İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ḫormuzta özel ad

Tanım

  1. Hürmüz tanrı: Budist metinlerde tanrıların kralı Śakra (Indra), Maniheist metinlerde ilk insan Ohrmazd: “ezrua hormuzta vişnu maheşvari” Brahmā, Śakra, Viṣṇu, Maheśvara; “tŋriler ėligi ḫurmuzta tŋri” tanrıların kralı Hürmüz tanrı; “birök ḫurmuzta teŋri körkin ḳurtulġu tınlġlar erser” Hürmüz tanrı görünüşüyle kurtulacak canlılar varsa; “hroştag teŋri hormuzta teŋrike … kapagın aça bėrdi” Çağrı tanrısı Hürmüz tanrıya … kapısını açtı; “ḫormuzta teŋri oġlanı bėş teŋri” Hürmüz tanrının oğulları beş tanrı (Maniheist). Tanıklar: MaitManU

ḫurmuzta (U II) ve ḫormuzta-h yazımları da bu maddede.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ḫormuzta — yalın hâliyle 37 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • ḫormuzta 19 (Mait, Abh, Huast, Sek) · hormuzta 18 (Man, Mait)

Çekimli biçimler (3):

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

20 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.001.51–56 sataġın almış nomlug erdnig küzetdeçi ezrua hormuzta vişnu m(a)heşv(a)ri tört m(a)ha-raçlarda ulatı kamag şazın küzetdeçi kutla …
Mai.Tek.019.01–07 ötrü / / son = 83 142 hormuzta teŋri inçe ... üçün kök kalıḳdaḳı t(eŋri-) -ler aŋsız ögrünçülüg s(evinçli …
4b-5–6 ḫor-muzta tŋri osuġluġ çoġı yalını bramanlar ara ezrua <osuġluġ> ayaġulu[ḳ] aġ[ır]la …
Mai.T-11.6a.21–26 … emraḳım (.) anta ötrü kök ḳalıḳda turup satrayastriştaḳı s(a)ntuişiti tŋri ḫormuz[ta] tŋrike inçe tėp t[ėyür] …
Mai.T-11.9b.06–14 öŋ- ... ... ... ... [ḫormuz]ta tŋri eŋite et’öz- in tŋridem-m kaş atlaġ ton tutar (.) anta ötrü brḫmawati …

Man Manichaica I-III

10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T. II D. 173b1-8–12 … çe k(a)ltı suv ı ıgaç kapagın yėrde aça bėrürçe ançulayuma hroştag t(e)ŋri horm(u)zta t(e)ŋrike beş t(e)ŋrike kapagın aça bėrdi
T. II D. 173b1-19 horm(u)zta t(e)ŋrig t(a)mudan yokaru agturtı
T I - 44–51 … … .. . … … … … … … … … … … … … … … … … ol … … … … … … [t]ört … … … … [o]l [ho]r[muz]ta teŋri yarlakançuçı köŋüllüg erti
T I - 57–59 sizlerde almış agu hormuzta t(e)ŋrike atgay m[(e)n] hormuzta t(e)ŋrig bu tėdi
T I - 69–71 ol ödün hormuzta t(e)ŋri o:t t(e)ŋrig baltoça kılıp ş(i)mnu başın bıçtı

U Uigurica I-IV

9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T II Y 10-33 ḳutġarur rirök ḫurmuzta teŋri körkin ḫurtulġu tınlġlar erser ḫuanşi im pusar .. [ol] tınlġ-lar-ḳa …
U II, T. III M. 207 a.-11–26 … b-[tük?] -leri yoḳaru turup ıya taya tavranu ḫayu-tın sıŋar tŋri-ler ėligi ḫurmuzta tŋri erser . . antın sıŋar yaḳın barıp . . tŋri--ler ėligi ḫurmuzta tŋri-n …
U II, T. III M. 207 a.-11–26 … ünüp ıya taya-a emgek-e . . e emgek-e tėp . . ulıyu sıḳdayu tŋri-ler ėligi ḫurmuz-ta tŋri--ke inçe tėp sözleti
U II, T. III M. 207 a II.-52–58 … u yėti arıġ-sız yėteçi-ler-niŋ ajun-ınta toḳar-ın körüp . . tŋri-ler ėligi ḫurmuz-ta tŋri ol yėti ajun--larıġ köŋül-inte inçe saḳıntı
U II, T. III M. 225.-24-5 … -ḳa .. yükünür--mn alḳu vıtyadarı-lar-ḳa yükünürmn ezrua tŋri-ke yükünürmn ḫurmuzta tŋri-ke .. yükünürmn edgülüg uma ḫat . . . [un] begi makisvari birle bėrge …

Huast Huastuanift

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T. II D. 178 IV.-1–3 ḫormuzta-h t(e)ŋri-i bėş t(e)ŋri-i birle ḳam(a)ġ t(e)ŋriler süzinlüg(ü)n yekke söŋüşk …
T. II D. 178 IV.-7–9 ḫormuzta t(e)ŋri-i-h oġlan[ı-ı] bėş t(e)ŋri-i bizniŋ üzüt(ü)müz suin y[ek]lügün söŋ …
T. II D. 178 IV.-4 … ol tiddim(i)z erser meŋigü-ü t(e)ŋrilerig [yara]t[ı]ġlı ol tidim(i)z erser ḫormuzta [t(e)ŋrili-i ş]mnulı-ı inili-i içili-i ol [tidim(i)z] erser t(e)ŋrim suida …

Abh Abhidharma (Shogaito)

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 1670–1675 … r-nıŋ bolur-ın adı bolġalı abidarim tėp 答burḫan adı köndülmiş boşumış üçün ḫormuz-ta tŋri-te ulatı -lar-nıŋ (ne yme) ödüŋü-sin ayıdġu-sın如契經言ḳaltı sudur-ta yrl …
Abh.Sho. 1676–1677 munda taplap ḫormuz-ta tŋri-niŋ ödüŋüsin ayıdġusın tüz-ün yol-uġ ulatı tüz-ün tol-nuŋ tüş-in.
Abh.Sho. 1678 boşumış erür ḫormuz-ta tŋri-niŋ ödüŋüsin ayıdġu-sın vatsi uġuş-luġ -nuŋ ödüŋü-sin ayıdġu-sın yme …

KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KİP 110–111 birök ḥormuzta teŋri körkin körü ḳurtulġu tınlıġlar erser ḳuanşi im pusar ol tınlıġlarḳa …
KİP 110–111 … teŋri körkin körü ḳurtulġu tınlıġlar erser ḳuanşi im pusar ol tınlıġlarḳa ḥormuzta teŋri körkin körtgürür nomlayur ḳutġarur . .

Sek Sekiz Yükmek

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-1.142 (IIc) bodunta bar erser ötrü anta sekiz bodistvlar ezrua ḫormuzta

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 7.2 /172 est[rayastrış oruduta ::] ḫormuz-ta bulyuḳ ol at-ıġ küü-g ::