol(u)rm(ı)ş (e)r(i)nç :
KT D 11 … ilge ḳ(a)tun(u)g : t(e)ŋri : töp(ü)sinte : tut(u)p : yüg(e)rü : kötürm(i)ş (e)r(i)nç :

KB Kutadgu Bilig

8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 882 tadu birle ḳatlıp törümiş ḳılınç / ölüm buzmaġınça buzulmaz erinç
KB 2062 bu törtünç yawuz begke arḳuḳ ḳılınç / bişinçi yaraġsız bu yalġan erinç
KB 2999 urur can yuluġlap tapuġçı ḳılıç / anıŋ asġı il kend uluşlar erinç
KB 3739 törü yoḳ toḳu yoḳ yime ḳılḳ ḳılınç / törüsüz tapuġçı yaramaz erinç
KB 6233 saŋa kim tegürdi bu ḳaḍġu saḳınç / negü erki ḫaliŋ sözüŋ ne erinç

U Uigurica I-IV

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T. II Y. 52,1- III 21-4 kamini atlġ erinç tapıġçı-sı inçe tėp tėdi
U II, T. III M. 207 a.-11–26 birök ḳayu--ta ḫaçan yalanguġ ajun-ınta toġmaġı bolsar yme . . anta ėrinç çıḳai bolup toġa teglüg yme bolġai tėp . . anta ötrü ol tŋri urı-sı ol ünü …
U II, T. III M. 207 a II.-38–42 birök ḫayu-ta ḫaçan yalanguġ azun-ınta toḳmaġ-ı bolsar yme . . anta yme ėrinç çıḳai bolup . . toḳa teglüg yme bolḳai tėp . . tŋri-ler ėligi-y-a aŋa mn n …
U II, T. II Y 42.-58 bilip ḳılmatım erinç

DLT DLT’deki Türkçe parçalar

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
DLT III, 65 Yandı erinç uġraġı / Keldi berü tıġraġı / özi ḳuyı oġruġı / Alplar ḳamuġ tirkeşür
DLT III, 245 Bardıŋ nelük aymadıŋ / Kirü körüp ḳaymadıŋ / Köŋül beril yaymadıŋ / Bolduŋ erinç bolmaġu
DLT I, 46 Bardı közüm yaruḳı / Aldı özüm ḳonuḳı / Ḳanda erinç ḳanı-ḳı / Emdi udın odġarur
DLT III, 309 Yelkin bolup barduḳı köŋlüm aŋar baġlayu / Ḳaldım erinç ḳaḍġuḳa işim udu yıġlayu

T Tunyukuk Yazıtı

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T … )nin ḳood(u)p : t(a)bġ(a)çḳa : y(a)na iç(i)kdi: t(e)ŋri : (a)nça t(ė)m(i)ş (e)r(i)nç : ḳ(a)n b(ė)rt(i)m :
T 3 … )n : ḳood(u)p : iç(ı)ḳd(i)ŋ : iç(ı)ḳdük üç(ü)n : t(e)ŋri: öl t(ė)- / m(i)ş (e)r(i)nç : türk bod(u)n : ölti (a)lḳ(ı)ntı: yoḳ boltı : türk : sir bo- / d(u)n: y(ė …
T 32 … (a)lp tidi: tuym(a)dı: t(e)ŋri um(a)y : / ıduḳ y(ė)r sub : b(a)sa b(ė)rti (e)r(i)nç : n(e)ke t(e)z(e)r biz

KP Kalyanamkara Papamkara

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KP IX-7–8 kentü bilingey erinç
KP XI-3 erinç közünür at burḫ-an ög ḳaŋ tėtir

KÇ Küli Çor Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KÇ 21–22 … .. Işbara B(i)lge Küli Çor [...s]üke tusa bol[ayi]n tidi. Ülügi ança ermiş erinç: Yaġıḳa yalıŋus oplayu tegip, opulu kirip, özi ḳısġa kergek boltı.

O Ongin Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
O 9 … !” tėyin saḳıntım Tegri Bilge ḳaġanḳa [t]aḳı işıġ küçüg bėrsıġim bar ermiş erinç tegd[im] sançdım………

Tövbe Uygurca tövbe duası (Zieme)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 40.5 [U 3117]-41–42 edgü ḳılmatım(ı)z yavız ḳıltım(ı)z bilip ḳıl-madım(ı)z erinç bilmetin uḳmatın ḳıl--tım(ı)z erser : amtı anı uḳunur-biz :

Aynı gövdeden maddeler

“erinç” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).