ShoR sözlüğü · madde
ajun isim
Tanım
- Dünya, âlem; insanların yaşadığı yer: “ajun itgüke açtı uştmaḫ yolı” dünyayı düzenlemek için cennet yolunu açtı; “isiz ajun ḳaldı mu” kötü dünya (geride) mi kaldı; “ajunda atı ḳalsu” dünyada adı kalsın. Tanıklar: KBAH
- (Budist ve Maniheist metinlerde) doğum, varoluş, hayat: “ilki ajunta” önceki hayatta; “sansız tümen ajunta berü” sayısız hayattan beri; “ajunın ödeçi” önceki hayatlarını hatırlayan. Tanıklar: SekMaitU2
- Varoluş alanı: “bėş ajun tınlıġ” beş varoluş alanındaki canlılar; “beş ajunlarta, tört tuġumlarta” beş varoluş alanında, dört doğum türünde. Tanıklar: Abh
- “ikigün ajun” iki dünya, dünya ve ahiret. Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ajun — yalın hâliyle 263 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ajuntaḳı 9 (Abh, U, Mait, Sek) · ajuntaqı 1 (ShoR)
- ajunlarıg 5 (Mait) · ajunlarıġ 5 (U, TT, Abh)
Çekimli biçimler (27):
Bağlamlar
Bütün geçişler (19) →ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
19 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.1 /1–7 | … eŋrilerig : alqu arjilarıġ : qut waḫşik naivazikilarıġ saqınıp yene yalŋuq | ajuntaqı | alqu yalŋuqlarta ne emgek teginteçilerke neteg umuġ bolġuluq ol tép saqını … |
| Sho.Rosia 2.2.10.R /4–5 | birök y[alŋ]uq | ajunınta | erser mn tört yüz tört tör -lüg igler et’özlerke bürtürmeklig emgeklerke t … |
| Sho.Rosia 2.2.10.V/4 | … gülük köŋülte ö(y)ü ////’ tegir uyur yértinçüg yarturġalı yaşutġalı // [bo | ajun]ta | burḫanıġ ömek atlġ butanu-simirti dyan /// [et’öz qu]dġa(r)suq üdte ınça q … |
| Sho.Rosia 2.2.10.V/4 | … nça qaltı uuqa dyanqa [kirmek teg köŋül] örgülükin ’z qad/// tuġmış oronda | ajunın | [-ta öŋreki] ajunuġ ömek bilge biliglig bolur : |
| Sho.Rosia 2.2.10.V/4 | … a [kirmek teg köŋül] örgülükin ’z qad/// tuġmış oronda ajunın [-ta öŋreki] | ajunuġ | ömek bilge biliglig bolur : |
| Sho.Rosia 3.2.1.V/5–6 | netegin béş yégirmi törlüg edgü | [ajunlarta] | tuġarlar tép téser : eŋ’ilki qayu oronta tuġsar [örüg uz]atı edgü élke ḫan … |
| Sho.Rosia 4.2.2/13–16 | altınç énç qut qolu küsüş öritü teginürmn tört tuġum béş | ajun | tınlġlar miŋ tümen törlüg ig aġrıġ adalarıntın ozzunlar qurulz -unlar : |
| Sho.Rosia 6.1.2.2/9–19 | … yançıp 大 | | | artoqraq q[orqınç]/// /// alqdaçı yoqatturdaçı 人道 ya(l)ŋuq | aj-unı | alp bulġuluq/// /// örki kişi-lerig başlayu : qamaġ kişi-ler-niŋ başı başt … |
| Sho.Rosia 6.3.2 /28 | aj-un | aj-un-ta uzatı bodistv-lar yorı(q) -ınta yorıtaçı bolalım : | |
| Sho.Rosia 6.3.2 /28 | aj-un | aj-un-ta | uzatı bodistv-lar yorı(q) -ınta yorıtaçı bolalım : |
| Sho.Rosia 6.3.2 /35 | … ök-] in ’ertmek ünmek üz-e 問如是道 nomlayur montaġ os[uġluġ nomuġ 宿命之] 業 öŋre | aj-undaḳı | ḳılınçıġ 行苦行故 emgeklig yorıḳ-ta yo[rıġu üçün 悉] 能吐之 barçanı bolur yanturġa … |
| Sho.Rosia 6.3.2 /35 | … nçıġ teginip tutup] monı monçulayu tükel-lig bolsar arıġ çḫşapt-ḳa 宿業 öŋre | aj-un-daḳı | ḳıl[ınçıġ] ançan ançan yanturup 得 bolur yügerüki nom-ta öŋi ütrülgeli örte … |
| Sho.Rosia 7.2 /293 | öŋ[re | ajun | ///] edgülüg yı(l)tız üz-e :: |
| Sho.Rosia 7.2 /331 | öŋre | aj-un-ta | birgerü ḳatlışı ḳavışu :: |
| Sho.Rosia 8.3 /17 | alḳu béş | aj-un | tınlġ-lar-lıġ yaġız yér yüüz-inde. |
| Sho.Rosia 8.3 /21 | anaz-ı umuġsuz béş | aj-un | tınlġ-larıġ. |
| Sho.Rosia 8.3 /57 | yapa ḳamaġ béş | aj-un | tınlġ oġlan-ların 悲心 -lüg ḳovuḳ-ında köḍürü yorıḳlar-ḳa tılḍaġ boldaçı erü … |
| Sho.Rosia 8.3 /59 | ançulayu oḳ yme ḳamaġ 四王béş | aj-un | tınlġ-lar. |
| Sho.Rosia 8.3 /143–144 | kén keligme üd-ler-niŋ uç-ı tüpi tükeginçe -keḍegi béş | aj-un | tınlġ oġlan-ıŋa 一 yaŋlıġ umuġ ınaġ bolġalı udaçı bolġay mn tép bilgeli uyu … |
Aynı gövdeden maddeler
“ajun” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).