Derlem sözlüğü · madde
ḫormuzta özel ad
Tanım
- Hürmüz tanrı: Budist metinlerde tanrıların kralı Śakra (Indra), Maniheist metinlerde ilk insan Ohrmazd: “ezrua hormuzta vişnu maheşvari” Brahmā, Śakra, Viṣṇu, Maheśvara; “tŋriler ėligi ḫurmuzta tŋri” tanrıların kralı Hürmüz tanrı; “birök ḫurmuzta teŋri körkin ḳurtulġu tınlġlar erser” Hürmüz tanrı görünüşüyle kurtulacak canlılar varsa; “hroştag teŋri hormuzta teŋrike … kapagın aça bėrdi” Çağrı tanrısı Hürmüz tanrıya … kapısını açtı; “ḫormuzta teŋri oġlanı bėş teŋri” Hürmüz tanrının oğulları beş tanrı (Maniheist). Tanıklar: MaitManU
ḫurmuzta (U II) ve ḫormuzta-h yazımları da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ḫormuzta — yalın hâliyle 37 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ḫormuzta 19 (Mait, Abh, Huast, Sek) · hormuzta 18 (Man, Mait)
Çekimli biçimler (3):
Bağlamlar
Bütün geçişler (49) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
20 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.51–56 | sataġın almış nomlug erdnig küzetdeçi ezrua | hormuzta | vişnu m(a)heşv(a)ri tört m(a)ha-raçlarda ulatı kamag şazın küzetdeçi kutla … |
| Mai.Tek.019.01–07 | ötrü / / son = 83 142 | hormuzta | teŋri inçe ... üçün kök kalıḳdaḳı t(eŋri-) -ler aŋsız ögrünçülüg s(evinçli … |
| 4b-5–6 | ḫor-muzta | tŋri osuġluġ çoġı yalını bramanlar ara ezrua <osuġluġ> ayaġulu[ḳ] aġ[ır]la … | |
| Mai.T-11.6a.21–26 | … emraḳım (.) anta ötrü kök ḳalıḳda turup satrayastriştaḳı s(a)ntuişiti tŋri | ḫormuz[ta] | tŋrike inçe tėp t[ėyür] … |
| Mai.T-11.9b.06–14 | öŋ- ... ... ... ... | [ḫormuz]ta | tŋri eŋite et’öz- in tŋridem-m kaş atlaġ ton tutar (.) anta ötrü brḫmawati … |
Man Manichaica I-III
10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II D. 173b1-8–12 | … çe k(a)ltı suv ı ıgaç kapagın yėrde aça bėrürçe ançulayuma hroştag t(e)ŋri | horm(u)zta | t(e)ŋrike beş t(e)ŋrike kapagın aça bėrdi |
| T. II D. 173b1-19 | horm(u)zta | t(e)ŋrig t(a)mudan yokaru agturtı | |
| T I - 44–51 | … … .. . … … … … … … … … … … … … … … … … ol … … … … … … [t]ört … … … … [o]l | [ho]r[muz]ta | teŋri yarlakançuçı köŋüllüg erti |
| T I - 57–59 | sizlerde almış agu hormuzta t(e)ŋrike atgay m[(e)n] | hormuzta | t(e)ŋrig bu tėdi |
| T I - 69–71 | ol ödün | hormuzta | t(e)ŋri o:t t(e)ŋrig baltoça kılıp ş(i)mnu başın bıçtı |
U Uigurica I-IV
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T II Y 10-33 | ḳutġarur rirök | ḫurmuzta | teŋri körkin ḫurtulġu tınlġlar erser ḫuanşi im pusar .. [ol] tınlġ-lar-ḳa … |
| U II, T. III M. 207 a.-11–26 | … b-[tük?] -leri yoḳaru turup ıya taya tavranu ḫayu-tın sıŋar tŋri-ler ėligi | ḫurmuzta | tŋri erser . . antın sıŋar yaḳın barıp . . tŋri--ler ėligi ḫurmuzta tŋri-n … |
| U II, T. III M. 207 a.-11–26 | … ünüp ıya taya-a emgek-e . . e emgek-e tėp . . ulıyu sıḳdayu tŋri-ler ėligi | ḫurmuz-ta | tŋri--ke inçe tėp sözleti |
| U II, T. III M. 207 a II.-52–58 | … u yėti arıġ-sız yėteçi-ler-niŋ ajun-ınta toḳar-ın körüp . . tŋri-ler ėligi | ḫurmuz-ta | tŋri ol yėti ajun--larıġ köŋül-inte inçe saḳıntı |
| U II, T. III M. 225.-24-5 | … -ḳa .. yükünür--mn alḳu vıtyadarı-lar-ḳa yükünürmn ezrua tŋri-ke yükünürmn | ḫurmuzta | tŋri-ke .. yükünürmn edgülüg uma ḫat . . . [un] begi makisvari birle bėrge … |
Huast Huastuanift
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II D. 178 IV.-1–3 | ḫormuzta-h | t(e)ŋri-i bėş t(e)ŋri-i birle ḳam(a)ġ t(e)ŋriler süzinlüg(ü)n yekke söŋüşk … | |
| T. II D. 178 IV.-7–9 | ḫormuzta | t(e)ŋri-i-h oġlan[ı-ı] bėş t(e)ŋri-i bizniŋ üzüt(ü)müz suin y[ek]lügün söŋ … | |
| T. II D. 178 IV.-4 | … ol tiddim(i)z erser meŋigü-ü t(e)ŋrilerig [yara]t[ı]ġlı ol tidim(i)z erser | ḫormuzta | [t(e)ŋrili-i ş]mnulı-ı inili-i içili-i ol [tidim(i)z] erser t(e)ŋrim suida … |
Abh Abhidharma (Shogaito)
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 1670–1675 | … r-nıŋ bolur-ın adı bolġalı abidarim tėp 答burḫan adı köndülmiş boşumış üçün | ḫormuz-ta | tŋri-te ulatı -lar-nıŋ (ne yme) ödüŋü-sin ayıdġu-sın如契經言ḳaltı sudur-ta yrl … |
| Abh.Sho. 1676–1677 | munda taplap | ḫormuz-ta | tŋri-niŋ ödüŋüsin ayıdġusın tüz-ün yol-uġ ulatı tüz-ün tol-nuŋ tüş-in. |
| Abh.Sho. 1678 | boşumış erür | ḫormuz-ta | tŋri-niŋ ödüŋüsin ayıdġu-sın vatsi uġuş-luġ -nuŋ ödüŋü-sin ayıdġu-sın yme … |
KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 110–111 | birök | ḥormuzta | teŋri körkin körü ḳurtulġu tınlıġlar erser ḳuanşi im pusar ol tınlıġlarḳa … |
| KİP 110–111 | … teŋri körkin körü ḳurtulġu tınlıġlar erser ḳuanşi im pusar ol tınlıġlarḳa | ḥormuzta | teŋri körkin körtgürür nomlayur ḳutġarur . . |
Sek Sekiz Yükmek
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.142 (IIc) | bodunta bar erser ötrü anta sekiz bodistvlar ezrua | ḫormuzta |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 7.2 /172 | est[rayastrış oruduta ::] | ḫormuz-ta | bulyuḳ ol at-ıġ küü-g :: |