İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

eḍiz sıfat

41 geçiş 9 biçim 10 eser KBMaitAHShoRBKUTTAbh Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Yüksek, yüce: “ay sırḳa yaḳın ay köŋülke eḍiz” ey sırra yakın, gönülden yüce olan; “édiz taġ édiz sögüt teriŋ yar” yüksek dağ, yüksek ağaç, derin uçurum; “azu ėdiz taġta erser azu ėdiz evte erser” yüksek dağda ya da yüksek evde ise; “sanarmu eḍiz ḳum uşaḳ taş sanı” (erdemlerini sayan) yüksek kum tepesini, ufak taşların sayısını sayabilir mi; “simaktin eḍizrek tutar himmėt ol” himmetini Simak yıldızından daha yüksek tutar. Tanıklar: UShoRKBAH2
  2. (Bilge Kağan yazıtında) “ediz” Ediz boyu: “ekinti ḳoşulgaḳda ediz birle süŋüşdümiz” ikinci olarak Koşulgak’ta Edizlerle savaştık. Tanıklar: BK

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

eḍizrek (karşılaştırma) biçimi de bu maddede.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): eḍiz — yalın hâliyle 29 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • eḍiz 17 (KB, AH) · ediz 6 (BK, KuT, KB, DLT) · édiz 4 (ShoR) · ėdiz 2 (U)

Çekimli biçimler (5):

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 3.2.1.R /7–8 [bir yégirminç] édiz taġ : édiz sögüt teriŋ yar yartudın tüşüp [ölme]gey :
Sho.Rosia 3.2.1.R /7–8 [bir yégirminç] édiz taġ : édiz sögüt teriŋ yar yartudın tüşüp [ölme]gey :
Sho.Rosia 8.3 /267–268 ikirer 千 ḳulaç édiz bod-luġ 千 öŋi 大化 et’öz-ler 化nom nomlayu yarlıḳap edgü-ke meŋi tegürü tarlı …
Sho.Rosia 8.3 /273–274 ulaḍı yüz ygrmi yaş-lıġ 人 -lar üdin-te 十六 çıġ 五 tsun ḳamaġ 三 -er bodın-ça édiz miŋ ḳaḍa yüz kolḍi 小 化身 -lerig 化 ::

Aynı gövdeden maddeler

“ediz” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).