İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

u

17.434
geçiş
6.461,0
milyonda
8.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
11
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Bilge Kagan Yazıtı1405,5
Şine Usu Yazıtı1915.979,8
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)7323,3
Abhidharma (Shogaito)6151,0
Uigurica I-IV2316,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası252,5
Kutadgu Bilig227,2
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Dede Korkut Kitabı392,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi17.3907.103,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

BK D 0,00
ŞU —
Mait D 0,29
Abh D 0,17
U D 0,00
ShoR D 0,00
KuT D 0,33
KB D 0,00
AH D 0,00
DK D 0,49
EÇS D 0,88

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimBKŞUMaitAbhUTTShoRKuTKBAHDKEÇSToplam
u119762·1221317.39017.434
ü·44·21·3··111.28011.295
û···········2727
‘u···········11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: u) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
bâğ1.3011.29511,154,2834,217.720,1
ve9.642147.91910,900,3320,33541,6
ma‘mûr1.0512.85210,732,8327,872.670,5
âb87695310,614,1527,934.668,7
edüp1.69223.95710,390,4511,03159,7
ü1.12411.29510,320,9516,11422,1
olup1.21017.28110,160,449,11107,9
âbâdân61192710,093,6722,782.466,6
cümle1.26021.19710,060,204,6325,1
hevâsı5216339,883,9921,392.509,8
ile1.17923.7699,87-0,06-1,442,2
mahbûb4495719,673,9319,802.082,2
gâyet5113.8519,621,3613,80367,8
ammâ75415.2299,56-0,06-1,211,5
zevk4014629,524,0718,832.022,9
a‘yân3834739,453,9718,321.819,5
niçe5127.0569,420,496,5156,2
bâğçeli3696569,383,4417,441.318,5
müzeyyen3631.1479,322,6115,94802,8
cemî‘i3933.6879,251,0410,21176,3
latîf3387869,253,0616,17976,7
şeb3287029,213,1816,111.013,6
rûz3235529,203,5016,381.189,6
kadar3724.2589,130,767,8892,6
vardır4288.5689,08-0,05-0,720,5
harâb2999659,062,5814,41648,1
yokdur3584.6459,050,586,2353,5
bin47512.2679,03-0,42-7,3046,1
üzre46311.8899,02-0,41-7,0443,1
yebâb2773049,004,1415,701.462,4
me’kûlât2733728,973,8315,361.197,5
olan3686.7718,960,070,941,0
hân3425.4018,940,293,4014,0
eder3144.2498,890,525,3338,0
vü2741.5728,881,7511,64307,0
arab2566098,863,0214,03725,9
içre3185.3248,840,212,406,7
hâs2505308,833,1914,08778,3
ederek2572.0898,751,259,30159,3
yüz38612.2728,73-0,72-12,64118,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

Örnek bağlamlar

Tümü (17.434) →
EÇS II 359b–360a … tahrîr eylesek meddâh-ı resen-bâz olmuş oluruz. Ancak murâd [u] merâm bu kadarcıyla iktifâ edüp üç yüz kadar şâkirdlerin ba …
EÇS IV 279a … redd eyleyüp adâlet etdi ve yetmiş aded dahi dibâ vü zerbâf u sereng ve hârâ vü dârâyî ve valâ-yı gûnâ-gûn kalemkârî Hind …
EÇS VI 111a … r ile kal‘a-i Uyvar handakı hâricindeki Yassı Tabya'dan nâm [u] nişân kalmadı, ammâ zîr-i zemînde küffâr mazgallarda ceng e …
EÇS X Y48a–Y48b … r'ı feth edersem seni mustakil Mısır hâkimi edeyim ve murâd [u] maksûdun kadar sana asker vereyim, hemân iş gör, göreyim se …
EÇS VI 149b … olmayup i‘tidâl üzre âb [u] hevâsı latîf olduğundan mahbûb u mahbûbeleri vardır. Ve cümle Boşnakça kelimât edüp yine sar …
EÇS VIII 243a … ded mükemmel ü mükellef kiremit örtülü kat-ender-kat ma‘mûr u müzeyyen hânedânlar ve gayri büyût-ı ra‘nâ-yı İremlerdir ve …
EÇS VII 144a–144b … kde Mehemmed Geray Hân dahi Yanova seferine me’mûr olup avk [u] te’hîr ederek gidüp Yanova seferinde bulunmadı. Köpürlü vez …
EÇS III 21b–22a … şehr-i kadîmdir. Tûfân-ı Nûh'dan mukaddem Sürid Hakîm müfîd [u] muhtasar binâ edüp Hazret-i İdrîs asrında halkı İslâm ile m …
EÇS VIII 287a … feng sadâlarından zemîn ü âsımân dir dir titreyüp gûyâ haşr [u] neşr [ü] karârdan bir gün olup kal‘a-i Kandiye ve ordu-yı Â …
EÇS III 13a … ddur. Sipâhbâzârı ve sarrâchâneleri ve tahtalkal‘ası ma‘mûr u müzeyyendir.