Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
1 Türkçe karşılık · 13 madde
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “gelince” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- beklig sıfat Karahanlıkapalı kilitli ona bütün kilitli kapılar açıldı vakti gelince bu kapalı kapı açılır bunu bilirse bu kapı kapalı kalmaz…
- bihuş sıfat Karahanlıfarsça kendinden geçmiş baygın musa baygın düştü kendine gelince…
- but isim UygurKarahanlı3. anlam: bacak uyluk vakti gelince bacağı yürütmez…
- buyruḳ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: … hanın buyruğu gibi onun buyruğuyla onlara bir haber buyruk gelince…
- ecel isim Karahanlı…atınca can vermezse bile bu ecele ezelden yazılmıştır eceli gelince tanrı kimseyi ertelemez emelin altında ecel pusudadır…
- fėrah isim Karahanlıferahlık kurtuluş rahata çıkma bela gelince ferahlığı bekleyerek sabret…
- ferman isim Karahanlı…ine gelmiştir rüzgâr onun buyruğuyla eser tanrı’nın buyruğu gelince emrime uy…
- iminlik isim Karahanlı…ku gönderdi onlara güvenlik ya da korkuyla ilgili bir haber gelince selam kişiye güven ve emandır güvenlik ve töreyle il huzurlu olur…
- iriklig Karahanlı…at kb sâki anlatımında aşa usançlı az yiyen’ olabilir vakti gelince yemeğe olmalı…
- baḳış- fiil Karahanlı… karşıya gelmek gök cisimleri için ay güneşle karşı karşıya gelince dolar yaklaşınca ve karşılaşınca aydınlatır birbirlerine yan gözle baktılar…
- boşġur- fiil OrhonUygur…bütün şastraları öğrenip başkalarına öğretirim sonra zamanı gelince yine başkalarına öğretir öğrenilecek öğretilecek öğreti zamansız yetkisiz öğret…
- itü- fiil Karahanlı… sarıl beyine yardım edilmezse kul uzun süre başaramaz ecel gelince pişman olur işi yoluna girmez…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.