Tanım
- (Çince 花) çiçek; çoğu kez “hua çeçek”: “teŋridem hua çeçekler yüzken yagmur osuglug yaġıdtılar” tanrısal çiçekleri yağmur gibi yağdırdılar; “ḫua yavışḳu küsi tütsük” çiçek, …, tütsü; “yıt-lıġ yıpar-lıġ ḫu-aġ şımladuḳta” kokulu çiçeği ezdiğinde; “yene ḫua teŋrite” yine Çiçek Tanrı’da. Tanıklar: Mait2Abh2UShoR2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ḫua — yalın hâliyle 29 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ḫua 16 (Mait, ShoR, U, Abh) · hua 13 (Mait)
Çekimli biçimler (4):
Bağlamlar
Bütün geçişler (33) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
21 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.018.35–40 | çintan nikişi birle kataglıg edgü yıdlag kuzişay mntark ulatı teŋridem | hua | çeçekler yüzken yagmur osuglug yaġı- -dtılar.. taḳı yėme ġantari ġantarvil … |
| Mai.Tek.037.16–20 | … r sögüt--ke oḳşatı.. alku sögütlerniŋ begi osuglug butıḳ çubıḳ yap yavışġu | hua | çeçeklerin tegrik--lemiş çambu sögüt tapa bardı |
| Mai.Tek.053.04–11 | … ışın uḳup ... (seki)z tümen tört mıŋ ... -ları birle çala--(dr) ... türlüg | hua | (çeçek) ... burkan / |
| Mai.Tek.112.31–38 | … örtlük yalın--(lıg) ... - / sekler başlarınta (kızartmış ör)tlüg temirlig | hua | (çeçek) itinmiş ... kayusı örtlüg (temirli)g orunluḳlar üze olur--(urlar) |
| Mai.T-11.10b.12–15 | ilaptri piŋali pntu şnki ulatı luu ḫanları erdini yinçü munçuḳ | ḫua | çeçek bėrle ḳatı ḳarı yaġıtur-lar ḳut ḳolu alḳış alḳayu yaŋı toġmış bodisw … |
Abh Abhidharma (Shogaito)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 1011–1014 | … ig ḳılmış üçün aşnu-ḳı tez-e tanduru turur又如香花yene ḳaltı yıt-lıġ yıpar-lıġ | ḫu-aġ | şımladuḳ-ta künçit yaġında <ḫu-a-sın> neçe kėderü tükedser yme yıt-ı tan-ı … |
| Abh.Sho. 1011–1014 | … uru turur又如香花yene ḳaltı yıt-lıġ yıpar-lıġ ḫu-aġ şımladuḳ-ta künçit yaġında | <ḫu-a-sın> | neçe kėderü tükedser yme yıt-ı tan-ıanılayu oḳ ḳalmış teg. |
| Abh.Sho. 1160–1161 | adı ködrülmiş-ler yėrdinçü-te ündükte ḳaltı udumbar | ḫu-a | teg burḫan-lar alp tuşuşġuluḳ üçün anın söz -lemiş ol alp üŋülük tėp. |
| Abh.Sho. 1241 | neçe tüzü açdaçı yardaçı erser yme tınlġ-lar-nıŋ köŋül-lüg | ḫu-a-lar-ın | . |
| Abh.Sho. 4404 | ḳaltı törüdmek üz-e | ḫu-a | çeçek tüş yėmiş-ig. |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.3. V /5 | yene | ḫua | teŋrite yalŋ [uqta ḫualıġ çeçek] -lig tüşke tegip yé[rtinçü] yüknürmn yipü … |
| Sho.Rosia 3.1.1.V/3–5 | basa tüü törlüg ad[roq]q adroq | ḫua | çeçek saçıp ol [çi]ndan türtmiş mandal içinte tütsük köyürüp yula tamdurup … |
| Sho.Rosia 3.1.3.V/4–8 | … egüçi] /// ’yyr qaç ermez törü q[orq-] /// /// örki öskinte ök[ün ] /// // | ḫuan | çeçekin yıdın yıp [arın] /// /// rmys kergek : |
| Sho.Rosia 6.1.2.2/33 | … erser 央伽/// ///m[a]gat el-deki tınlġ-lar-nıŋ ögrünç-in yıġ[ıp]/// ///[len | ḫua] | çeçek .. arıġ süzök kirsiz … kün teŋri é[yin]/// ///burımışı kötimişi teg … |
U Uigurica I-IV
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. III M. 207.-104 | ayamaġ aḳırlamaġ tapınmaġ udunmaġ ḫılıp | ḫu-a | yavışḳu . . küsi tütsük . . ḫu-a-lıġ psak türtüŋü silip .. tuġ uçruġ .. tö … |
| U II, T. III M. 207.-74–81 | törtkil mantal yme ḫılıp .. tüsrük | ḫu-a | çeçek-ler--ig tize orıp .. öŋi öŋi küsi tütsük-lerig tütüsüp oŋ tizin çöki … |
Sek Sekiz Yükmek
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.143 (Ia) | tŋri ulatı ḳamġ yruḳlar tŋriler ------ ḳutlar wḫşiklar turḳaru | ḫua |
Aynı gövdeden maddeler
“hua” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).