İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

indür- fiil

48 geçiş 8 biçim 4 eser KuTTTKBAO Anlam haritasında göster

Tanım

  1. İndirmek (Kur’an çevirisinde çoğu kez vahiy, kitap indirmek): “bitig indürdümiz anı saŋa” kitabı sana indirdik; “indürdi sizke kökdin suw” size gökten su indirdi; “taŋrı indürdi sözde körklügrekni” Tanrı sözün en güzelini indirdi; “bitig indürmek taŋrıdın ʿaziz bilgen” kitabın indirilişi aziz ve bilen Tanrı’dandır; “kim tilese … indrür endaze birle” dilediğine ölçüyle indirir; “yaşıl kökte erse kör indrür özüg” (dil) insanı mavi gökte olsa bile yere indirir (KB). Tanıklar: KuT4KB
  2. (Kalıba) geçirmek, bastırmak: “uġrayu soḳa tamġaḳa indürüp … miŋ küün yaḳdurup” özenle baskı kalıbına geçirip bin nüsha bastırıp (AO). Tanıklar: AO

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): indür- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (8):

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

45 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 26/92b1 … kim bittiler sabit turuŋlar bitüp taŋrıḳa yalavaçlarıŋa ol bitig kim ıḍtı indürdi yalavaçı üze ol bitig kim ıḍtı anda aşnu kim kim tansa taŋrıḳa hem ferişte …
Ku. T. 30/38b2–3 24 ḳaçan kim aytılsa olarḳa: negü indürdi iḍiŋiz ayurlar: aşnuḳılarnıŋ bitimiş sörçekleri
Ku. T. 31/36b3 2 indürmedimiz seniŋ üze ḳurʾannı emgek üçün saŋa
Ku. T. 34/93a2 23 taŋrı indürdi sözde körklügrekni kitabnı meŋzeşigli rastlıḳ içre yandruġlılar andaġ tepr …
Ku. T. 37/1b1 2 indürmek bitig [taŋrıdın] [ʿaziz] bütün işlig

TT TT I-X

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 36. 4.-221–224 yėl yėltirip intürdi lim sıntı .

KB Kutadgu Bilig

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 1003 ḳalı sözleyü bilmese til sözüg / yaşıl kökte erse kör indrür özüg

AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AO-64–65 eşdep yükünç-i birle arıġ uz bitidip uġrayu soḳ-a tamġa-ḳa indürüp artuḳ-suz ögsüksüz miŋ küün yaḳdurup üleyü tegintim