İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yaş

107
geçiş
39,7
milyonda
3.055.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
12
eserde
125
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı1509,2
Bilge Kagan Yazıtı1405,5
Irk Bitig32.313,0
Sekiz Yükmek4867,9
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)3138,5
Manichaica I-III1485,7
TT I-X1392,5
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası252,5
Kutadgu Bilig20271,9
Dede Korkut Kitabı10308,3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi6024,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,00
BK D 0,00
IB D 0,29
Sek D 0,45
Mait D 0,29
Man D 0,00
TT D 0,00
ShoR D 0,00
KuT D 0,33
KB D 0,67
DK D 0,63
EÇS D 0,52

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yaş) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ṭoldı6910,7311,042,4585,3
boğdan’ın51610,389,942,2360,7
ḳıyma51610,389,942,2360,7
ḳan914310,207,632,9878,0
burunsuz4229,999,162,0043,6
közde369,7610,621,7340,0
boğdan102759,746,843,1375,5
gözlerinden3139,689,511,7334,3
gözleri71959,576,822,6252,6
bolsu3309,498,301,7328,9
közi4949,357,071,9931,4
gölü31258,736,241,7120,1
uzun64108,575,532,4034,4
ot31718,475,791,7018,2
tahtı86668,415,242,7542,7
ḳara54928,105,002,1725,1
şehrine32907,955,031,6815,1
şehrinde44237,954,901,9319,5
gördüm33827,654,631,6613,5
altında69437,554,332,3324,7
şehri265.6787,203,854,7591,2
sahrâyı36467,033,871,6110,5
vilâyeti31.1786,263,011,527,3
cem31.2146,222,961,517,1
kenârında31.3476,082,811,496,6
olan66.7714,841,481,574,6
içre45.3244,591,241,162,3
andan58.9484,180,820,971,3
yine37.3723,720,360,380,2
olup617.2813,500,130,210,0
üzre311.8893,03-0,33-0,450,2
edüp623.9573,03-0,34-0,650,4
ile523.7692,78-0,59-1,141,0
cümle421.1972,62-0,75-1,361,3
ve13147.9191,52-1,85-9,4135,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yaş” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (107) →
EÇS III 79b âvöh / yaş üzüm
EÇS I 180a … dahi bakâlların pîri Azî ibn en-Nebbâş'dır. Lâkin bu tâ’ife yaş meyve satarlar, gayrı şey satmazlar. Bu ehl-i san‘at cümle …
EÇS V 102a … âkûs-ı erganonlara darblar urulup sadâ-yı nâkûsdan sahrâ-yı Yaş lerzenâk olup yine taraf taraf ceng-i camapur olmada. Bu ma …
IB 17 … lmiş. t(ė)ŋri küçiŋė / t(a)g üzė yol sub körüp(ė)n, yiş üzė y(a)ş ot körüp(ė)n yorıyu b(a)- / rıp(a)n sub içip(ė)n yaş yip(ė) …
DK V 51 delü dumrul yüz ḳırḳ yıl daḫı yoldaşı-y-ıla yaş yaşadı dedem ḳorḳut gelüben boy boyladı ṣoy ṣoyladı bu boy …
KB 4818 kerek miŋ yaş aġıl kerek on sekiz / özüŋ ölgü eḍgü atıŋ ḳoḍġıl iz
ShoR 3.3.1.R /8 birök uzun öz yaş uluġ küç kösün tileser ötrü bolur :
KB 405 beg erdi ajunda bügü bilge baş / bu beglik özele uzun boldı yaş
Mait … nta tuġup irinçler.. altı (yigirm)i tüme nıḳi mıŋ kolti ... yaş yaşayurlar ne (üçün tėp tėser) övkelig otın ... -lug köŋüll …
TT II Y 36.3.-53–55 … bu ḳoramaḳ atlġ ırḳ kelser sawın inçe tėr suw tmırı ḳurısar yaş yawışġu ḳurıyur [.]