İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yılan

210
geçiş
77,8
milyonda
1.548.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
9
eserde
33
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Irk Bitig1771,0
Sekiz Yükmek1217,0
Uigurica I-IV2316,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası378,8
Kutadgu Bilig681,6
Atebetü’l-Hakâyık31.087,7
Dede Korkut Kitabı5154,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi18876,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

IB D 0,00
Sek D 0,00
U D 0,33
ShoR D 0,00
KuT D 0,49
KB D 0,49
AH D 0,00
DK D 0,39
EÇS D 0,74

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yılan) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
çıyan465912,4510,296,78618,2
akreb337611,889,455,74383,9
balığı1521610,176,803,84112,9
ismin6239,728,712,4462,2
akrep5149,519,162,2355,6
kepçe4209,158,331,9939,1
fincân4319,097,701,9935,3
eti51198,966,082,2032,5
mefret4718,876,501,9828,4
bilmeyen358,849,911,7337,6
ḳurt3108,808,911,7332,1
balıkları4908,776,161,9726,4
yumşaḳ3288,697,431,7225,3
çayı3338,667,191,7224,2
zeyt3348,657,151,7224,0
yağı41698,435,251,9521,4
vukiyye3948,345,681,7017,8
içi53348,234,592,1422,3
fakîr42788,074,531,9117,5
ala31777,994,771,6714,1
biemri32247,824,431,6512,7
zâhir56417,593,652,0616,1
nûh33227,533,901,6210,7
çıkar33907,363,631,599,6
gider46017,343,421,8111,7
başı36496,842,891,506,9
etdim36566,832,881,506,8
gayrı51.4716,612,451,838,8
mezkûr61.8286,592,401,9810,3
büyük38246,572,551,445,6
halâs39276,432,381,405,1
ederken39446,412,351,395,0
aslâ51.7476,392,201,757,4
gibi104.6056,091,802,2610,8
ancak31.4195,921,761,223,1
olur116.0125,861,562,199,2
birer52.6815,821,581,494,3
beş63.4565,741,481,574,6
gûnâgûn31.8115,601,411,082,1
iken31.8155,601,411,082,1

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yılan” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (210) →
EÇS X Y121b–Y122a … ⟧ fârûk yılanların saydılar. Sagîr ü kebîr sekiz bin üç yüz yılan olup teslîm-i mütevellî olup sekiz yüz guruşluk yılan olduğ …
EÇS X Y126b Tiryâk-ı tîn, bi-kavli Hekîm Cürcânî, yılan sokana ve tenkıye-i tâm isteyene gâyet nâfi‘dir. Ve,
EÇS X Y122b … hâl yılanın üçü dahi kol kalınlığı oldu. Anları kaldırup üç yılan dahi sardılar. Anlar şişmeyüp levnleri mütegayyir oldu.
EÇS X Y125b … ine yılan müstevlî olsa sâhib-i hânenin huzûru gitse mezkûr yılan sayyâdlarının birin bulup elbette birkaç para verirsin, eve …
EÇS VIII 288a … sın istimâ‘ edince allâhümme âfinâ mel‘ûn küffâr tobrasında yılan bulmuş hekîme dönüp tâ vakt-i sabâha dak ân-ı vâhid ve derî …
EÇS X Y236b–Y237a … . Bir tarafdan Y 237a bahârıdır, bir tarafdan meyvesidir. Yılan gibi uzun uzun temâşâ meyvedir. İbtidâsı yeşildir, kemâlind …
EÇS X Y428b … 328b⟧ evce ser çekmiş kayalar içre yine taşdan inşâ olunmuş yılan ve çıyan ve akreb ve zebânîler ucbe-likâ bir ayaklı ve bir …
EÇS VII 121a … skov leşkeriyle harâb etmişdir kim içlerinde bûm u gurâb ve yılan ve çıyan âşiyâne ve mesken edinmişlerdir. Ammâ vakt-i şitâd …
EÇS VIII 225b … yılan balığı rub‘-ı meskûnda meşhûr olup bu Selânik'de eyle yılan balıkları çıkmayup her bâr Beşiklerden ve Lankada göllerind …
AH 213–216 yılan teg bu ajun yılan oḳlaġu yoḳamaḳḳa yumşaḳ içi pür aġu yılan yumşaḳ erken yavuz fi‘l iter yıraḳ turġu yumşaḳ tip azılmaġ …