buyruḳ isim

31 geçiş 9 biçim 12 eser BK KuT KT Mait Abh KB Tes ŞU Anlam haritasında göster

Tanım

(Köktürk yazıtlarında) buyruk: kağana bağlı yüksek görevli, komutan: “buyruk begler” buyruk beyleri; “iç buyruḳ” iç buyruk; “buyruḳı yeme bilge ermiş” komutanları da bilgeymiş; “vayşarvan maharaçnıŋ üç ulug küçlüg ınanç buyruḳları” Vaiśravaṇa’nın üç büyük, güçlü, güvenilir komutanı; “ėl içinte tewlig kürlüg buryuḳ bar” ülke içinde hileci, düzenbaz bir komutan var. Tanıklar: KT2 BK2 Mait TT
Buyruk, emir: “ḳaltı ḫan buyruḳı” hanın buyruğu gibi; “anıŋ buyruḳı birle” onun buyruğuyla; “ḳaçan kelse olarḳa bir buyruḳ” onlara bir haber (buyruk) gelince. Tanıklar: Abh KuT

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı (sözcük başı): buyruḳ — yalın hâliyle 17 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

Çekimli biçimler (7):

buyruḳı 12 buyruḳlar 3 buyruḳları 2 buryuḳ 1 buryuḳlarıġ 1 buyruḳını 1 buyrwḳı 1

BK D 4	… ur (e)rm(i)ş : bilge : ḳ(a)g(a)n (e)rm(i)ş : (a)lp ḳ(a)g(a)n : (e)rm(i)ş :	buyruḳı	<y(ė)me > bilge : (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : (a)lp (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : b(e)gl …
BK D 6	… l](u)rm(ı)ş (e)r(i)nç : y(a)bl(a)k : ḳ(a)g(a)n : / ol(u)rm(ı)ş (e)r(i)nç :	buyruḳı	: y(ė)me : bil(i)gs(i)z (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : / y(a)bl(a)k (e)rm(i)ş (e)r( …
BK D 16	… : biz(i)ŋe : y(a)ŋ(ı)tuḳin : y(a)z(ı)ntuḳin : üç(ü)n : ḳ(a)g(a)nı : ölti :	buy[ruḳ]ı	: b(e)gl(e)ri : y(ė)me : ölti : onoḳ : bod(u)n : (e)mg(e)k körti :
BK G 13–15	… / t(a)m(a)n t(a)rḳ(a)n : tunyuḳuḳ: buyla b(a)g(a) t(a)rḳ(a)n : ul(a)yu : /	buyruḳ	[…………..] iç buyruḳ : s(e)b(i)g kül (e)rḳ(i)n : b(a)şl(a)yu : / ul(a)yu : b …
BK G 13–15	… a)n : tunyuḳuḳ: buyla b(a)g(a) t(a)rḳ(a)n : ul(a)yu : / buyruḳ […………..] iç	buyruḳ	: s(e)b(i)g kül (e)rḳ(i)n : b(a)şl(a)yu : / ul(a)yu : buyruḳ : bunça : (a) …

Ku. T. 26/50a2	83 ḳaçan kelse olarḳa bir	buyruḳ	iminlikdin azu ḳorḳınçdın yaḍarlar anı eger yandursalar anı yalavaçḳa ya e …
Ku. T. 27/29b2	… luḳıŋa selametlıḳ yollarıŋa hem çıḳarur olarnı ḳaraŋḳuluḳlardın nurḳa anıŋ	buyruḳı	birle köndrür olarnı köni yol tapa
Ku. T. 29/17a3	… oḳuş ḳılmaḳ anıŋ yolı içinde köz tutuŋlar ançaḳa tegi keldürginçe taŋrı öz	buyruḳını	taŋrı köndürmes fasıḳ ögür / ḳavmlerni
Ku. T. 29/42b2	… ḳılġularḳa boyun içindekilerke borçluġlar[ḳa] taŋrı yolı içinde yol oġlıḳa	buyruḳ	taŋrıdın taŋrı bilgen bütün işlig turur
Ku. T. 31/79b3	25 helak ḳılur ḳamuġ neŋni iḍi	buyruḳı	birle erte ḳoptılar körünmez meger ėwleri mundaġuḳ yanut bėrür-miz yazuḳlu …

KT G 2	… bod(u)n(u)m : bir(i)ye : ş(a)d(a)pıt b(e)gl(e)r : yır(ı)ya : t(a)rk(a)t :	buyruk	: b(e)gl(e)r : ot(u)z [……………………………..] tokuz og(u)z : b(e)gl(e)ri : bod(u)n …
KT D 3	… ur (e)rm(i)ş : bilge : ḳ(a)ġ(a)n : (e)rm(i)ş : (a)lp ḳ(a)ġ(a)n (e)rm(i)ş :	buyruḳı	y(ė)me : bilge : (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : (a)lp (e)rm(ı)ş (e)r(i)nç : b(e)gl( …
KT D 5		buyruḳ	: y(ė)me : bil(i)gs(i)z <(e)rm(i)ş> (e)r(i)nç : y(a)bl(a)k (e)rm(i)ş (e)r( …
KT D 19	… ilm(e)dükin] üçün : biz(i)ŋe : y(a)ŋ(ı)ltuḳin : üçün : ḳ(a)ġ(a)nı : ölti :	buyruḳı	: / b(e)gl(e)ri : y(ė)me : ölti : on oḳ : bod(u)n : (e)mg(e)k : körti :

Mai.Tek.007.05–07	anta ötrü vayşarvan maharaçnıŋ üç ulug küçlüg ınanç	buyruḳ--ları	erti..
Mai.Tek.050.02–05	taḳı yėme kalmış	buyruḳlar	yėme üküş ajunlarda üç erdni öglüg kaŋıg tapınmış udunmış üçün burkan körk …
Mai.Tek.050.17–21	sekiz tümen tört mıŋ	buyruḳlar	.. sekiz tümen tört mıŋ bramanlar (a)lku yėgedmek begedmek erk türk (ev) ba …
Mai.Tek.108.04–07	kim (kayu) beg işi	buyruḳlar	atlag--(lar) ... köŋülleri köni bil / - ... ... kop aġır ... (k)üçin ötgür …

Abh.Sho. 4336	ḳaltı ḫan	buyruḳ-ı	tėmiş teg.
Abh.Sho. 4385–4387	ḳaltı ḫan	buyruḳ-ı	tėp tėmiş-i erser.
Abh.Sho. 4388	ḳaltı	buyruḳ	san-lıġ üçün ḫan-ḳa adamış teg ḫan buyruḳ-ı tėp.
Abh.Sho. 4388	ḳaltı buyruḳ san-lıġ üçün ḫan-ḳa adamış teg ḫan	buyruḳ-ı	tėp.

KB 1163	yime yaḳşı aymış bu türk	buyruḳı	/ körür köz yaruḳı oġul ḳız oḳı
KB 2941	negü tir eşitgil öge	buyruḳı	/ unıtma munı sen biti hem oḳı